Piotr Józef Hofmański (ur. 6 marca 1956 w Poznaniu) – polski prawnik, profesor nauk prawnych, specjalizujący się w postępowaniu karnym, prawach człowieka i prawie karnym, sędzia Sądu Najwyższego, w latach 2021–2024 prezes Międzynarodowego Trybunału Karnego.
Życiorys W 1974 ukończył Liceum Ogólnokształcące w Miastku i podjął studia na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ukończył je w 1978, specjalizując się w prawie karnym. Po studiach pracował w Urzędzie Dyrekcji Rejonowych Kolei Państwowych w Słupsku.
W 1979 zatrudniony został jako asystent stażysta w Instytucie Prawa Karnego UMK, gdzie w 1981 uzyskał stopień doktora nauk prawnych w oparciu o rozprawę zatytułowaną Orzekanie w procesie karnym o naprawieniu szkody wyrządzonej przez pracownika, której promotorem był Andrzej Bulsiewicz. W 1980 odbył aplikację prokuratorską w Toruniu. Od 1982 pracował na Uniwersytecie Śląskim. Na tej uczelni w 1990 na podstawie dorobku i rozprawy zatytułowanej Samodzielność jurysdykcyjna sądu karnego uzyskał stopień doktora habilitowanego. Tytuł profesora nauk prawnych otrzymał postanowieniem prezydenta RP z 14 kwietnia 1997.
Był zawodowo związany z Filią Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku, przekształconą w 1997 w Uniwersytet w Białymstoku. W latach 1991–1996 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Prawa, a od 1991 do 2002 był kierownikiem Zakładu Prawa Karnego.
Od 2001 związany zawodowo z Uniwersytetem Jagiellońskim, gdzie w 2003 został kierownikiem Katedry Postępowania Karnego na Wydziale Prawa i Administracji. W latach 1996–2015 orzekał jako sędzia Sądu Najwyższego w Izbie Karnej, w 1999 objął funkcję rzecznika prasowego Sądu Najwyższego. Został też członkiem, następnie wiceprzewodniczącym, a w latach 2013–2015 przewodniczącym Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, jak również ekspertem Rady Europy i członkiem Rady Naukowej Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk.
Pod jego kierunkiem stopień naukowy doktora uzyskali m.in. Adam Górski (2003) i Andrzej Sakowicz (2004). Był kierownikiem grantu naukowego z Narodowego Centrum Nauki z programu Harmonia 4 pt. Pozaprocesowe pozyskiwanie dowodów i ich wykorzystywanie w procesie karnym.
Jego zainteresowania badawcze dotyczą sprawności postępowania karnego, ochrony praw jednostki w procesie karnym, a także stosowania środków przymusu. Jest autorem i współautorem blisko 300 publikacji naukowych, w tym obszernego komentarza do kodeksu postępowania karnego.
W grudniu 2014 w Nowym Jorku został wybrany na stanowisko sędziego Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze na kadencję 2015–2024 jako pierwszy Polak w historii tej instytucji działającej od 2002. Ceremonia zaprzysiężenia odbyła się w Hadze 10 marca 2015. 11 marca 2021 objął funkcję prezesa MTK. 10 marca 2024 zakończył pracę w tej instytucji.
W 2023 znalazł się na liście osób poszukiwanych przez rosyjskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych na podstawie niesprecyzowanych przepisów karnych Federacji Rosyjskiej. W grudniu 2025 został wraz z siedmioma innymi sędziami Międzynarodowego Trybunału Karnego skazany zaocznie przez sąd w Moskwie na karę kilku lat pozbawienia wolności pod zarzutem nielegalnego ścigania rosyjskich obywateli, co było reakcją na wydany przez MTK w 2023 nakaz aresztowania Władimira Putina i Marii Lwowej-Biełowej.
Odznaczenia i wyróżnienia Srebrny Krzyż Zasługi – 2000Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 czerwca 2000 r. o nadaniu odznaczeń (). Odznaka Honorowa „Bene Merito” – 2024 Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka” – 2025 Krzyż Wielki Orderu Korony – Belgia, 2024 Tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego – 2025 Tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu w Białymstoku – 2025 Tytuł honorowego obywatela Miastka – 2017
Publikacje Obywatel przed organami ścigania (1987, ). Samodzielność jurysdykcyjna sądu karnego (1988, ). Europejska Konwencja Praw Człowieka i jej znaczenie dla prawa karnego materialnego, procesowego i wykonawczego (1993). Prawa człowieka przed Trybunałem w Strasbourgu (1993). Ochrona praw człowieka: studium z zakresu ochrony prawnej przed ingerencjami w prawa uczestników procesu karnego (1994, ). Konwencja Europejska a prawo karne (1995, ). Nowe polskie prawo karne w świetle europejskich standardów w zakresie ochrony praw człowieka (1997, ). Świadek anonimowy w procesie karnym (1998, ). Elementy metodyki pracy sędziego w sprawach karnych (2006, wspólnie ze Stanisławem Zabłockim, ). Europejski nakaz aresztowania w teorii i praktyce państw członkowskich Unii Europejskiej (2008, redaktor i współautor pracy zbiorowej, ). Węzłowe problemy procesu karnego (2010, redaktor pracy zbiorowej, ). Proces karny. Zarys systemu (2013, współautor, ).
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu w Białymstoku Kategoria:Ludzie związani z Miastkiem Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Bene Merito Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka” Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony (Belgia) Kategoria:Polscy karniści Kategoria:Polscy sędziowie sądów i trybunałów międzynarodowych Kategoria:Polscy specjaliści praw człowieka Kategoria:Prezesi Międzynarodowego Trybunału Karnego Kategoria:Rzecznicy prasowi w Polsce Kategoria:Sędziowie Sądu Najwyższego III Rzeczypospolitej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Urodzeni w 1956