Jan Paweł Łuszczewski herbu KorczakHerbarz polski, t. XVI, Warszawa 1913, s. 152. (ur. 26 czerwca 1764 w Skotnikach koło Sochaczewa, zm. 4 lipca 1812) – polski polityk, minister spraw wewnętrznych Księstwa Warszawskiego od 1807 roku, członek Izby Najwyższej Wojennej i Administracji Publicznej w 1806 rokuBarbara Grochulska, Księstwo Warszawskie, Warszawa 1966, s. 52., sekretarz w latach 1785–1795, pracownik gabinetu Stanisława Augusta PoniatowskiegoMaria Rymszyna, Gabinet Stanisława Augusta Poniatowskiego, Warszawa 1962, s. 185..
Był synem Waleriana Łuszczewskiego, starosty sochaczewskiego. Uczył się w szkołach pijarskich w Warszawie. W latach 1785–1795 był sekretarzem Gabinetu Jego Królewskiej MościMaria Rymszyna, Gabinet Stanisława Augusta, Warszawa 1962, s. 185. króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, od 1784 starostą sochaczewskim. W latach 1788–1789 był królewskim sekretarzem sejmowym i sekretarzem skonfederowanych prowincji koronnych w czasie Sejmu CzteroletniegoVolumina Legum, t. IX, Kraków 1889, s. 51., poseł ziemi sochaczewskiej na Sejm Czteroletni w 1790 rokuKalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792...., Warszawa 1791, s. 331.. Jako pierwszy sekretarz Sejmu Czteroletniego, wydał czterotomowy Diariusz sejmowy zawierający 71 początkowych sesji sejmu od dnia otwarcia do 6 III 1789 r. 2 maja 1791 roku podpisał asekurację, w której zobowiązał się do popierania projektu Ustawy RządowejBronisław Dembiński, W przededniu 3-maja 1791 roku, w: Tygodnik Ilustrowany, nr 1 13 stycznia 1906 roku, s. 10.. Po zawieszeniu obrad sejmu w 1792 materiały kancelarii sejmowej pozostały pod opieką sekretarzy sejmu. W 1808 Jan Łuszczewski przekazał je Stanisławowi Staszicowi, który umieścił je w bibliotece Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Członek Stronnictwa Patriotycznego, zwolennik Konstytucji 3 maja; popierał ją m.in. w mowach, wygłaszanych w Senacie. Był jednym z 83 sygnatariuszem Asekuracyi, zobowiązującej do popierania w sejmie projektu Ustawy Rządowej z 2 V 1791 roku Konstytucji 3 Maja. 29 kwietnia 1791 roku przyjął obywatelstwo miejskie w ratuszu Starej WarszawyLeon Potocki, Wincenty Wilczek i pięciu jego synów, dwa tomy w jednym, Poznań 1859, s. 143..
Po trzecim rozbiorze osiadł w majątku Strugi pod Sochaczewem, zajmując się gospodarką na roli. Od 1800 członek Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk, któremu m.in. przekazał swe materiały z czasów Sejmu Czteroletniego. W roku 1806 zadeklarował się jako zwolennik Napoleona; 5 grudnia 1806 weszła w skład Izby Najwyższej Wojennej i Administracji Publicznej, następnie od 14 stycznia do 5 października 1807 roku był sekretarzem Komisji Rządzącej. 5 października 1807 został mianowany Ministrem Spraw Wewnętrznych Księstwa Warszawskiego. Na tym stanowisku, choć nie postarał się brak kwalifikacji kierowniczych rekompensować niezmordowaną pracowitością (Maria Manteufflowa). M.in. zorganizował administrację terenową, opracowując sam najważniejsze instrukcje; zorganizował akcję ustalania wierzytelności pruskich, bronił Księstwa przed nieuzasadnionymi roszczeniami ze strony Prus i Francji; dążył do logicznej organizacji swego ministerium, tworząc Dyrekcję Generalną Dóbr i Lasów Narodowych oraz przekazując sprawy aprowizacji wojska generalnej dyrekcji administracji wojennej w Ministerstwie Wojny. Jednak nie cieszył się dobrą opinią współobywateli, m.in. ze względu na rolę odgrywaną przy egzekucji świadczeń dla wojska francuskiego i konflikt z hierarchią duchowną. Natomiast cieszył się zaufaniem króla Fryderyka Augusta i rezydenta francuskiego Dominika Pradta. W 1809 został kawalerem Orderu Świętego StanisławaZbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 217..
Od młodości był członkiem wolnomularstwa. W 1785 został członkiem loży Świątynia Izis, w 1789 został sekretarzem Wielkiego Wschodu Narodowego. W masonerii działał także w czasach Księstwa Warszawskiego, dochodząc do stanowiska członka Najwyższej Kapituły.
Żonaty był dwukrotnie: z Aleksandrą z Cieciszowskich i Ewą z Orsettich. Zmarł 4 lipca 1812 r. Pochowany został w kościele Kapucynów w Warszawie. Miał trzech synów i dwie córki: Adama Michała Wacława Konstancję, zamężną za Maciejem Wodzińskim Paulinę
W 1809 został odznaczony Orderem Orła Białego. Kawaler Legii Honorowej w 1807 rokuKawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 281..
Przypisy
Bibliografia A.G. Turczyk: Jan Paweł Łuszczewski (1764 – 1812), Ziemia Sochaczewska, nr 18, 1993. Diariusz Sejmu Ordynaryjnego ...rozpoczętego roku pańskiego 1788, t. 1-2, Warszawa 1788–1790.
Linki zewnętrzne
Archiwum Sejmu Czteroletniego Jan Paweł Łuszczewski z Łuszczewa h. Pierzchała (Roch III), sejm-wielki.pl Jan Paweł Łuszczewski – dzieła w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie gabinetu Stanisława Augusta Poniatowskiego Kategoria:Członkowie Komisji Rządzącej Księstwa Warszawskiego Kategoria:Członkowie Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego Kategoria:Członkowie Izby Najwyższej Wojennej i Administracji Publicznej Kategoria:Członkowie stanu rycerskiego I Rzeczypospolitej Jan Paweł Kategoria:Ministrowie Księstwa Warszawskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Pochowani w kościele Przemienienia Pańskiego w Warszawie Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Posłowie na Sejm I Rzeczypospolitej (ziemia sochaczewska) Kategoria:Posłowie Sejmu Czteroletniego (1790–1792) Kategoria:Członkowie Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej Kategoria:Członkowie Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie Kategoria:Polscy wolnomularze (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy wolnomularze (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Sekretarze konfederaccy Kategoria:Sekretarze królewscy Kategoria:Sygnatariusze asekuracji 2 maja 1791 Kategoria:Urodzeni w 1764 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1812