Masa atomowa (ma) – wielkość fizyczna określająca masę spoczynkową atomu znajdującego się w stanie podstawowym. Obecnie jest najczęściej wyrażana w jednostce masy atomowej (u), zdefiniowanej jako 1/12 masy atomu izotopu . Częściej stosowanym pojęciem jest jednak względna masa atomowa (Ar, ciężar atomowy) będąca stosunkiem masy atomowej do jednostki masy atomowej, a więc wielkością niemianowaną. Powszechnie wykorzystywanymi i zalecanymi wartościami względnych mas atomowych są wartości standardowe względnych mas atomowych (Ar°) publikowane przez (CIAAW) wchodzącą w skład Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej (IUPAC).

Standardowa względna masa atomowa Publikowane przez CIAAW wartości standardowe względnych mas atomowych pierwiastków są wartościami zalecanymi do powszechnego stosowania w nauce i mają zastosowanie do pierwiastków znajdujących się w każdym normalnym materialeJako „materiał normalny” określa się każdą substancję z wyjątkiem tych, które: (1) zostały w znacznym stopniu, umyślnie, nieumyślnie lub w nieokreślony sposób poddane modyfikacjom składu izotopowego, (2) mają pozaziemskie pochodzenie, (3) ich skład izotopowy jest wynikiem anomalii lub zaistnienia innych wyjątkowych okoliczności (np. naturalnego reaktora jądrowego). na Ziemi przy wysokim poziomie wiarygodności. Przy wyznaczaniu standardowych wartości względnych mas atomowych brana jest pod uwagę nie tylko liczba występujących naturalnie izotopów danego pierwiastka, ale również ich abundancja naturalna.

Raporty CIAAW zawierające standardowe wartości wszystkich względnych mas atomowych pierwiastków lub aktualizujące niektóre z tych wartości publikowane są co około 2 lata. Publikacja z 2021 roku zawiera wartości standardowe względnej masy atomowej dla 84 pierwiastków, przy czym: dla 70 z nich podana jest wartość względnej masy atomowej wraz z niepewnością rozszerzoną pomiaru, dla 14 pierwiastków podany jest zakres wartości. Zastosowanie zakresu wartości wynika z tego, że dla części pierwiastków ich masa atomowa zależy w dużej mierze od ich pochodzenia i okresu, w którym powstały, i dla każdego naturalnego materiału względna masa atomowa pierwiastka powinna zmieścić się w podanym zakresie. Jednocześnie każdą wartość w podanym zakresie należy traktować jako jednakowo wiarygodną, a sam zakres nie wskazuje rozkładu statystycznego ani nie jest bezspośrednim wskazaniem niepewności. Dla 34 pierwiastków nie została wyznaczona standardowa względna masa atomowa z uwagi na to, że nie mają żadnych trwałych izotopów i określonego występowania w naturze lub brakuje odpowiednio wiarygodnych i dokładnych badań.

Jednocześnie wraz ze względną masą atomową publikowana jest wartość przybliżona () do 5 cyfr znaczących, o ile pozwala na to wyznaczona wartość standardowa względnej masy atomowej. Wartości te przeznaczone są do powszechnego użytku wszędzie tam, gdzie nie jest wymagane stosowanie wartości z maksymalną dokładnością, np. w przemyśle, handlu czy szkolnictwie.

Lista standardowych wartości względnych mas atomowych + Lista pierwiastków wraz z standardowymi wartościami względnej masy atomowej Symbol Nazwa pierwiastka Standardowa względna masa atomowa Wartość przybliżonaUwagi1Hwodór [1,00784; 1,00811] 1,0080 ± 0,00022Hehel 4,002602 ± 0,000002 4,0026 ± 0,00013Lilit [6,938; 6,997] 6,94 ± 0,064Beberyl 9,0121830 ± 0,0000005 9,0122 ± 0,00015Bbor [10,806; 10,821] 10,81 ± 0,026Cwęgiel [12,0096; 12,0116] 12,011 ± 0,0027Nazot [14,00643; 14,00728] 14,007 ± 0,0018Otlen [15,99903; 15,99977] 15,999 ± 0,0019Ffluor 18,998403162 ± 0,000000005 18,998 ± 0,00110Neneon 20,1797 ± 0,0006 20,180 ± 0,00111Nasód 22,98976928 ± 0,00000002 22,990 ± 0,00112Mgmagnez [24,304; 24,307] 24,305 ± 0,00213Alglin 26,9815384 ± 0,0000003 26,982 ± 0,00114Sikrzem [28,084; 28,086] 28,085 ± 0,00115Pfosfor 30,973761998 ± 0,000000005 30,974 ± 0,00116Ssiarka [32,059; 32,076] 32,06 ± 0,0217Clchlor [35,446; 35,457] 35,45 ± 0,0118Arargon [39,792; 39,963] 39,95 ± 0,1619Kpotas 39,0983 ± 0,0001 39,098 ± 0,00120Cawapń 40,078 ± 0,0004 40,078 ± 0,00421Scskand 44,955907 ± 0,000004 44,956 ± 0,00122Titytan 47,867 ± 0,001 47,867 ± 0,00123Vwanad 50,9415 ± 0,0001 50,942 ± 0,00124Crchrom 51,9961 ± 0,0006 51,996 ± 0,00125Mnmangan 54,938043 ± 0,000002 54,938 ± 0,00126Feżelazo 55,845 ± 0,002 55,845 ± 0,00227Cokobalt 58,933194 ± 0,000003 58,933 ± 0,00128Ninikiel 58,6934 ± 0,0004 58,693 ± 0,00129Cumiedź 63,546 ± 0,003 63,546 ± 0,00330Zncynk 65,38 ± 0,02 65,38 ± 0,0231Gagal 69,723 ± 0,001 69,723 ± 0,00132Gegerman 72,630 ± 0,008 72,630 ± 0,00833Asarsen 74,921595 ± 0,000006 74,922 ± 0,00134Seselen 78,971 ± 0,008 78,971 ± 0,00835Brbrom [79,901; 79,907] 79,904 ± 0,00336Krkrypton 83,798 ± 0,002 83,798 ± 0,00237Rbrubid 85,4678 ± 0,0003 85,468 ± 0,00138Srstront 87,62 ± 0,01 87,62 ± 0,0139Yitr 88,905838 ± 0,000002 88,906 ± 0,00140Zrcyrkon 91,224 ± 0,002 91,224 ± 0,00241Nbniob 92,90637 ± 0,00001 92,906 ± 0,00142Momolibden 95,95 ± 0,01 95,95 ± 0,0143Tctechnet – –44Ruruten 101,07 ± 0,02 101,07 ± 0,0245Rhrod 102,90549 ± 0,00002 102,91 ± 0,0146Pdpallad 106,42 ± 0,01 106,42 ± 0,0147Agsrebro 107,8682 ± 0,0002 107,87 ± 0,0148Cdkadm 112,414 ± 0,004 112,41 ± 0,0149Inind 114,818 ± 0,001 114,82 ± 0,0150Sncyna 118,710 ± 0,007 118,71 ± 0,0151Sbantymon 121,760 ± 0,001 121,76 ± 0,0152Tetellur 127,60 ± 0,03 127,60 ± 0,0353Ijod 126,90447 ± 0,00003 126,90 ± 0,0154Xeksenon 131,293 ± 0,006 131,29 ± 0,0155Cscez 132,90545196 ± 0,00000006 132,91 ± 0,0156Babar 137,327 ± 0,007 137,33 ± 0,0157Lalantan 138,90547 ± 0,00007 138,91 ± 0,0158Cecer 140,116 ± 0,001 140,12 ± 0,0159Prprazeodym 140,90766 ± 0,00001 140,91 ± 0,0160Ndneodym 144,242 ± 0,003 144,24 ± 0,0161Pmpromet – –62Smsamar 150,36 ± 0,02 150,36 ± 0,0263Eueurop 151,964 ± 0,001 151,96 ± 0,0164Gdgadolin 157,25 ± 0,03 157,25 ± 0,0365Tbterb 158,925354 ± 0,000007 158,93 ± 0,0166Dydysproz 162,500 ± 0,001 162,50 ± 0,0167Hoholm 164,930329 ± 0,000005 164,93 ± 0,0168Ererb 167,259 ± 0,003 167,26 ± 0,0169Tmtul 168,934219 ± 0,000005 168,93 ± 0,0170Ybiterb 173,045 ± 0,010 173,05 ± 0,0271Lulutet 174,9668 ± 0,0001 174,97 ± 0,0172Hfhafn 178,486 ± 0,006 178,49 ± 0,0173Tatantal 180,94788 ± 0,00002 180,95 ± 0,0174Wwolfram 183,84 ± 0,01 183,84 ± 0,0175Reren 186,207 ± 0,001 186,21 ± 0,0176Ososm 190,23 ± 0,03 190,23 ± 0,0377Iriryd 192,217 ± 0,002 192,22 ± 0,0178Ptplatyna 195,084 ± 0,009 195,08 ± 0,0279Auzłoto 196,966570 ± 0,000004 196,97 ± 0,0180Hgrtęć 200,592 ± 0,003 200,59 ± 0,0181Tltal [204,382; 204,385] 204,38 ± 0,0182Pbołów [206,14; 207,94] 207,2 ± 1,183Bibizmut 208,98040 ± 0,00001 208,98 ± 0,0184Popolon – –85Atastat – –86Rnradon – –87Frfrans – –88Rarad – –89Acaktyn – –90Thtor 232,0377 ± 0,0004 232,04 ± 0,0191Paprotaktyn 231,03588 ± 0,00001 231,04 ± 0,0192Uuran 238,02891 ± 0,00003 238,03 ± 0,0193Npneptun – –94Pupluton – –95Amameryk – –96Cmkiur – –97Bkberkel – –98Cfkaliforn – –99Eseinstein – –100Fmferm – –101Mdmendelew – –102Nonobel – –103Lrlorens – –104Rfrutherford – –105Dbdubn – –106Sgseaborg – –107Bhbohr – –108Hshas – –109Mtmeitner – –110Dsdarmsztadt – –111Rgroentgen – –112Cnkopernik – –113Nhnihon – –114Flflerow – –115Mcmoskow – –116Lvliwermor – –117Tstenes – –118Ogoganeson – –

Zobacz też

liczba masowa masa cząsteczkowa masa molowa

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Fizyka jądrowa Kategoria:Stechiometria Kategoria:Wielkości fizyczne