thumb|Hanna Skarżanka w filmie Dwie godziny (1946) thumb|Hanna Skarżanka i Janina Marisówna w komedii Majątek albo imię Karola Borowskiego thumb|Grób Hanny Skarżanki na warszawskim cmentarzu ewangelicko-reformowanym Hanna Skarżanka (Skarga) (ur. w Mińsku, zm. 8 listopada 1992 w Warszawie) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, piosenkarka.

Życiorys Wywodziła się z rodziny ziemiańskiej wyznania ewangelicko-reformowanego, dość luźno związanej ze swoim Kościołem.

W 1937 rozpoczęła studia na Wydziale Rolnym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Równolegle studiowała w konserwatorium. Wkrótce przeniosła się na polonistykę. Od grudnia 1940 do marca 1941 należała do zespołu Teatru Małego w Wilnie. Wkrótce jednak przerwała pracę w teatrze, co było spowodowane wybuchem wojny niemiecko-radzieckiej w 1941. W czasie okupacji niemieckiej miasta pracowała jako kelnerka w kasynie żołnierskim, zbierała informacje dla polskiego wywiadu wojskowego. Od stycznia 1942 należała do Kedywu Okręgu Wileńskiego AK. Uczestniczyła w akcji odbicia Eugeniusza Chylińskiego „Freza” z więzienia na Łukiszkach. Debiutowała 3 grudnia 1944 w Polskim Teatrze Dramatycznym w Wilnie, kierowanym przez Mieczysława Szpakiewicza. Następnie udzielała się m.in. w Teatrze Ziemi Pomorskiej w Toruniu, Teatrze im. S. Jaracza w Olsztynie, Teatrze Polskim w Poznaniu, a największy rozgłos przyniosły jej role w sztukach wystawianych w warszawskim Teatrze „Ateneum” w latach 1960–1975.

W 1979 zrezygnowała na krótko z gry w teatrze, ale nadal interesowała się życiem społecznym i artystycznym Warszawy. Za namową ks. Jerzego Popiełuszki, występowała przez jakiś czas w przedstawieniach kościelnych. W 1982 przejęła obowiązki kierownika artystycznego Muzeum Archidiecezji Warszawskiej. W latach 1988–1991 ponownie gościła na scenie Teatru „Ateneum” w Warszawie.

Została pochowana na warszawskim cmentarzu ewangelicko-reformowanym (kwatera N-2-31).

Życie prywatne Jej siostrą była prof. Barbara Skarga, bratem zaś aktor, Edward Skarga. Hanna Skarżanka dwukrotnie wychodziła za mąż: w 1938 poślubiła por. Stefana Czernika, późniejszego oficera AK, z którym na początku wojny rozwiodła się, a w 1944 wyszła za Bolesława Ćwiecińskiego, późniejszego dziennikarza radiowego (małżeństwo to rozwiązane zostało zaraz po wojnie). W związku tym urodziła się w 1944 córka, Ewa Skarżanka, która też była aktorką i grała pod nazwiskiem matki (podobnie jak wnuczka, Katarzyna Skarżanka). Zawód aktorski wykonuje także bratanek artystki – Piotr Skarga i prawnuczka Hanna Skarga.

Filmografia 1946 – Dwie godziny jako Teresa, była miłość Marka 1951 – Młodość Chopina jako robotnica paryska 1953 – Piątka z ulicy Barskiej jako sędzina 1953 – Żołnierz zwycięstwa jako Hiszpanka (nie występuje w czołówce) 1954 – Pokolenie jako matka Stacha 1956 – Warszawska syrena jako wiedźma Kobylicha, macocha Sawy 1958 – Pożegnania jako Maryna, szwagierka hrabiny Róży 1961 – Komedianty jako dyrektorowa 1963 – Ubranie prawie nowe jako Róża Genowefa Binkowska 1964 – Agnieszka 46 jako Loda Przywłocka 1964 – Prawo i pięść jako Barbara Dubikowska 1966 – Czterej pancerni i pies jako Natasza Skobcewa, artystka cyrkowa (odc. 7) 1967 – Żywot Mateusza jako gospodyni 1969 – Polowanie na muchy jako Włada, teściowa Włodka 1970 – Pejzaż z bohaterem jako Wałaszkowa, gospodyni Wilczewskiego w miasteczku 1970 – Dzień listopadowy jako matka Karola 1971 – Dekameron 40 czyli cudowne przytrafienie pewnego nieboszczyka jako Rozyna, służąca żony Mazzea 1971 – Wezwanie jako Jadwiga Zawadowa 1971 – Podróż za jeden uśmiech (serial) jako gospodyni (odc. 4) 1972 – Podróż za jeden uśmiech (film) jako gospodyni 1972 – Wesele jako Klimina 1973 – Wielka miłość Balzaka jako hrabina (odc. 3) 1973 – Żółw jako inspektorka 1974 – Czterdziestolatek jako pani Flora (odc. 6) 1975 – Doktor Judym jako hrabina Niewadzka 1975 – Na smyczy w CDN jako „Tymusiowa” 1975 – Obrazki z życia jako matka panny młodej 1976 – Czerwone ciernie jako księżna 1977 – Rekolekcje jako matka Marka 1978 – Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz jako sprzątaczka w ośrodku rekreacyjnym 1978 – Zmory jako babka Mikołaja 1979 – Doktor Murek jako Koziołkowa (odc. 4-5) 1979 – Ród Gąsieniców jako Marika Gąsienica (odc. 2-4) 1980 – Miś jako sprzątaczka w klubie sportowym „Tęcza” 1980 – Urodziny młodego warszawiaka jako babcia Jerzego 1980 – Tylko Kaśka jako Susłowa (odc. 1, 4) 1980 – Levins muhle jako ciotka Perel, żona rabina 1980 – Sherlock Holmes and Doctor Watson jako garderobiana Bessy (odc. 9) 1981 – W wannie jako matka Danuty 1982 – Dolina Issy jako Bukowska 1982 – Popielec jako Mikośka (odc. 2, 4, 9) 1983 – Soból i panna jako gość baronostwa 1984 – Rok spokojnego słońca jako matka Emilii 1984 – Trzy młyny jako ciotka Stefy (odc. 2-3) 1985 – Kochankowie mojej mamy jako pani Lena 1987 – Rzeka kłamstwa jako matka Wincenty (odc. 1) 1988 – Wherever you are jako właścicielka pensjonatu 1989 – Janka (serial) jako stara Cyganka 1989 – Modrzejewska jako aktorka Józefa Hubertowa (odc. 1-2) 1989 – Marcowe migdały jako dyrektorka liceum 1990 – Femina jako Gabriela 1990 – Le retour jako Elvira 1991 – Panny i wdowy jako ciotka Edwarda (odc. 1-2) 1991 – Papierowe małżeństwo jako żona sklepikarza Dawida

Polski dubbing 1961 – Alicja w Krainie Czarów jako Królowa Kierów 1962 – Żebro Adama jako Olympia La Pere 1962 – Dziewczęta jako listonoszka 1963 – O chłopie co okpił śmierć jako żona Pandrholi 1963 – Ludzie i bestie jako Anna Andriejewna 1964 – Komisarz matka Marisy 1964 – Twarzą w twarz jako Dusanka Bratić 1965 – Skowronek jako Tóni 1968 – Noc iguany jako Maxine Faulk 1968 – Przygoda na wagarach jako babcia Kruger 1969 – Winnetou i Apanaczi jako Bessie 1986 – Po deszczyku w czwartek

Dyskografia

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie, 2007) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (19 lipca 1954) Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967) Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1966)

Nagrody Nagroda za drugoplanową rolę kobiecą w filmie Polowanie na muchy w reż. Andrzeja Wajdy na Lubuskim Lecie Filmowym w Łagowie (1970) Nagroda Heroiny Polskiego Kina 2013 (Skarżance za wielkie serce, za miłość i za otwartość dla innych. Za wrażliwość i wielką klasę. Za mistyczny czar osobowości. I za… „Yiddishe Mame”) – nagrodę przyznaną pośmiertnie odebrały wnuczka i prawnuczka aktorki (2013)

Upamiętnienie Jej nazwisko widnieje na tablicy upamiętniającej artystów zasłużonych dla kultury polskiej, umieszczonej w 2020 roku na budynku przy ul. Odolańskiej 20 w Warszawie, w którym mieszkała.

Przypisy „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki – wskazana jako „Skarga Hanna”.

śp. Hanna Skarga.

Linki zewnętrzne

Kategoria:Artyści związani z Warszawą Kategoria:Ludzie urodzeni w Mińsku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Pochowani na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Uczestnicy akcji bojowych polskiego podziemia w czasie II wojny światowej Kategoria:Urodzeni w 1917 Kategoria:Zmarli w 1992 Kategoria:Żołnierze Kedywu AK