Ryszard Marek Groński (ur. 20 lutego 1939 w Łańcucie, zm. 24 grudnia 2018) – polski pisarz dla dorosłych i dla dzieci, dziennikarz („Szpilki”, „Polityka”, „NIE”), satyryk, poeta, z wykształcenia historyk.
Życiorys W Łodzi ukończył III Ogólnokształcącą Szkołę Towarzystwa Przyjaciół Dzieci. Po maturze studiował historię na Uniwersytecie Łódzkim. W piśmie Uniwersytetu Łódzkiego „Kronika” drukował swoje fraszki i proste wierszyki. Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę w łódzkim dwutygodniku satyrycznym „Karuzela”, współpracował z teatrem studenckim Akademii Medycznej w Łodzi „Cytryna”. W 1966 przeniósł się do Warszawy, gdzie rozpoczął pracę w ilustrowanym tygodniku satyrycznym „Szpilki” i współpracował z kabaretami literackimi, m.in. Szpakiem, Wagabundą, Dudkiem, Pod Egidą. W kabarecie Pod Egidą występował oraz pisał teksty dla siebie, a także dla Ewy Dałkowskiej, Piotra Fronczewskiego, Wojtka Pszoniaka i Jana Pietrzaka. Z tym kabaretem odbył sześciotygodniową trasę po Kanadzie i USA.
Jest autorem wierszy satyrycznych, powieści, książek dla dzieci, współautorem spektakli dla teatrów muzycznych, m.in. musicalu „Machiavelli” z muzyką Jerzego Wasowskiego. W latach 80. pisał dużo monologów dla Hanki Bielickiej, Aliny Janowskiej, Krystyny Sienkiewicz. Był kierownikiem literackim warszawskiego Teatru Syrena, gdzie wystawiono jego sztukę Won! w reżyserii Barbary Borys-Damięckiej.
W okresie Okrągłego Stołu i w czasie przełomu był już felietonistą tygodnika „Polityka”. Pisał także pod pseudonimem w tygodniku „NIE”. Jego styl charakteryzuje częste nawiązywanie do wierszy, kabaretów, czy nawet prostych dowcipów, które służą opisowi bieżących wydarzeń politycznych, społecznych i kulturalnych.
Został pochowany 8 stycznia 2019 na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera G dod.-urnowy-5).
Twórczość Dla dzieci i młodzieży Bardzo zajęte psy (1988) Ciesz się powoli! Wybór tekstów satyrycznych (1971) Drewniane konie (1971) Gdyby zabrakło nam jesieni (1980) Karabiny w pałacu (1975) Katar żyrafy (1974) Kiedy tramwaje idą spać (1973) Kłębuszek snu (2000) Kolorowy koncert (1971; według L. Kuźmina) Kropla deszczu na dłoni (1972, kryminał) Latający talerzyk (1973) Miasteczko nad morzem (1978) Niezwykłe zdarzenie (1975) Po co właściwie trzymać psa? (1987) Słońca w trawie (1974) Tych kilka bajek, które znam (1982) Wierszyki o literach (1976) Nos (?) Dorośli są zamyśleni (?)
Dla dorosłych Wiersze satyryczne: Kołysanka na bębnie (1970), Tak swojo mi (1973), Satyra kłamie! (1983), Kabareciarz. Tekst i polityka. (1989) Opracowania z zakresu historii satyry: Od Siedmiu Kotów do Owcy. Kabaret 1946–1968 (1971), Od Stańczyka do STS-u. Satyra polska l. 1944–1965 (1973), Alfabet polskiej rozrywki (1974; z Witoldem Fillerem i Jerzym Wittlinem), Jak w przedwojennym kabarecie (1978), Ryszard Marek Groński przedstawia – Kabaret Hemara (1989) Machiavelli (musical; z Antonim Marianowiczem; muzyka Jerzego Wasowskiego) Puszka z Pandorą (1991), Jak żyć w postkomunizmie (1992), Jeż na kaktusie (2003) Sztuki teatralne: Party (2003), Won! (2006)
Nagrody i wyróżnienia Wyróżnienie w Konkursie na napisanie utworu dramatycznego z okazji 75-lecia Teatru Polskiego w Warszawie za sztukę Pod jednym niebem (1987) Nagroda Warszawskiej Premiery Literackiej za książkę września 2007 - książkę Proca Dawida. Kabaret w przedsionku piekieł (2007) Nagroda Miasta st. Warszawy (2012) Odznaka honorowa Stowarzyszenia Autorów ZAiKS (2013) Dyplom Honorowy – specjalne wyróżnienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego – przy okazji XI Ogólnopolskiego Festiwalu Piosenki Retro (2014)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci III Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki w Łodzi Kategoria:Autorzy tekstów do Kabaretu Olgi Lipińskiej Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Ludzie urodzeni w Łańcucie Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy dziennikarze Kategoria:Polscy pisarze XX wieku Kategoria:Polscy satyrycy Kategoria:Urodzeni w 1939 Kategoria:Wyróżnieni Nagrodą Miasta Stołecznego Warszawy Kategoria:Zmarli w 2018