BioShock – strzelanka pierwszoosobowa studia 2K Boston, zaprojektowana przez Kena Levine’a i wydana 21 sierpnia 2007 roku przez 2K Games na platformach Xbox 360 oraz Microsoft Windows. W październiku 2008 roku wydano port na konsolę PlayStation 3 opracowany przez 2K Marin, a w październiku 2009 port na system macOS stworzony przez Feral Interactive. W 2010 roku wydano jej kontynuację o nazwie BioShock 2, a w 2013 trzecią część serii zatytułowaną BioShock Infinite. We wrześniu 2016 roku gra pojawiła się na konsolach PlayStation 4 i Xbox One w ramach zestawu BioShock: The Collection.
W będącej alternatywną wersją historii lat 60. XX wieku gracz wciela się w rozbitka z katastrofy lotniczej, Jacka, który zmuszony jest przemierzać antyutopijne podwodne miasto Rapture, walcząc na swojej drodze ze zmutowanymi istotami, które je zamieszkują. Gra zawiera elementy gier fabularnych i survival horrorów, a przez samych twórców i Levine’a jest opisywana jako „duchowy spadkobierca” serii System Shock.
Gra zebrała wyjątkowo pochlebne recenzje, uzyskując średnie ocen 95,07% (Xbox 360), 94,58% (Windows) i 93,66% (PlayStation 3) w rankingu GameRankings opartym na opiniach recenzentów. BioShock został też bardzo dobrze odebrany przez główne media przede wszystkim ze względu na kwestie wyborów moralnych, fabułę i sposób przedstawienia podwodnej antyutopii.
Streszczenie Świat gry Akcja gry BioShock rozgrywa się w latach 60. XX wieku, w Rapture, fikcyjnej podwodnej antyutopii. O historii miasta można się dowiedzieć więcej z nagrań audio znajdywanych w czasie eksploracji świata gry. Rapture zostało wybudowane potajemnie na dnie Oceanu Atlantyckiego w 1946 roku i jako samowystarczalna, napędzana energią geotermalną metropolia miało pozostać odcięte od reszty świata. Ta podwodna cywilizacja w zamierzeniu swojego konstruktora, magnata biznesowego Andrew Ryana, miała być odpowiedzią na to, co postrzegał on jako coraz bardziej wzrastający ucisk ze stron władz politycznych, ekonomicznych i religijnych. Miasto zaludnili ci, których Ryan uważał za reprezentujących najlepsze cechy ludzkości. Zamieszkane przez elity intelektualne świata Rapture odnotowało w swojej historii kilka znaczących przełomów technologicznych, m.in. szybki rozwój inżynierii genetycznej. W jednym z nagrań twórca podwodnej metropolii zdradza, że chciał, aby jego dzieło stało się biblijnym rajem na Ziemi, co potwierdzają także nazwy dwóch najcenniejszych surowców Rapture – „Adam” i „Ewa” (ang. Eve). We wczesnych latach 50. XX wieku populacja osiągnęła liczbę kilku tysięcy, spośród których zaczęła się tworzyć elita spychająca jednocześnie część mieszkańców na gorszą pozycję.
Rozwój Adama, komórek macierzystych otrzymanych ze wcześniej nieznanego gatunku ślimaków morskich, odkrytego przez dr Brigid Tenenbaum, jeszcze bardziej zachwiał równowagą społeczną. Rozpowszechnienie nowej substancji znacząco przyspieszyło rozwój inżynierii genetycznej, co zaowocowało stworzeniem przemysłu opartego na wytwarzaniu plazmidów. Zapewniał on środki na wszelkie dolegliwości, począwszy od problemów związanych z łysieniem po rozwój umiejętności aktywnych takich jak telekineza, z których te ostatnie potrzebowały drugiej substancji, Ewy. Dla ułatwienia wydobycia Adama naukowcy Rapture stworzyli również tzw. Siostrzyczki (ang. Little Sisters), małe dziewczynki, do których ciała wszczepiano morskie ślimaki wytwarzające Adama. Mimo że początkowo miały one stanowić jedynie fabryki Adama, w czasie wojny, która wybuchła później w mieście, zostały one uwarunkowane na nowo i miały również wydobywać Adama z ciał poległych. W tym samym czasie naukowcy stworzyli także „Tatuśków” (ang. Big Daddies), silnie opancerzonych i wzmocnionych modyfikacjami genetycznymi ochroniarzy, mających chronić Siostrzyczki, przemierzające miasto.
Przez kilka lat Rapture było tym, czym miało być w zamierzeniu swojego stwórcy: rajem wolności i dobrobytu. Ostatecznie jednak powody, dla których Andrew Ryan zbudował podwodne miasto – niechęć dla jakiejkolwiek władzy – spowodowały upadek metropolii, a wartości, którymi kierował się jej założyciel, zostały zaprzepaszczone i odeszły w zapomnienie. Dla utrzymania swojej utopii w sekrecie Ryan ustalił tylko jedno prawo: wszelkie kontakty z resztą świata zostały zabronione. Zakaz ten sprawił, że wyjątkowo opłacalny stał się przemyt, to natomiast doprowadziło do utworzenia czarnego rynku. Kontrolę nad nim sprawowała osoba równie zdeterminowana, jak założyciel miasta, Frank Fontaine, który jednak w przeciwieństwie do Ryana chciał władzy. Bogactwo Fontaine’a połączone z kontrolą nad badaniami dr Tenenbaum z czasem dały byłemu gangsterowi wystarczające wpływy i tylu zwolenników, że mógł podjąć próby przejęcia Rapture.
Pod koniec roku 1958 Andrew Ryan stracił cierpliwość dla konfliktu z Fontaine’em i wydał rozkaz zabicia go. Nowym przywódcą opozycji został Atlas, który wraz ze swoimi zwolennikami w noc sylwestrową tego roku wywołał zamieszki, które objęły zarówno niższe, jak i wyższe warstwy społeczeństwa. Wydarzenia te zapoczątkowały wojnę domową między Ryanem a Atlasem, która w niedługim czasie objęła całe miasto. Wraz z postępującymi walkami Ryan zaczął zatracać swoje ideały, stosując w walce ze swoim antagonistą tortury i próby kontroli umysłu. W końcu zachowanie twórcy Rapture stało się na tyle nierozsądne, że pewna grupa jego niedawnych zwolenników postanowiła go zabić. W momencie, gdy do miasta przybywa postać gracza, jedynymi żyjącymi są Genofagi (ang. Splicers) – mieszkańcy miasta cierpiący z powodu umysłowych i psychicznych chorób wywołanych nadużywaniem Adama. Innym, niedotkniętym mutacjami ludziom udało się zabarykadować w nieobjętych walkami obszarach, jednak większość z nich jest w inny sposób niestabilna psychicznie lub niebezpieczna.
Fabuła Gra rozpoczyna się w 1960 roku gdzieś nad Atlantykiem, w samolocie, którym podróżuje główny bohater Jack. Samolot rozbija się, a Jack dopływa do pobliskiej latarni morskiej, w której znajduje się batyskaf. Za jego pomocą trafia do miasta Rapture. Sojusznikiem gracza staje się Atlas, który kontaktuje się z Jackiem za pomocą krótkofalówki; Ryan, sądząc, że Jack jest agentem któregoś z rządów, używa natomiast wszystkich środków, aby go zabić. Za namową Atlasa rozbitek katastrofy lotniczej zaczyna używać pierwszych plazmidów, dowiaduje się też, że musi zabijać Siostrzyczki w celu zdobycia Adama. Rozmowę tę słyszy dr Tenenbaum, która z kolei prosi gracza, żeby ratował Siostrzyczki przy pomocy specjalnego plazmidu, który mu wręcza. Jednocześnie Atlas informuje Jacka, że jego żona i dziecko ukrywają się w łodzi podwodnej, do której oboje powinni się dostać, aby uciec z podwodnej metropolii. Gdy docierają do doku, Andrew Ryan niszczy okręt; wściekły z powodu śmierci rodziny Atlas oświadcza, że trzeba zabić prześladującego ich tyrana.
Gdy gracz dociera w końcu do biura, w którym ukrywa się Andrew Ryan, ten nie stawia oporu, zamiast tego wyjawia Jackowi, dlaczego ten przybył do Rapture. Okazuje się, że tak naprawdę Jack jest dzieckiem Jasmine Jolene i założyciela podwodnego miasta. Urodził się dwa lata temu, a jego organizm został zmodyfikowany tak, żeby dorastać bardzo szybko. Embrion Jacka zdobył Frank Fontaine i zmodyfikował go tak, żeby w przyszłości bohater wykonywał każde polecenie, przed którym występuje albo po której następuje fraza: „byłbyś łaskaw” (ang. would you kindly). Po wybuchu wojny postać gracza została wysłana na powierzchnię poza zasięg władzy Ryana, później, gdy w konflikcie konstruktora Rapture i Franka Fontaine zapadł pat, Jackowi wysłano polecenie wejścia na pokład samolotu lecącego nad Atlantykiem. W ustalonym czasie otworzył on swój bagaż, gdzie znalazł pistolet i kolejne rozkazy: porwania samolotu i rozbicia go koło latarni morskiej, przez którą miał się przedostać do miasta jako kontrolowane narzędzie. W toku rozmowy Ryan demonstruje graczowi brak wolnej woli, wydając jego postaci komendy zawierające zwrot „Byłbyś łaskaw...”, co ostatecznie ukazuje, że tak naprawdę od początku rozgrywki jego działania były zależne od Atlasa. Twórca Rapture rozkazuje Jackowi, aby ten go zabił, a Atlas, zyskując pełną kontrolę nad miastem, wyjawia, że tak naprawdę jest Frankiem Fontaine’em, upozorował jedynie swoją śmierć i przybrał imię Atlas, aby pozbawić Andrew Ryana władzy. Gdy nowy dyktator Rapture nie potrzebuje już postaci gracza, zostawia go samego, myśląc że zginie od aktywowanego systemu bezpieczeństwa. Pomoc nadchodzi ze strony dr Tenenbaum oraz jej Siostrzyczek, dzięki którym Jack wydostaje się z pułapki, jednak w czasie ucieczki przez wentylacje spada i traci przytomność.
Po przebudzeniu bohater dowiaduje się, że dr Tenenbaum usunęła część z jego uwarunkowanych reakcji i że pomoże mu także pozbyć się pozostałych, w tym również tej, która ma wkrótce zatrzymać akcję jego serca. W czasie kolejnych pogoni za Fontaine’em odkrywczyni Adama dochodzi do wniosku, że jedynym sposobem na pokonanie kilku z ostatnich przeszkód stojących na drodze do niego będzie przywdzianie przez gracza skafandra Tatuśka i podążanie za drogami Siostrzyczek, które tylko one mogą otwierać. Nim Jackowi udaje się dotrzeć do swojego przeciwnika, ten wstrzykuje sobie ogromne ilości Adama i przybiera postać pozbawionego człowieczeństwa potwora. Wybucha walka, w której ostatecznie Fontaine traci siły, a Jack umożliwia Siostrzyczkom dobicie wroga. Rzucają się one na niego ze swoimi strzykawkami i zabijają go, wysysając z jego organizmu całego Adama. W tym miejscu rozgrywka się kończy i następuje sekwencja .
W grze występują trzy różne zakończenia zależne od tego, jakie akcje gracz podejmował względem Siostrzyczek w czasie rozgrywki. Narratorem każdego z nich jest dr Tenenbaum. Jeśli gracz uratował wszystkie dziewczynki pojawiające się w grze, zakończenie ukazuje Siostrzyczki powracające na powierzchnię razem z Jackiem i żyjące później pełnią życia – kończące studia, wychodzące za mąż i w końcu posiadające własne dzieci – film kończy się sceną, w której główny bohater w sędziwym już wieku umiera, ale do swoich ostatnich chwil otoczony jest przez oddane mu teraz już dorosłe Siostrzyczki. Jeśli gracz zabił więcej niż dwie, ale nie wszystkie, w sekwencji zamykającej grę widać Jacka zwracającego się przeciw dziewczynkom po zabiciu przez nie Fontaine’a, a w końcu prawdopodobnie również zabijającego je i zabierającego ich Adama – to, co się miało później wydarzyć, opisuje Tenenbaum, potępiając działania bohatera gry. Następnie rozpoczyna się drugi film ukazujący uzbrojoną w ładunki atomowe łódź podwodną przepływającą obok wraku samolotu, wokół niej nagle pojawiają się batyskafy, z których wychodzą Genofagi. Zabijają oni wszystkich ludzi i przejmują kontrolę nad okrętem. Jeśli gracz zabił wszystkie Siostrzyczki, zakończenie przedstawia to samo wydarzenie, z tą różnicą, że głos dr Tenenbaum jest bardziej zdenerwowany tym, jak postąpił Jack.
Rozgrywka BioShock jest strzelanką pierwszoosobową z elementami rozwoju i mechaniki znanymi z gier fabularnych. Pierwsze założenia stylu gry i działania SI zostały przedstawione w 13-minutowym filmiku, który ukazał się 20 września 2006 roku.