Ulica Józefa Piłsudskiego – ulica w dzielnicy Śródmieście w Radomiu.

Łączy ulicę Traugutta z placem Konstytucji 3 Maja (a poprzez plac ul. Żeromskiego). Krzyżuje się z ulicą Sienkiewicza. Ulica ma status drogi gminnej. Długość ulicy to około 310 m. Ulica ma charakter reprezentacyjny – znajdują się na niej liczne ciekawe architektonicznie i bogate w detale kamienice.

Historia Ulicę przewidzianą w Planie regulacyjnym Radomia z 1822 roku oddano do użytku w październiku 1888. W 1901 roku zyskała oświetlenie elektryczne J. Sekulski, Encyklopedia Radomia, Radom 2009, s. 278–279.

Nazwa

Nazwa ulicy wielokrotnie ulegała zmianom: 1888 – 1919: ul. Szeroka (nazwa podkreślała szerokość ulicy, większą niż w przypadku pozostałych ulic dziewiętnastowiecznej części radomskiego Śródmieścia), 1919 – 1942: ul. Józefa Piłsudskiego, 1942 – 1945: Kastanienallee (niem. al. Kasztanowa – nazwa nawiązująca do kasztanowców, których szpalery ozdabiają ulicę), 1945 – 1948: ul. Józefa Piłsudskiego, 1948 – 1990: ul. Marcelego Nowotki, od 1990: ul. Józefa Piłsudskiego.

Architektura Zabudowa ulicy powstała niemal w całości w XIX wieku i jest spójna architektonicznie.

Rejestr zabytków

Do rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa wpisane są następujące obiekty:

nr 1 – dom, po 1890 nr 2 (róg z ul. Traugutta 40) – secesyjny dom Zajdensznirów z 1911, w którym 5 listopada 1918 rozpoczęto proces przejmowania władzy z rąk austriackich okupantów, zakończony proklamacją Republiki RadomskiejPiotr A. Tusiński, Republika Radomska w listopadzie 1918 roku, Radom 2018. nr 4 – eklektyczna kamienica z końca XIX w. W okresie międzywojennym siedziba m.in. radomskiego oddziału Banku Związku Ziemian w Warszawie, nr 3/5 – kamienica, XIX/XX w. nr 6 – dom, 1. ćw. XIX w. nr 7 – eklektyczna kamienica z 1895, wyróżniająca się bogatą dekoracją fasady. W okresie międzywojennym parter zajmowała kawiarnia Tomasza WolańskiegoR. Metzger, Radom między wojnami: Opowieść o życiu miasta 1918 – 1939, Łódź – Radom 2012, s. 106. Na ścianie kamienicy znajdują się tablice pamiątkowe poświęcone Adolfowi Tochtermanowi i Stanisławowi Wernerowi. nr 8 – dom, po 1890 nr 9 – dom Krystyny z Brandtów TyszkiewiczowejJ. Sekulski, Encyklopedia Radomia, s. 201–202, córki Józefa Brandta, gdzie malarz przebywał i zmarł. Na elewacji umieszczono w 1926 tablicę upamiętniającą artystę. nr 10 (róg z ul. Sienkiewicza) – neorenesansowy gmach z 1894. W okresie międzywojennym siedziba Okręgowej Dyrekcji Kolei PaństwowychR. Metzger, Radom między wojnami: Opowieść o życiu miasta 1918 – 1939, s. 56. Obecnie siedziba Sądu Okręgowego. nr 11 – neoklasycystyczna kamienica z końca XIX w. W okresie międzywojennym siedziba m.in. tygodnika „Radomianin” R. Metzger, Radom między wojnami: Opowieść o życiu miasta 1918 – 1939, s. 81, nr 12 – willa Włodzimierza Kulczyckiego – neoklasycystyczna willa ogrodowa z czterokolumnowym portykiem. W okresie międzywojennym siedziba radomskiego oddziału Banku Handlowego w ŁodziA. Sawicki, Radom: Zabytki architektury, Radom 2013, s. 82 oraz przejściowo redakcji dziennika „Gazeta Radomska”. Obecnie główny budynek Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Andrzeja i Józefa Załuskich. nr 13 – eklektyczna kamienica z II poł. XIX, wyróżniająca się bogatą dekoracją fasady. nr 15 – budynek dawnej Kasy Pożyczkowej Przemysłowców Radomskich z 1897, w stylu neogotyckim z zachowanym pierwotnym wystrojem wnętrz. W okresie międzywojennym siedziba m.in. radomskiego oddziału Banku Gospodarstwa Krajowegored. M. Szczepaniak, Radom na starej pocztówce i prasa Radomia w latach 1811 – 1918, s. 208, Radomskiego Towarzystwa Kredytowego Miejskiego i innych instytucji finansowychR. Metzger, Radom między wojnami: Opowieść o życiu miasta 1918 – 1939, s. 94. nr 19 – dom, 1. ćw. XIX w.

Gminna ewidencja zabytków

Do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Radomia, oprócz obiektów z rejestru zabytków, wpisane są też budynki:

nr 17 – dom murowany, 4. ćw. XIX w.

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Radom Piłsudskiego