thumb|Rzeźba ze szkła kryształowego|250px Szkło ołowiowe (kryształowe) — bezbarwna i przezroczysta odmiana szkła stosowana do wyrobu przedmiotów dekoracyjnych, zawierająca pewną ilość ołowiu wprowadzonego w postaci tlenków (glejty lub minii). Ołów występuje w gotowej masie szklanej pod postacią jonu modyfikującego Pb2+. Za szkło ołowiowe uważa się według norm takie szkło, które zawiera ponad 18% tlenku ołowiu. Jego zawartość może sięgać nawet 80%.
Właściwości Wprowadzenie ołowiu do szkła powoduje zmianę szeregu własności fizycznych szkła. Znaczny wzrost współczynnika załamania światła z ok. 1,5 dla szkieł konwencjonalnych do 1,65 dla szkła o zawartości 50% PbO, a nawet 1,8 dla szkieł 80%. Dzięki temu szkło ołowiowe ma specyficzny blask i jest przez to bardzo dobrym materiałem na wyroby dekoracyjne. Produkuje się z niego również szkła optyczne, tzw. flint. Wzrost średniej dyspersji z ok. 0,007–0,008 dla szkieł konwencjonalnych do ok. 0,02 dla szkła o zawartości 50% PbO. Ma to również wpływ na dekoracyjność poprzez efektowne rozszczepienie światła na głębokich szlifach ozdobnych. Zmniejszenie elektrycznej przewodności skrośnej. Wykorzystuje się tę własność przy wytwarzaniu szkieł do izolacji metalowych części lamp. Zwiększenie absorpcji promieniowania krótkofalowego, np. rentgenowskiego. Znalazło to zastosowanie przy produkcji szklanych osłon przed tym promieniowaniem. Zwiększenie gęstości do 3,5 g/cm³, a nawet ponad 6 g/cm³. Zwiększenie przepuszczalności światła ultrafioletowego.
Ponadto szkło ołowiowe jest bardziej miękkie i mniej odporne na działanie kwasów, przez co dobrze nadaje się do rzeźbienia i trawienia. Dodatek ołowiu zmniejsza też lepkość masy szklanej i ułatwia jej topienie, klarowanie oraz formowanie. W procesach produkcji tego szkła PbO łatwo redukuje się do postaci metalicznej, powodując jego ciemnienie. Stwarza to konieczność utrzymywania atmosfery utleniającej przy topieniu, a także stosowania środków ostrożności przy obróbce szkła na palniku.
Wytwarzanie thumb|left|350px|Kryształowa waza w stylu art déco wyprodukowana w Belgii przez Cristalleries du Val-Saint-Lambert – barwiona powierzchniowo, ręcznie zdobiona Do wytwarzania szkła ołowiowego używa się: krzemionki z piasku, minii ołowiowej, saletry potasowej, arszeniku, potażu.
Produkcja przemysłowa W Polsce wytwarzaniem wyrobów ze szkła kryształowego zajmowały się m.in.: Huta Szkła w Zawierciu Huta Szkła Kryształowego „Violetta” w Stroniu Śląskim (nie istnieje) Huta Szkła Kryształowego „Julia” w Piechowicach Huta Szkła Kryształowego „Dorota” w Drawsku Pomorskim Huta Szkła Gospodarczego „Irena” w Inowrocławiu Huta Szkła Kryształowego „Beata” w Miejskiej Górce Huta Szkła Kryształowego „Karolina” w Grójcu Huta Szkła „Edyta” w Parszowie Huta Szkła „Józefina” w Krośnie Huta Szkła „Lucyna” w Pieńsku Huta Szkła Kryształowego „Sudety” w Szczytnej (nie istnieje)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Szkło Kategoria:Ołów