Radziwiłłów (, ), 1564–1939: Radziwiłłów, 1939–1993: Czerwonoarmiejsk (ros. ) / Czerwonoarmijsk (ukr. ) – miasto na Ukrainie, w obwodzie rówieńskim, w rejonie dubieńskim, siedziba hromady, była stolica rejonu radziwiłłowskiego, zlikwidowanego w 2020 roku w wyniku reformy terytorialnej.
Znajduje się tu stacja kolejowa Radziwiłłów, położona na linii Lwów – Zdołbunów. W okresie zaborów była rosyjską stacją graniczną na granicy z Austro-Węgrami.
Historia Prywatne miasto szlacheckie położone było w XVI wieku w województwie wołyńskimZenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, w: Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 164..
W okresie powstania styczniowego 2 lipca 1863 siły polskie atakowały Radziwiłłów bez powodzenia.
W II Rzeczypospolitej Radziwiłłów należał do powiatu krzemienieckiego w województwie wołyńskim. 1 stycznia 1925 r. została wyłączony z powiatu krzemienieckiego i przyłączona do powiatu dubieńskiego. 21 kwietnia 1934 z gminy wiejskiej Radziwiłłów wyłączono część osady wojskowej Radziwiłłów Jana Łażewskiego o obszarze 6,1087 ha oraz grunty wsi Radziwiłłów o obszarze 157,7711 ha i włącza się je do miasta Radziwiłłowa w tymże powiecie i województwieDz.U. 1934 nr 35 poz. 322.
Przed wojną mieszkało w nim około 6000 mieszkańców, z czego połowę stanowili Żydzi, 31% Ukraińcy a 17% Polacy.
Podczas okupacji niemieckiej w Radziwiłłowie istniało getto dla Żydów. Jego więźniowie zostali eksterminowani w 1942 roku: 29 maja rozstrzelano 1350 osób a 6 października 950. Około 800 osób zdołało zbiec przed egzekucjąХолокост на территории СССР: Энциклопедия, Moskwa 2009, s.834. W 1943 roku podczas rzezi wołyńskiej miasto obsadzone załogą niemiecką stanowiło miejsce schronienia polskich uchodźców z eksterminowanych przez UPA wiosek. Polacy zajmowali pożydowskie domy; tych, dla których nie starczyło miejsca, wywożono na roboty przymusowe w III Rzeszy.
W 1989 liczyło 10 353 mieszkańcówЧервоноармейск // Большой энциклопедический словарь (в 2-х тт.). / редколл., гл. ред. А. М. Прохоров. том 2. М., "Советская энциклопедия", 1991. стр.630Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.
W 2013 liczyło 10 508 mieszkańców.
Sprawiedliwi wśród Narodów Świata (ratujący Żydów w Radziwiłłowie) Na ukraińskiej liście Sprawiedliwych: rodzina Kubitów (Kostiantyn, Wołodymyr, Marija i Hanna) – pomogli kilkudziesięciu osobom, w tym rodzinom Kipermanów, Treibichów, Weinsteinów, Semigranów i Jarosławskich
Danyjił i Marija Romaniukowie – wychowywali Bronię Rudman, 3-letnie żydowskie dziecko
Arifej i Ahrypyna Repitscy – ukrywali Gitel Samiter Na polskiej liście Sprawiedliwych: rodzina Roztropowiczów (Józef i Natalia oraz ich córki: Janina i Stanisława) – wychowywali kilkuletnią Sabinę Kagan (Heller)
Zofia Stramska (po mężu Hołub)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Walka w Radyvyliv 150 lat temu pozostawiła swój ślad w historii Raziwilow na mapie von Miega
м. Радивилів, Рівненська область, Радивилівський район Archiwalne widoki miasta w bibliotece Polona
Kategoria:Miasta w obwodzie rówieńskim Kategoria:Miejscowości województwa wołyńskiego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Wołyń Kategoria:Prywatne miasta szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo wołyńskie) Kategoria:Rejon dubieński