Andrzej Karolak (ur. 29 listopada 1936 w Ostrowi Mazowieckiej) – polski aktor teatralny i filmowy.
Życiorys Urodził się w Ostrowi Mazowieckiej, gdzie spędził okres wojny. Od 1946 mieszkał w Jeleniej Górze, gdzie ojciec pełnił funkcję wiceprezydenta miasta; tam Andrzej Karolak ukończył Liceum Ogólnokształcące. Studiował prawo, ale postanowił zostać aktorem. Z Teatrem Dramatycznym związał się w 1957 r. Zanim jednak zdobył szlify cenionego aktora, przeszedł chyba wszelkie szczeble pracy w teatrze: był statystą, inspicjentem (1957-1966), rekwizytorem. W 1966 w warszawskiej PWST zdał egzamin aktorski. W teatrze debiutował 27 kwietnia 1957. Występował w spektaklach Ireny Górskiej-Damięckiej, Zbigniewa Sawana, Jerzego Zegalskiego, Krystyny Meissner, Bronisława Orlicza, Henryka Rozena, Ewy Kutryś, Jerzego Satanowskiego oraz Waldemara Śmigasiewicza. W latach 1998–2002 był dyrektorem naczelnym i artystycznym Teatru Dramatycznego im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku.
W teatrze zagrał ponad 150 ról, w tym połowa to role główne. Zaczął od kreacji Don Alonzo w „Cydzie” w reż. Karoliny Lubieńskiej (1958), następnie były tak znakomite role jak: kreacja Andrzeja Busłaja w „Progu” Aleksieja Dudaraua w reż. Miriam Aleksandrowicz-Kraśko (1984), Ślepiec w sztuce „Stara kobieta wysiaduje” Różewicza w reż. Janusza Kozłowskiego (1987), Aktor w „Ja, Feuerbach”, Dorsta (1994) i Miecio w „Gęsiach za wodą” Abramowa-Newerlego w reż. Andrzeja Jakimca (1996), monodram „Kabaret Kici Koci” w reż. Zbigniewa Maka (1987) oraz kreacja w „Krzesłach” Ionesco w reż. Śmigasiewicza, „Liście z Ameryki” Madeja w reż. Jakimca. Był również reżyserem spektakli: „Niezwykła przygoda” Janusza Odrowąża (1973), „Chłopiec z gwiazd” Oscara Wilde’a (1975), „Farfurka królowej Bony” Anny Świerszczyńskiej (1986).
Niezależnie od dodatkowych artystycznych zajęć, Karolak nieprzerwanie grał na scenie Teatru Dramatycznego. Przeżył dziesięciu dyrektorów, by zostać jedenastym. Funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego teatru pełnił w latach 1998–2002. W tym czasie wykonał remont generalny widowni, odświeżył zespół aktorski, zaprosił do współpracy znanego i cenionego reżysera Waldemara Śmigasiewicza, który przyjął stanowisko konsultanta artystycznego teatru. Wyprowadzili oni wraz z zespołem teatr na szerokie wody. Powstało wiele znakomitych spektakli, jak choćby „Tango”, „Moralność pani Dulskiej”, „Awantura w Chioggi”, kontrowersyjna „Konopielka” czy „Iwona księżniczka Burgunda”.
Był wieloletnim wykładowcą PWST w Białymstoku.
Odznaczenia Srebrny Krzyż Zasługi (1980) Odznaka Honorowa Województwa Podlaskiego (2014)
Nagrody 1984 Toruń – XXVI FTPP – wyróżnienie za rolę Busłaja w przedstawieniu „Próg” z Teatru im. Węgierki w Białymstoku 2000 Złote Klucze – nagroda białostockiego „Kuriera Porannego” w dziedzinie kultury
Filmografia „Ostatni strzał” (1958) reż. Jan Rybkowski „Odejścia, powroty” (1972) reż. Wojciech Marczewski „To taki wiek” (1982) reż. Jerzy Siech „Sny i marzenia” (1983) reż. Janusz Petelski
Role teatralne 21 lutego 1958 Madame Sans-Gene Victorien Sardou postać: Vabotrain reżyseria: Ładosiówna Irena teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 21 lutego 1958 Madame Sans-Gene Victorien Sardou postać: Vaboutrain reżyseria: Ładosiówna Irena teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 2 października 1958 Tramwaj zwany pożądaniem Tennessee Williams postać: Inkasent reżyseria: Górska Irena teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 14 listopada 1958 Cyd Stanisław Wyspiański postać: Don Alozno reżyseria: Lubieńska Karolina teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 25 lutego 1959 Opera za trzy grosze Bertolt Brecht postać: Żebrak reżyseria: Górska Irena teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 15 czerwca 1960 Z przeszłości. Tryptyk dramatyczny Maria Konopnicka postać: Anafest reżyseria: Sawan Zbigniew teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 11 października 1960 Dziś u nas inaczej (program kabaretowy) Program składany/kabaretowy/rewiowy forma twórczości: role reżyseria: Sawan Zbigniew teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 26 lipca 1961 Wiele hałasu o nic William Shakespeare postać: Poseł reżyseria: Sawan Zbigniew teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 30 grudnia 1961 Maskarada Michał Lermontow postać: Lokaj reżyseria: Czechak Bohdan teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 10 czerwca 1962 Sumienie Konstanty Simonow postać: Człowiek z rozpylaczem reżyseria: Zegalski Jerzy teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 29 września 1962 Skiz Gabriela Zapolska postać: Lokaj reżyseria: Meissner Krystyna teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 17 listopada 1962 Circe albo miłość silniejsza ponad wszelkie czary Pedro Calderon de la Barca postać: Bratamonte reżyseria: Zegalski Jerzy teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 10 stycznia 1963 Śluby panieńskie Aleksander Fredro postać: Jan reżyseria: Domańska Stefania teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 23 lutego 1963 Ostatni brat Bohdan Drozdowski postać: Karol reżyseria: Meissner Krystyna teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 16 lutego 1964 Kordian Juliusz Słowacki postać: Diabeł II reżyseria: Zegalski Jerzy teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 26 kwietnia 1964 Nocna opowieść Krzysztof Choiński postać: Kolega reżyseria: Zegalski Jerzy teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 4 listopada 1964 Operacja trwa Samuel Aloszyn postać: Lekarz I reżyseria: Kozłowski Tadeusz teatr: Teatr im. Aleksandra Węgierki, Białystok 19 grudnia 1964 Sułkowski Stefan Żeromski postać: Żołnierz reżyseria: Zegalski Jerzy teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 4 marca 1965 Zemsta Aleksander Fredro postać: Mularz II reżyseria: Domańska Stefania teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 3 marca 1966 Dwa teatry Jerzy Szaniawski postać: Montek reżyseria: Kozłowski Tadeusz teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 4 maja 1966 Fizycy Friedrich Dürrenmatt postać: Misjonarz Oskar Rose reżyseria: Żukowska Teresa teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 1 stycznia 1967 Trzy białe strzały Jan Makarius postać: Leniwy Burczymucha reżyseria: Jaszkowski Stanisław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 25 lutego 1967 Mizantrop Molière postać: Oront reżyseria: Żukowska Teresa teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 9 września 1967 Niemcy Leon Kruczkowski postać: Juryś reżyseria: Orlicz Bronisław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 23 marca 1968 Romeo i Julia William Shakespeare postać: Parys reżyseria: Orlicz Bronisław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 10 maja 1969 Matka Courage i jej dzieci Bertolt Brecht postać: Żołnierz reżyseria: Wawrzyniak Mirosław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 10 maja 1969 Matka Courage i jej dzieci Bertolt Brecht postać: Młody chłop reżyseria: Wawrzyniak Mirosław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 4 stycznia 1970 Czerwone pantofelki Paul Kester postać: Nels reżyseria: Bessert Zbigniew teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 4 marca 1970 Skandal w Hellbergu Jerzy Broszkiewicz postać: Rudi Hagen reżyseria: Orlicz Bronisław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 24 października 1970 Czarna komedia Peter Shaffer postać: Harold Gorringe reżyseria: Bessert Zbigniew teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 3 stycznia 1971 W pustyni i w puszczy Henryk Sienkiewicz postać: Staś reżyseria: Jaszkowski Stanisław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 20 lutego 1971 Parady Jan Potocki forma twórczości: role reżyseria: Dobrowolski Andrzej teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 10 lipca 1971 Siała baba mak Krystyna Miłobędzka forma twórczości: reżyseria teatr: Teatr Lalek Świerszcz, Białystok 14 października 1971 Elektra, moja miłość Laszlo Gyurko postać: Komendant gwardii reżyseria: Wieszczycki Stanisław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 7 grudnia 1971 Zbrodnia i kara Fiodor Dostojewski postać: Razumichin reżyseria: Orlicz Bronisław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 11 maja 1972 Szatan z siódmej klasy Kornel Makuszyński postać: Uczeń VII klasy reżyseria: Orlicz Bronisław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 23 września 1972 Medea Eurypides postać: Posłaniec reżyseria: Wieszczycki Stanisław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 25 listopada 1972 Trzy siostry Antoni Czechow postać: Fiodor Kułygin reżyseria: Wilhelm Waldemar teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 25 listopada 1972 Trzy siostry Antoni Czechow forma twórczości: asystent reżysera reżyseria: Wilhelm Waldemar teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 6 stycznia 1973 Niezwykła przygoda Janusz Odrowąż forma twórczości: reżyseria teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 2 lutego 1973 Cena Arthur Miller postać: Walter Franc reżyseria: Wieszczycki Stanisław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 2 maja 1973 Koniec księgi VI Jerzy Broszkiewicz postać: Jerzy Joachim Retyk reżyseria: Orlicz Bronisław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 21 września 1974 Wyzwolenie Stanisław Wyspiański postać: Powstaniec I, Chłop, Geniusz, Maska reżyseria: Rozen Henryk teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 21 września 1974 Wyzwolenie Stanisław Wyspiański forma twórczości: asystent reżysera reżyseria: Rozen Henryk teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 28 listopada 1974 Okapi Stanisław Grochowiak postać: Fifi reżyseria: Radecka Barbara Katarzyna teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 9 stycznia 1975 Chłopiec z gwiazd Oscar Wilde forma twórczości: reżyseria teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 25 maja 1975 Nie-Boska komedia Zygmunt Krasiński postać: Przechrzta reżyseria: Wawrzyniak Mirosław teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 20 września 1975 Odwety Leon Kruczkowski postać: Urbaniak reżyseria: Bessert Zbigniew teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 12 października 1975 Dziś do ciebie przyjść nie mogę... Lech Budrecki, Ireneusz Kanicki forma twórczości: role reżyseria: Kanicki Ireneusz teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 12 października 1975 Dziś do ciebie przyjść nie mogę... Lech Budrecki, Ireneusz Kanicki forma twórczości: role reżyseria: Kanicki Ireneusz teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 23 kwietnia 1976 Trzecia pierś Ireneusz Iredyński postać: Tomasz reżyseria: Wilhelm Waldemar teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 23 kwietnia 1976 Trzecia pierś Ireneusz Iredyński forma twórczości: asystent reżysera reżyseria: Wilhelm Waldemar teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 20 listopada 1976 Odprawa posłów greckich Jan Kochanowski postać: Menelaus reżyseria: Witkowski Andrzej teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 23 kwietnia 1977 Samuel Zborowski Juliusz Słowacki postać: Samuel reżyseria: Witkowski Andrzej teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 23 kwietnia 1977 Samuel Zborowski Juliusz Słowacki forma twórczości: asystent reżysera reżyseria: Witkowski Andrzej teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 16 grudnia 1977 Dom lalki Henrik Ibsen postać: Krogstad reżyseria: Koszutska Olga teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok 16 grudnia 1977 Dom lalki Henrik Ibsen forma twórczości: asystent reżysera reżyseria: Koszutska Olga teatr: Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki, Białystok