Irreplaceable – piosenka amerykańskiej wokalistki rhythm and bluesowej Beyoncé Knowles, pochodząca z jej drugiego albumu solowego, B’Day.
W założeniu nie została napisana dla Knowles, dlatego wokalistka stworzyła własną aranżację, która zmieniła jej pierwotne brzmienie country na contemporary R&B. Tekst utworu mówi o rozpadzie związku z niewiernym mężczyzną, co było bezpośrednio związane ze wspólną wizją Beyoncé i Ne-Yo, przewidującą nagranie piosenki, do której mógłby odnieść się każdy. „Irreplaceable” stanowi ponadto hymn ku empowermentowi kobiet.
„Irreplaceable” została wydana jako trzeci singel promujący album w Stanach Zjednoczonych oraz drugi na rynku międzynarodowym. Piosenka odniosła duży sukces komercyjny i spotkała się z pozytywnymi ocenami krytyków, stając się drugim najlepiej sprzedającym singlem w karierze Knowles, po „Crazy in Love”, a także najpopularniejszym utworem z B’Day.
Utwór pozostawał na szczycie Billboard Hot 100 przez dziesięć tygodni i uzyskał status trzykrotnej platyny za sprzedaż powyżej trzech milionów kopii. „Irreplaceable” był najlepiej sprzedającym się singlem 2007 roku w Stanach Zjednoczonych oraz 25. najlepiej sprzedającym się singlem lat 00. w tym kraju.
Magazyn muzyczny Rolling Stone umieścił utwór na 60. miejscu listy 100 najlepszych piosenek dekady, a Pitchfork Media na 183. pozycji zestawienia 500 najlepszych utworów dekady100 Best Songs of the Decade: Rolling StoneThe Top 500 Tracks of the decade. Z kolei witryna About.com wyróżniła „Irreplaceable” jako 4. najlepszą piosenkę R&B roku 2006.10 Best R&B Songs of 2006
„Irreplaceable” został w oryginale stworzony z myślą o Chrisette MicheleBeyonce's 'Irreplaceable' Could Have Gone Country: Behind The GrammysChrisette Michele – Epiphany. Allmusic.. Norweski zespół producencki Stargate oraz amerykański wokalista i autor tekstów Ne-Yo kompletowali materiał na B’Day, jednak Tor Erik Hermansen ze Stargate powiedział, że „na płycie nie poszli w kierunku wyznaczonym przez piosenkę.” Utwór początkowo nie pasował do głosu Knowles, a Ne-Yo napisał tekst z perspektywy mężczyzny. „Irreplaceable” utrzymana była w stylu country, dlatego myślał on o podarowaniu jej Shanii Twain lub Faith HillStomp The Yard: An Interview with NEYO. Jednak, gdy dodano do niej dźwięki perkusji, piosenka nabrała rhythm and bluesowego brzmienia, a Ne-Yo zaczął rozważać nagranie ścieżki łączącej contemporary R&B z elementami country.
Kiedy do Ne-Yo dołączył zespół produkcyjny, nagrali wstępną wersję piosenki z mężczyzną stanowiącym główny wokal. Uznali wtedy, że głos kobiecy byłby bardziej odpowiedni. Knowles otrzymała demo „Irreplaceable”, gdy była w trakcie nagrywania B’Day. Zwróciła się do producentów z zapytaniami o ewentualną możliwość zmian, w tym aranżacji wokalnych i zwiększeniu udziału niektórych instrumentów. Espen Lind i Amund Bjørklund stworzyli refren i części gitarowe, natomiast Jim Caruana zajął się inżynierią dźwięku, a Jason Goldstein „złożeniem” wszystkich elementów w całość.
Po zakończeniu sesji nagraniowych „Irreplaceable”, Ne-Yo przyznał, że Beyoncé wyraziła dzięki piosence rzeczy, które nie dawały jej spokojuSinger, Dancer, Girl-Power Ally? Beyonce Brings Out New Side Of Ne-Yo. Poza tym była zadowolona z ogólnego oddźwięku utworu, gdyż od początku chciała stworzyć nagranie, z którym mogłaby się utożsamić każda kobietaBeyoncé Takes Over: Look past the movies and the new fashion line—she’s making the best music of her career.
Piosenka wywołała kontrowersje związane z udziałem w jej tworzeniu. Ne-Yo udzielił MTV wywiadu, by wyjaśnić wszelkie wątpliwości na ten temat: „Beyoncé dawała gdzieś koncert i nim wykonała „Irreplaceable” powiedziała, 'Napisałam tę piosenkę dla moich dziewczyn', po czym ją zaśpiewała. Utwór powstał we współpracy z nią. Ja stworzyłem tekst, cały tekst. Beyoncé pomogła mi z melodią i aranżacją wokalną, co czyni ją współautorką. Wymienianie mojego i jej wkładu jest tym, co naprawdę stanowi ta piosenka.”Ne-Yo clears up Beyonce confusion
Tekst "Irreplaceable” opowiada o kobiecie, która zerwała ze swoim chłopakiem po tym, jak dowiedziała się, że ją zdradzał. W zamyśle tekst stanowić miał deklarację niezależności kobiet. Hermansen opisał utwór, jako „ścieżkę, która może przypaść do gustu ludziom na wszystkich ścieżkach życia”, podczas gdy Knowles uznała go za „nieco szczery.”CNN Larry King Live: Interview With Beyonce Ponownie pytana o piosenkę, powiedziała: „Podstawą jest to, że nie możemy zapomnieć o naszej mocy i wartości. Czasami... jesteś tak zakochana, że o tym zapominasz. Czasami czujesz, że nie jesteś... doceniana. I... czasami oni zapominają, że mogą zostać zastąpieni przez kogoś innego.” Bill Lamb z About.com zauważył, że empowerment kobiet występujący w „Irreplaceable” jest podobny do koncepcji książki Waiting to Exhale (1995) Terry’ego McMillanaReview: Beyonce – Irreplaceable.
Wydanie i wykonania na żywo „Irreplaceable” został na rynku międzynarodowym wydany jako drugi singel promujący B’Day. 26 października 2006 roku w Wielkiej Brytanii ukazały się jego dwie wersje: standardowe CD z albumową wersją piosenki i remiksem „Ring the Alarm” oraz wydanie złożone z wykonania albumowego, trzech remiksów „Ring the Alarm” oraz teledysku do tegoż utworu. W tym samym tygodniu w Wielkiej Brytanii premierę miała również płyta gramofonowa z „Irreplaceable”. 6 listopada singel wydany został w Australii i składał się z wersji albumowej oraz dwóch remiksów „Déjà Vu”.
W Stanach Zjednoczonych „Irreplaceable” był trzecim singlem promującym B’Day, po „Déjà Vu” i „Ring the Alarm”. Miał premierę 5 grudnia 2006 roku i składał się z piosenki w wersji albumowej oraz instrumentalnej.
Knowles nagrała hiszpańskojęzyczną wersję utworu zatytułowaną „Irreemplazable”, która znalazła się na drugim dysku wydania deluxe B’Day. 28 sierpnia 2007 roku w Stanach Zjednoczonych, a 10 września w Wielkiej Brytanii premierę miał minialbum Irreemplazable. EP zawiera studyjną wersję oraz remiks „Irreemplazable”, utwór „Amor Gitano”, trzy wersje „Beautiful Liar”, remiks „Get Me Bodied” autorstwa Timbalanda, a także „Oye”, hiszpańską wersję „Listen”.
Knowles wielokrotnie wykonywała „Irreplaceable” na żywo. Swoim występem, śpiewając piosenkę, rozpoczęła galę 2006 American Music AwardsBlack Eyed Peas Top American Music Awards With 3 Wins. Zespół country Sugarland, który często wykonywał podczas swoich koncertów covery utworów wokalistki, dołączył do niej na scenie, by wspólnie wykonać „Irreplaceable” w wersji country podczas ceremonii 2007 American Music AwardsBeyonce gives surprise performance at Music AwardsDaughtry, Carrie Underwood Stage 'Idol' Takeover At American Music Awards; Usher Offers Support To Kanye. „Irreplaceable” była również piosenką, która zakończyła trasę koncertową The Beyoncé Experience w 2007 roku. Wykonanie na żywo podczas koncertu w Staples Center w Los Angeles wydane zostało na DVD The Beyoncé Experience Live!.
Oceny krytyków "Irreplaceable” zebrała pozytywne opinie krytyków. Bill Lamb z About.com pochwalił Stargate za „prostą, zwróconą w stronę popu produkcję”, a sam utwór uznał za „wspaniały”Beyonce – B'Day: Beyonce Steps Several Steps Forward on Her B'Day. Jody Rosen w recenzji dla Entertainment Weekly napisała, że piosenka jest inna od wszystkiego, co do tej pory wykonywała Beyoncé. Sarah Rodman z The Boston Globe określiła ją mianem „delikatnej, ale chwytliwej.”Beyonce shows rage and range on new release Spence Abbott ze strony internetowej IGN zauważył, że „Irreplaceable” i „Resentment” „podążają za tradycyjnym dźwiękiem contemporary R&B” bardziej niż pozostałe piosenki z albumu, przez co „wyróżniają się tak, jakby były nagrane oddzielnie od całego B’Day."
Lamb wyróżnił piosenkę jako jeden z najsilniejszych punktów albumu i uznał ją za „przedmiot kobiecej siły i niezależności.” Pitchfork Media nazwała „Irreplaceable” „najbardziej wyszukanym” i „najbardziej szczerym utworem” w dotychczasowej twórczości Knowles. Barry Schwartz z magazynu internetowego Stylus Magazine napisał, że „Irreplaceable” jest „niemalże perfekcyjna i zawiera najbardziej prawdziwy i emocjonalny wokal Beyoncé, jaki do tej pory zaprezentowała.”
Sukces komercyjny Podczas nagrywania „Irreplaceable” Hermansen uznał, że piosenka nie spotka się z dużą popularnością w stacjach radiowych ze względu na obecność gitar akustycznych i popowe brzmienie. Nie oczekiwał również przypisania jej do konkretnego gatunku. Mimo to, utwór stał się najpopularniejszym singlem z B’Day, zajmując miejsca na listach przebojów na całym świecie.
Singel 4 listopada 2006 roku zadebiutował na 87. pozycji Billboard Hot 100Billboard Hot 10. Szybko jednak zaczął piąć się w górę, głównie za sprawą obecności na antenach stacji radiowych, również tych, które nadawały muzykę country. „Irreplaceable” był przez sześć tygodni najczęściej odtwarzanym utworem w amerykańskich rozgłośniachBeyonce's 'Irreplaceable' Secures Second Week At No. 1. Trzy dni po premierze, singel pomógł B’Day powrócić do pierwszej dziesiątki Billboard 200. Piosenka dotarła na szczyt Hot 100 16 grudnia, stając się czwartym utworem numer jeden w solowej karierze Knowles oraz jej drugim singlem na szczycie w roku 2006, po „Check on It”Beyonce 'Irreplaceable' At No. 1 On Hot 100. „Irreplaceable” spędził w sumie dziesięć tygodni na 1. miejscuGlobal Chart Positions and TrajectoriesNelly Furtado scores 2nd No. 1 on singles chart. Ostatnim singlem, który tego dokonał był „Gold Digger” Kanye Westa i Jamiego Foxxa w 2005 roku. „Irreplaceable” pobił tym samym dziewięciotygodniowy rekord „Baby Boy”, jednak nie zdołał pobić „Independent Women Part I” Destiny’s Child, który utrzymywał się na szczycie przez jedenaście tygodni na przełomie 2000/2001 roku. Dzięki „Irreplaceable” Knowles zajęła 3. miejsce na liście artystek z największą liczbą singli numer jeden. Wokalistka w 2006 roku była współautorką trzech piosenek na czołowej pozycji Hot 100, stając się jedną z trzech kobiet w historii, które tego dokonały, po Carole King (1971) i Mariah Carey (1991)Chart Beat Chat. Singel pozostawał w zestawieniu przez trzydzieści tygodni i uzyskał status trzykrotnej platyny za sprzedaż powyżej trzech milionów kopiiGold and Platinum. „Irreemplazable”, hiszpańskojęzyczna wersja „Irreplaceable”, również odniosła sukces, plasując się na 4. pozycji Hot Latin SongsBeyoncé: Billboard Singles.
„Irreplaceable” był najpopularniejszym singlem 2007 roku w Stanach Zjednoczonych i został umieszczony na szycie listy Top Hot 100 Hits of 2007.
Na arenie międzynarodowej „Irreplaceable” także cieszył się dużą popularnością. W Oceanii singel zadebiutował na 28. pozycji australijskiej ARIA Singles Chart, ostatecznie docierając na szczyt listy, na którym pozostawał przez trzy tygodnie. Był jednocześnie pierwszym utworem numer jeden Knowles w tym kraju. „Irreplaceable” uzyskał w Australii platynowy status za sprzedaż powyżej 70.000 kopiiARIA Charts – Accreditations – 2007 Singles. Poza tym, singel był dwukrotnie obecny w zestawieniach najlepiej sprzedających się singli roku w Australii; zajął 23. miejsce w 2006 i 42. miejsce w 2007.ARIA Year-Ends charts 2006ARIA Year-Ends charts 2007 W Nowej Zelandii piosenka zadebiutowała na pozycji 3., awansując następnie na szczyt i spędzając w sumie 18 tygodni na liście. W większości krajów europejskich singel zajmował miejsca w czołówkach notowań. W Wielkiej Brytanii uplasował się na 4. miejscu i spędził dwanaście tygodni w pierwszej dwudziestce UK Singles Chart, w sumie pozostając na liście przez 25 tygodni. W brytyjskim iTunes „Irreplaceable” jest, tuż za utworami z I Am... Sasha Fierce, najczęściej kupowaną piosenką Knowles.
Nagrody