Tricholoma (Fr.) Staude (gąska) – rodzaj grzybów należący do rodziny gąskowatych (Tricholomataceae).
Charakterystyka Naziemne grzyby kapeluszowe wytwarzające owocniki o kapeluszach nagich lub łuskowatych, niehigrofanicznych. Hymenofor blaszkowy, a blaszki mają regularną tramę i są zatokowato lub ząbkowato wycięte (nigdy nie zbiegające) przy trzonach. Na trzonach u niektórych gatunków występuje pierścień lub zasnówka. Zarodniki gąsek mają pokrój owalny lub eliptyczny, są gładkie, bez pory rostkowej. Wysyp zarodników jest biały, nieamyloidalny.
Grzyby mykoryzowe, tworzące ektomykoryzy z drzewami. Wśród gąsek tylko nieliczne to grzyby jadalne. Większość gatunków to grzyby niejadalne z powodu gorzkiego smaku, niektóre to grzyby trujące, powodujące ostre zaburzenia żołądkowo-jelitowe.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Tricholomataceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy nazwę Tricholoma w 1821 roku wprowadził Elias Fries jako podtakson rodzaju Agaricus. Do rangi odrębnego rodzaju podniósł go Friedrich Staude w 1857 r. Synonimy:
Nazwę polską podał Józef Jundziłł w 1830 r. Inne polskie nazwy: bedłka, brzegowłosek, opieńki i rycerzyk.
Gatunki występujące w Polsce: Tricholoma acerbum (Bull.) Vent. – gąska karbowana Tricholoma aestuans (Fr.) Gillet 1874 – gąska piekąca Tricholoma albobrunneum (Pers.) P. Kumm. – gąska białobrązowa Tricholoma album (Schaeff.) P. Kumm. – gąska biaława Tricholoma apium Jul. Schäff. – gąska selerowa Tricholoma argyraceum (Bull.) Gillet 1874 – gąska srebrzystoszara Tricholoma arvernense Bon 1976 – gąska miodowooliwkowa Tricholoma atrosquamosum (Chevall.) Sacc. – gąska czarnołuskowa Tricholoma aurantium (Schaeff.) Ricken – gąska pomarańczowa Tricholoma basirubens (Bon) A. Riva & Bon 1988 Tricholoma batschii Gulden – gąska czerwonobrązowa Tricholoma bresadolanum Clémençon – gąska myszata Tricholoma bufonium (Pers.) Gillet – gąska winnobrązowa Tricholoma cingulatum (Almfelt) Jacobashch – gąska wierzbowa Tricholoma colossus (Fr.) Quél. – gąska wielka Tricholoma columbetta (Fr.) P. Kumm. – gąska gołębia Tricholoma equestre (L.) P. Kumm. – gąska zielonka Tricholoma filamentosum (Alessio) Alessio 1988 Tricholoma focale (Fr.) Ricken – gąska ognista Tricholoma fracticum (Britzelm.) Kreisel 1984 Tricholoma frondosae Kalamees & Shchukin 2001 – gąska liściowata, gąska osinowa Tricholoma fucatum (Fr.) P. Kumm. 1871 – gąska cętkowana Tricholoma fulvum (Fr.) Bigeard & H. Guill. – gąska żółtobrunatna Tricholoma gausapatum (Fr.) Quél. – gąska szarobrązowa Tricholoma imbricatum (Fr.) P. Kumm. – gąska dachówkowata Tricholoma inamoenum (Fr.) Gillet – gąska nieprzyjemna Tricholoma inocyboides Corner 1994 Tricholoma josserandii Bon 1975 – gąska białosrebrzysta Tricholoma lascivum (Fr.) Gillet – gąska śmierdząca Tricholoma luridum (Schaeff.) P. Kumm. – gąska szerokoblaszkowa Tricholoma matsutake (S. Ito & S. Imai) Singer – gąska sosnowa Tricholoma orirubens Quél. – gąska czerwieniejąca Tricholoma orlosii Pilát 1950 – gąska białowieska Tricholoma pardalotum Herink & Kotl. 1967 – gąska tygrysowata Tricholoma pardinum (Pers.) Quél. – gąska tygrysia Tricholoma pessundatum (Fr.) Quél. – gąska kroplistobrzega Tricholoma populinum J.E. Lange – gąska topolowa Tricholoma portentosum (Fr.) Quél. – gąska niekształtna Tricholoma psammopus (Kalchbr.) Quél. – gąska modrzewiowa Tricholoma pseudonictitans Bon 1983 – gąska świerkowa Tricholoma ramentaceum (Bull. ex Pers.) Ricken 1915 – gąska obuta Tricholoma rapipes (Krombh.) Heilm.-Claus. & Mort. Chr. 2017 Tricholoma robustum (Alb. & Schwein.) Ricken – gąska okazała Tricholoma saponaceum (Fr.) P. Kumm. – gąska mydlana, gąska rudziejąca Tricholoma scalpturatum (Fr.) Quél. – gąska żółknąca Tricholoma sciodes (Pers.) C. Martín – gąska ostra Tricholoma sejunctum (Sowerby) Quél. – gąska zielonożółta Tricholoma squarrulosum Bres. 1898 – gąska czarnołuseczkowata Tricholoma stans (Fr.) Sacc. – gąska gorzkawa Tricholoma stiparophyllum (S. Lundell) P. Karst. – gąska jasna Tricholoma sudum (Fr.) Quél. – gąska korzeniasta Tricholoma sulphurescens Bres. 1905 – gąska siarkowożółta Tricholoma sulphureum (Bull.) P. Kumm. – gąska siarkowa Tricholoma terreum (Schaeff.) P. Kumm. – gąska ziemistoblaszkowa Tricholoma triste (Scop.) Quél. 1872 – gąska białobrzega Tricholoma tumidum (Pers.) P. Karst. 1879 – gąska nabrzmiała Tricholoma umbonatum Clémençon & Bon 1985 – gąska garbkowata Tricholoma ustale (Fr.) P. Kumm. – gąska bukowa Tricholoma ustaloides Romagn. 1954 Tricholoma vaccinum (Schaeff.) P. Kumm. – gąska krowia Tricholoma virgatum (Fr.) P. Kumm. – gąska pieprzna Niektóre inne: Tricholoma boreosulphurescens Mort. Chr. & Heilm.-Claus. 2017 – gąska północna Tricholoma caligatum (Viv.) Ricken 1914 – gąska krokodylowa Tricholoma chrysophyllum A. Riva, C.E. Hermos. & Jul. Sánchez 1998 – gąska złotoblaszkowa Tricholoma filamentosum (Alessio) Alessio 1988 – gąska włóknistołuskowata Tricholoma joachimii Bon & A. Riva 1985 – gąska łuseczkowatotrzonowa Tricholoma magnivelare (Peck) Redhead 1984 – gąska grubopierścieniowa Tricholoma quercetorum Contu 2004 – gąska dębowa Tricholoma viridifucatum Bon 1976 – gąska zielonawołuseczkowata Tricholoma viridilutescens M.M. Moser 1978 – gąska oliwkowa Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody, Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów i innych.
Przypisy Rekomendacja nr 1/2021 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego .
W. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Tricholoma nauseosum (A. Blytt) Kytöv. Nazwa została zaakceptowana przez Komisję ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów traktuje Tricholoma pardinum jako synonim Tricholoma pardalotum, według Index Fungorum są to jednak odrębne gatunki. Uwaga Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów: „traktowana czasami jako odmiana Tricholoma fulvum. Polskie notowania T. fulvum spod drzew iglastych wymagają rewizji.”. Uwaga Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów: „traktowana jako odmiana lub synonim Tricholoma atrosquamosum.
Kategoria:Gąskowate