Primus – amerykańska grupa muzyczna wykonująca metal alternatywny z wpływami funky, heavy metalu i rocka. Twórczość Primusa charakteryzują humorystyczne teksty utworów oraz wyeksponowana rola gitary basowej. Zespół między innymi wsławił się nagraniem czołówki do popularnej kreskówki dla dorosłych – South Park.
Historia zespołu Primus został założony przez Lesa Claypoola w 1984 w El Sobrante w Kalifornii. W 1996 odszedł z zespołu perkusista Tim Alexander. Jego następcą został wieloletni przyjaciel Primusa, Bryan „Brain” Mantia. W 2000 odszedł z zespołu Brain, a działalność Primusa uległa zawieszeniu. Zespół reaktywował się w 2003. Obecnie perkusistą jest Jay Lane, który był członkiem zespołu przed wydaniem pierwszego albumu, Suck on This.
Suck on This Primus zadebiutował koncertową płytą Suck on This. Płytę rozpoczyna fragment utworu „YYZ” kanadyjskiej grupy Rush. Utwory noszą znamiona luźnej, improwizowanej struktury z elementami dysonansu. Rozbudowana kompozycja „Tommy the Cat” zawiera partie solowe na gitarze basowej i perkusji.
Frizzle Fry Kolejnym wydawnictwem Frizzle Fry Primus kładł nacisk na kompozycje rozbudowane pod względem formalnym, urozmaicone, przełamujące proste konstrukcje typu refren-zwrotka. Gitara basowa grała pierwszoplanową rolę, uzupełniona o sekcję rytmiczną. Gitara elektryczna oraz wokal były drugoplanowe. Partie wokalne pełniły rolę dodatku wobec tekstów pełnych fikcyjnych postaci, budzących skojarzenia z twórczością Toma Waitsa.
Album Frizzle Fry zawiera improwizowane fragmenty oraz wiele cech wykonania na żywo zaprezentowanego na poprzedniej płycie Suck on This. Utwór „Spagetti Western” cechuje się pierwszoplanową partią perkusji i inspirowaną muzyką psychodeliczną partią gitary elektrycznej. „Harold of the Rocks” utwór został osadzony w tradycji bluesowej. Pierwszy utwór na albumie, „To Defy the Laws of Tradition”, pełni funkcję klamry spinającej wydawnictwo, kompozycja ta powraca na końcu płyty w formie instrumentalnej kody „To Defy”.
Sailing the Seas of Cheese Kolejna płyta grupy, Sailing the Seas of Cheese, została zrealizowana z gościnnym udziałem Toma Waitsa w utworze „Tommy the Cat”. Utwór „Fish On” został oparty na wolnym rytmie, z partią solową na gitarze basowej. Tak jak na poprzednim wydawnictwie grupy, pierwszy utwór został wykonany w formie instrumentalnej na końcu płyty.
Nakład Sailing the Seas of Cheese przekroczył 400 000 egzemplarzyWiesław Weiss, Rock Encyklopedia, Wydawnictwo Iskry, 1991. Wkrótce Primus wydał minialbum Miscellenaous derbis zawierającą interpretacje utworów innych wykonawców, takich jak: Peter Gabriel, The Residents czy Pink Floyd.
Pork Soda Album Pork Soda charakteryzuje dominująca rola gitary basowej (m.in. utwory „My name is Mud”, „Bob”). Grupa urozmaiciła wykonanie o kontrabas („Mr. Krinkle”) a utwór „The Air is Getting Slippery” oparła o brzmienie banjo. Utwór „Pork Chop’s Little Ditty” występuje na początku i końcu płyty.
Tales from the Punchbowl i Brown Album Tales from the Punchbowl oraz Brown Album to płyty, na których kompozycje Primus uległy uproszczeniu. Tales from the Punchbowl zawierał kompozycje charakteryzujące się elementami muzyki country. Wydawnictwo to za sprawą utworu „Wynona’s Big Brown Beaver” przysporzyło zespołowi kłopotów w związku z podejrzeniami aktorki Winony Ryder, jakoby ona miała być główną bohaterką tekstu piosenki. Po wydaniu Tales from the Punchbowl z Primus odszedł dotychczasowy perkusista Tim Alexander, którego zastąpił Bryan „Brain” Mantia.
W zmienionym składzie zespół zrealizował album Brown Album, nagrywany w systemie analogowym.
Rhinoplasty Następne wydawnictwo to minialbum Rhinoplasty, zawierający interpretacje utworów m.in. Petera Gabriela, XTC, The Police czy Stanleya Clarka. Całość uzupełniały utwory Primusa w wersji koncertowej („Tommy the Cat” rozszerzone o „The Awakenings”, pochodzące z solowej płyty Claypoola Highball with the Devil).
Antipop W składzie z „Brainem” zespół wydał w 1999 roku album zatytułowany Antipop. Jest to pierwszy album Primus, na którym produkcją zajęli się muzycy z zewnątrz (a nie, jak normalnie, Les Claypool), m.in. Fred Durst z Limp Bizkit (utwór „Laquer Head”), Tom Waits („Coattails of a Dead Man”), Tom Morello z Rage Against The Machine („Electric Uncle Sam” i „Mama Didn't Raise No Fool”), Matt Stone („Natural Joe”) oraz Stewart Copeland, były członek The Police („Dirty Drowning Man”). Ponadto gościnnie pojawił się na płycie James Hetfield z Metalliki („Eclectic Electric”). Primus zmienili na tej płycie swoje dotychczasowe brzmienie, gitara elektryczna pełni równorzędną rolę z partiami gitary basowej, brzmienie zwraca się bardziej w kierunku muzyki heavymetalowej.
Dalsza działalność thumb|250px|Primus na koncercie 2008 Bluesfest w Ottawie. Od lewej: Tim Alexander, Les Claypool i Larry Lalonde
Po zakończeniu tournée promującego Antipop, Mantia odszedł do Guns N’ Roses, po czym Claypool ogłosił zawieszenie działalności Primus. Basista kontynuował współpracę ze Stewartem Copelandem i Treyem Anastasio – utworzyli razem grupę Oysterhead, która w 2001 wydała płytę The Grand Pecking Order. Pod koniec 2003 Primus odrodził się w oryginalnym składzie z Timem Alexandrem i wydał minialbum Animals Should Not Try to Act Like People w warstwie brzmieniowej powracając do korzeni w stylu Frizzle Fry.
W 2010 pojawiły się informacje, iż na miejsce Tima Alexandra został przyjęty Jay Lane, pojawiły się także zapowiedzi nowego albumu. W nowym składzie zespół wyruszył na światowe tournée. 2 lipca 2011, po raz pierwszy w Polsce, Primus wystąpił w ramach Open’er Festival. We wrześniu grupa wydała album Green Naugahyde.
Członkowie Primus występowali na kilku płytach Toma Waitsa: Bone Machine (Claypool i Brain), Mule Variations (Claypool, Brain i LaLonde), Real Gone (Brain i Claypool), Orphans: Brawlers, Bawlers & Bastards (Brain i Claypool) i Bad As Me (Claypool).
thumb|250px|Les Claypool grający na Bayou 4, podczas koncertu Open’er 2011 w Gdyni
Motywy przewodnie Kilka motywów przewodnich twórczości Primus: okładki ozdobione charakterystycznymi figurkami z modeliny; morskie opowieści układające się w cykl utworów: John the Fisherman; Fish On, The Ol Diamondback Sturgeon; kulinarne tytuły płyt, wzmocnione o listę utworów nazwanych „le menu” z Tales from the Punchbowl oraz składanki They Can’t All Be Zingers; pierwszy utwór na płycie pełniący rolę klamry spinającej całość.
Muzycy Obecny skład zespołu Les Claypool – gitara basowa, śpiew (1984–2000, 2003–) Larry „Ler” LaLonde – gitara (1989–2000, 2003–) John "Hoffer" Hoffman – perkusja (2025–)
Byli członkowie zespołu Todd Huth – gitara elektryczna (1984–1989) Vince „Perm” Parker – perkusja (1984) Peter Libby – perkusja (1984–1985) Robbie Bean – perkusja (1985–1986) Tim „Curveball” Wright – perkusja (1986–1988) Jay Lane – perkusja (1988, 2010–2013) Bryan „Brain” Mantia – perkusja (1996–2000) Tim „Herb” Alexander – perkusja (1989–1996, 2003–2010, 2013–2024)
Dyskografia Albumy studyjne RokTytułPozycja na liścieCertyfikat USADEUAUSNZLNLDFIN1990Frizzle Fry Data: luty 1990 Wydawca: Caroline Records/Prawn Song Records – – – – – —1991Sailing the Seas of Cheese Data: 14 maja 1991 Wydawca: Interscope Records 116 – – – – — RIAA: platynowa płyta1993Pork Soda Data: 20 kwietnia 1993 Wydawca: Interscope Records 7 – – 45 – — RIAA: platynowa płyta1995Tales from the Punchbowl Data: 23 maja 1995 Wydawca: Interscope Records 8 – 8 – – 33 RIAA: złota płyta1997Brown Album Data: 8 lipca 1997 Wydawca: Interscope Records 21 99 34 – – 141999Antipop Data: 19 października 1999 Wydawca: Interscope Records/Prawn Song Records 44 – 33 – – 392011 Data: 12 września 2011 Wydawca: ATO Records/Prawn Song Records 15 100 – – 62 212014Primus & the Chocolate Factory with the Fungi Ensemble Data: 21 października 2014 Wydawca: ATO/Prawn Song 17 – 148 – – —2017The Desaturating Seven Data: 29 września, 2017 Wydawca: ATO/Prawn Song 26 97105 136 59 —„—” pozycja nie była notowana.
Minialbumy RokTytułPozycja na liścieCertyfikat USANLD1991Miscellaneous Debris Data: 12 marca 1992 Wydawca: Interscope Records – —1998Rhinoplasty Data: 11 sierpnia 1998 Wydawca: Interscope Records/Prawn Song Records 106 972003Animals Should Not Try to Act Like People Data: 7 października 2003 Wydawca: Interscope Records/Prawn Song Records 44 — RIAA: złota płyta2010June 2010 Rehearsal Data: 5 sierpnia 2010 Wydawca: Prawn Song Records – – „—” pozycja nie była notowana.
Kompilacje RokTytułPozycja na liścieUSA2006They Can’t All Be Zingers Data: 17 października 2006 Wydawca: Interscope Records 105
Albumy koncertowe Rok Tytuł1989Suck on This Data: listopada 1989 Wydawca: Prawn Song Records/Caroline Records
Wideografia Rok Tytuł Uwagi1992Cheesy Home Video Data: 12 maja 1992 Wydawca: Atlantic Records2003Animals Should Not Try to Act Like People Data: 7 października 2003 Wydawca: Interscope Records/Prawn Song Records RIAA: platynowa płyta2004Hallucino-Genetics Data: 16 listopada 2004 Wydawca: Prawn Song Records RIAA: złota płyta2006Blame It on the Fish Data: 17 października 2006 Wydawca: Prawn Song Records
Teledyski Rok Tytuł Reżyseria1990„John the Fisherman”Mark Kohr„Too Many Puppies”Kevin Kerslake1991„Jerry Was a Race Car Driver”Mark Kohr„Tommy the Cat”1993„DMV”„Mr. Krinkle”„My Name Is Mud”Therry Pitterson1995„Wynona's Big Brown Beaver”Les Claypool„Southbound Pachyderm”1996„The Devil Went Down to Georgia”Mike Johnson1997„Shake Hands With Beef”Les Claypool„Over the Falls”1999„Lacquer Head”2011„Tragedy's A'Comin”2017''The Seven''Jason Shevchuk2022"Follow The Fool"Cage Claypool"Conspiranoia"2026"The Ol’ Grizz"
Przypisy
Kategoria:Amerykańskie zespoły rockowe Kategoria:Amerykańskie zespoły metalu alternatywnego