Traktat w Küczük Kajnardży (tur. Küçük Kaynarca) – traktat pokojowy pomiędzy Imperium Rosyjskim a Imperium Osmańskim kończący V wojnę rosyjsko-turecką 1768-1774, podpisany 21 lipca 1774 w Kajnardży (dziś Bułgaria).
Postanowienia Imperium Osmańskie oddawało Imperium Rosyjskiemu część Jedysanu, położoną pomiędzy Dnieprem i Bohem. Rosja zyskała tym samym drugi (po Azowie) dostęp do Morza Czarnego poprzez port w Chersoniu. Imperium Rosyjskie uzyskało także północnokaukaską Kabardę. Strzegące przepływu przez Cieśninę Kerczeńską i dostępu do Morza Azowskiego port Kercz i twierdza Jenikale przeszły we władanie rosyjskie. Turcja zrzekła się zwierzchności nad Chanatem Krymskim, który formalnie stał się niepodległy. Dodatkowo do ziem chanatu przyłączono (poprzednio tureckie) obszary ejaletu Kaffy a także Oczaków i ziemie Nogajów (między Bohem a Dniestrem)Leszek Podhorodecki, Chanat Krymski, Warszawa 1987, s. 256. Chanat obejmował zatem swoim zasięgiem cały Krym, Kubań, Jedysan oraz ziemie po Berdę, Końską Wodę i Dniepr. Sułtan zachowywał jedynie formalną zwierzchność nad chanatem jako kalif – to jest religijny przywódca muzułmanów – co stanowiło pierwsze, dyplomatyczne uznanie tego tytułu. Wkrótce jednak chanat stał się protektoratem rosyjskim i ostatecznie został anektowany przez Katarzynę II w 1783. Statki rosyjskie uzyskały prawo swobodnego przepływu przez Cieśniny tureckie. Rosja uzyskała status protektora prawosławnych w księstwach naddunajskich, które powróciły do statusu wasalnego wobec Porty. Kupcy chrześcijańscy z Imperium Osmańskiego uzyskali prawo pływania pod banderą rosyjską. Rosjanie uzyskali zgodę na budowę cerkwi w StambuleCerkiew ta ostatecznie nigdy nie powstała.. Traktat oddawał Austrii okupowaną przez nią od I rozbioru Rzeczypospolitej Bukowinę. Znosił także postanowienia traktatu w Niszu z 1739: zakaz żeglugi rosyjskiej po Morzu Azowskim i wznoszenia fortyfikacji w rejonie Azowa.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Emanuel Rostworowski, Historia powszechna wiek XVIII, Warszawa 1977, Państwowe Wydawnictwa Naukowe, s. 690–691
Kategoria:Traktaty międzynarodowe Imperium Osmańskiego Kategoria:Traktaty międzynarodowe Imperium Rosyjskiego Küczük Kajnardża Kategoria:Traktaty rosyjsko-tureckie Kategoria:Obwód Silistra