Juan Francisco Donoso Cortés, markiz de Valdegamas (ur. 6 maja 1809 w Valle de la Serena, zm. 3 maja 1853 w Paryżu) – hiszpański pisarz i dyplomata, przedstawiciel myśli konserwatywnej w Hiszpanii w XIX wieku. Autor Eseju o katolicyzmie, liberalizmie i socjalizmie (1851). Dowodzi w nim niemożności rozwiązania problemu ludzkiego przeznaczenia przez humanistyczne systemy filozoficzne i jednocześnie podkreśla zależność społecznego i politycznego zbawienia ludzkości od Kościoła katolickiego.
Życiorys Jego przodkiem był konkwistador Hernán CortésBotti, Alfonso (2006). „Donoso Cortés, Juan (1809–1853)”, in: Encyclopedia of Modern Christian Politics. Westport: Greenwood Press, p. 176.. Donoso Cortés urodził się w Valle de la Serena lub Valdegamas (Estremadura). W wieku 11 lat ukończył edukację w zakresie nauk humanistycznych i w następnym roku rozpoczął studiowanie prawa na uniwersytecie w Salamance. W wieku 16 lat trzymał tytuł licencjata przyznany przez uniwersytet w Sewilli. W dwa lata później został profesorem literatury w kolegium w CaceresNeill, Thomas Patrick (1951). „Donoso Cortés”, in: They Lived the Faith; Great Lay Leaders of Modern Times. Milwaukee: The Bruce Publishing Company, p. 244..
20 stycznia 1830 r. poślubił Teresę García Carrasco; 24 października tego samego roku urodziła się jego jedyna córka, María Josefa, która zmarła dwa lata później, 26 grudnia 1832 r. Jej matka zmarła 3 lipca 1835 r. Donoso Cortés nie ożenił się ponownieDaniel Cortés González, Aportes genealógicos de una familia dombenitense, los Donoso-Cortés, „Revista de la Historia de las Vegas Altas”, 4, czerwiec 2013, s. 10-11..
Od 1833 r. pełnił rozmaite funkcje administracyjne i polityczne. Był kilkakrotnie deputowanym do Kortezów i senatorem (1851-1853). W latach 1848–1849 był hiszpańskim posłem w Berlinie, a od 1851 r. w Paryżu, gdzie zmarł. W 1845 r. otrzymał tytuł markiza Valdegamas i wicehrabiego del Valle. Był także członkiem Królewskiej Akademii Historycznej i prezesem Ateneum MadryckiegoDaniel Cortés González, op. cit., s. 12..
Myśl polityczna
Juan Donoso Cortés był myślicielem konserwatywnym, często stawianym obok Josepha de Maistre'a i Louisa de Bonalda. Jego poglądy stanowiły fundamenty dla późniejszej hiszpańskiej prawicy. W swojej słynnej „Mowie o dyktaturze” zaznaczył, iż jest zwolennikiem dyktatury, jednak w określonych okolicznościach (rewolucja). Sam mówił: wolność umarła – dając do zrozumienia, że dyktaturę traktuję jako mniejsze zło, zaznaczał, że nie ma wyboru między dyktaturą a wolnością – jest jedynie wybór między dyktaturą sztyletu (dictadura del puñal) a dyktaturą szabli (dictadura del sable) – wybiera tę drugą, ponieważ jest szlachetniejsza. Swoją postawą wobec dyktatury ukształtował sposób myślenia hiszpańskiego konserwatyzmu, że rewolucje należy poskromić za pomocą dyktatora, co przyświecało hiszpańskiej prawicy w roku 1936.
W swych poglądach socjologicznych podkreślał wielkie znaczenie związku filozofii z prądami społeczno-politycznymi. Decydujące znaczenie w kwestii umocnienia społecznych, państwowych i ideologicznych podstaw społeczeństwa Donoso Cortés przypisywał katolicyzmowi.
Dzieła Obras de Don Juan Donoso Cortés, Marqués de Valdegamas, Ordenadas y Precedidas de una Noticia Biográfica por Gavino Tejado, Impr. de Tejado, 1854-1855: Vol I. Vol. II. Vol. III. Vol. IV. Vol. V. Obras Completas de Donoso Cortés, Juan, Marqués de Valdegamas, 1809-1853, 2 Vols., Editorial Católica, 1946. Obras Completas. Edición, Introducción y Notas de Carlos Valverde, 2 Vols., Editorial Católica, 1970.
thumb|Grób Juana Donoso Cortésa w mauzoleum w Madrycie
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Hiszpańscy pisarze Kategoria:Hiszpańscy filozofowie Kategoria:Teoretycy konserwatyzmu Kategoria:Urodzeni w 1809 Kategoria:Zmarli w 1853 Kategoria:Monarchiści Kategoria:Ambasadorowie Hiszpanii w Prusach Kategoria:Hiszpańscy politycy Kategoria:Członkowie Hiszpańskiej Akademii Królewskiej