thumb|Kościół Wniebowstąpienia Pańskiego w Ejszyszkach thumb|Grób Teodora Narbutta w Naczy Teodor Mateusz Ostyk-Narbutt herbu Trąby (ur. 8 listopada 1784 w Szawrach, zm. 26 listopada 1864Maria Magdalena Blombergowa, Narbutt (Ostyk-Narbutt) Teodor Mateusz z Ziemi Lidzkiej. Historyk Litwy, inżynier i badacz starożytności oraz ojciec bohaterów-powstańców, Warszawa - Lida 2011 w Wilnie) – polski historyk, badacz dziejów Litwy, bibliofil, inżynier wojskowości w stopniu kapitana. Uczestnik walk armii rosyjskiej przeciwko Napoleonowi Bonaparte.
Życiorys W 1803 r. został absolwentem Wydziału Matematyczno-Inżynieryjnego Uniwersytetu Wileńskiego. Następnie wyjechał do Petersburga gdzie pełnił służbę jako inżynier wojskowy. Uczestniczył w walkach pod Tylżą i Ostrołęką, gdzie został ranny (1807). W 1812 r. zwolniono go ze służby wojskowej. Powrócił do majątku w Szawrach, gdzie zajął się unowocześnianiem rozwiązań rolniczych oraz badaniami historycznymi. Następnie aresztowano go pod zarzutem napisania antyrosyjskiego paszkwilu (1831).
W latach 1846–1852 zaprojektował i wybudował kościół w Ejszyszkach pw. Wniebowstąpienia PańskiegoEjszyszki, Polskie Centrum Informacyjne na Litwie..
W 1864 r. został skazany na zesłanie na Syberię. Wyrok zapadł w związku z udziałem jego dzieci w powstaniu styczniowym (Ludwika, Bolesława i Teodory). Do wykonania wyroku nie doszło ze względu na chorobę, a następnie śmierć Narbutta.
Teodor Narbutt prowadził badania: historyczne (dotyczące Litwy) oraz archeologiczne (1810). Publikował artykuły w takich czasopismach jak m.in.: Atheneum, Biblioteka Warszawska i Tygodnik Petersburski.
Swoje opinie historyczne opierał m.in. na legendach. Fałszował również źródła historyczne, napisał m.in.: kronikę litewską, tzw. rękopis raduński opatrując go data powstania w 1488 r. – dynastia Jagiellonów wywodziła się tam od Ja Gellona; Dziennik poselstwa Krzyżaków do księcia Witolda.
Rodzina Syn Joachima i Izabeli z Noniewiczów, ojciec Ludwika, Teodory, Ottona, Aldony, Aleksandra, Stanisława, Michała, Franciszka i Bolesława.
Nagrody i odznaczenia Kawaler orderu św. Włodzimierza 4 stopnia; Kawaler orderu św. Anny 4 stopnia; Kawaler orderu św. Anny 2 stopnia (za budowę twierdzy w Bobrujsku w 1809 r.); pamiątkowy sygnet cara Mikołaja I za twórczość literacką (historia litewskiej Rusi)Czesław Malewski, Rody i herby szlacheckie na Litwie, Nasza Gazeta..
Twórczość Rys historyczny ludu cygańskiego (1830) Wyborowe ody i kantaty Jana Baptysty Rousseau / wierszem przetł. przez Teodora Narbutta (1832) Horacego ody wszystkie / wierszem pol. przeł. przez Teodora Narbutta (1835) Dzieje starożytne narodu litewskiego (t. 1–9, 1835–1841) Pomniki do dziejów litewskich (1846) Dzieje narodu litewskiego w krótkości zebrane z dołączeniem potoku pochodzeń ludów narodu litewskiego (1847) Teodora Narbutta pomniejsze pisma historyczne szczególnie do historyi Litwy odnoszące się (1856)
Przypisy
Bibliografia Adrian Jusupovič, Najdalsza komandoria, w: Mówią Wieki, lipiec 2006
Linki zewnętrzne Teodor Narbutt, Dzieje starożytne narodu litewskiego Pomniki do dziejów litewskich litewskich pod względem historycznym, dyplomatycznym, geograficznym, statystycznym, obyczajowym, orcheograficznym i.t.p. różnych rękopisnych lub rzadkich wydań dziejopisów Prace Teodora Narbutta w serwisie Polona.pl
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Wileńskiego Kategoria:Ludzie związani z Ejszyszkami Kategoria:Ludzie związani z Wilnem Teodor Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polacy – wojskowi Imperium Rosyjskiego Kategoria:Urodzeni w 1784 Kategoria:Zmarli w 1864