Stanisław Fiszer, także Stanisław Fischer (ur. 3 października 1769 w Warszawie, zm. 18 października 1812 pod Tarutino (Winkowem)) – generał polski, szef sztabu armii Księstwa Warszawskiego, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Wielkopolanin ze spolszczonej rodziny niemieckiej. Syn generała majora armii koronnej Karola Ludwika Fiszera (zm. 1783), herbu Taczała, brat Wilhelma i Karola Jana (obaj bracia, podobnie jak Stanisław, służyli w armii Księstwa Warszawskiego).

W latach 1783–1788 był uczniem Szkoły RycerskiejKamilla Mrozowska, Szkoła Rycerska Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764–1794), Warszawa 1961, s. 240., wstąpił do Dywizji Wielkopolskiej, do brygady Tadeusza Kościuszki. Pod jego rozkazami służył w czasie wojny polsko-rosyjskiej 1792, walczył m.in. w bitwach pod Połonnem i Dubienką i został mianowany porucznikiem. Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti MilitariKrzysztof Filipow, Order Virtuti Militari 1792–1945, Warszawa 1990, s. 18.. W końcu października 1792 przybył do Gdańska, gdzie według Szymona Askenazego na polecenie gen. Dąbrowskiego miał zbadać stan miejskich fortyfikacji, które miały posłużyć do realizacji projektu przebicia się pobitej w wojnie z Rosją polskiej armii przez pruskie Pomorze do Gdańska i oczekiwania w nim na pomoc rewolucyjnej Francji. W styczniu 1793 po wtargnięciu Prusaków do Wielkopolski, przebrany za felczera dotarł do Frankfurtu nad Odrą i rozpoznał siły i pozycje wkraczających wojsk pruskich.

Podczas insurekcji kościuszkowskiej towarzyszył Kościuszce jako adiutant, pod Maciejowicami został raniony w prawy bok piką, po czym wzięty do niewoli. Przewieziony został wraz z Kościuszką i Julianem Ursynem Niemcewiczem do Petersburga do twierdzy Pietropawłowskiej. Jako jedyny z jeńców i więźniów stanu odmówił składania zeznań, za co wywieziony został kibitką, wśród najsroższego mrozu, do Niżnego Nowogrodu. Odchorował ciężko tę podróż i nigdy już nie odzyskał całkowitej władzy w nogach. W Nowogrodzie więziony był 2 lata.

Przybył zaraz do Petersburga, ale pomimo zupełnego braku środków, zostawionych mu przez Kościuszkę pieniędzy nie przyjął. Następnie wyjechał do Paryża, gdzie doczekał się organizacji Legii Naddunajskiej i organizował w niej bataliony. W jednym z pierwszych starć pod Offenburgiem, w czerwcu 1799, został wzięty do niewoli. Był wówczas generałem brygady. Przeszło pół roku przesiedział w ciężkim więzieniu w twierdzy Königgrätz, aż został wymieniony przez gen. Moreau. Odzyskawszy wolność, objął w Livorno ponownie obowiązki szefa brygady i dowódcy piechoty legii, mianowany był nawet komendantem Livorno. Po 1801 roku podał się do dymisji i wyjechał do Paryża, gdzie podjął studia. Przebywał tam w otoczeniu Kościuszki, który wyswatał go z Wirydianną Kwilecką i wystarał się dlań o dzierżawę niewielkiego majateczku Koninko, nieopodal Poznania, gdzie osiadł w 1803 roku. Wirydiannę Kwilecką poślubia w 1806 roku.

Użyty przez Dąbrowskiego do urządzenia siły zbrojnej w Wielkopolsce podczas powstania, objął dowództwo brygady. Oblegał Gdańsk pod Lefebvrem. W 1807 został inspektorem generalnym piechoty, w 1808 został generałem brygady i naczelnikiem sztabu głównego wojsk Księstwa Warszawskiego. W ciągu dwóch lat postawił armię Księstwa, a zwłaszcza artylerię, na nogi. Raniony pod Raszynem. 22 sierpnia 1809, został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Virtuti Militari.

Od 1811 prowadził gorączkową działalność organizatorską i mobilizacyjną do wojny z Rosją. W 1812 roku przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa PolskiegoDziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego. 1812, nr 18, s. 165.. Wyruszył na Moskwę w 1812 roku, jako naczelnik sztabu V korpusu ks. Józefa. Walczył w bitwie pod Borodino i w zdobywaniu Moskwy. Przy odwrocie z Moskwy, w walce z uderzającym na Polaków korpusem Ostermana, poległ pod Tarutino 18 października 1812. Pochowany był we wsi Woronowo pod Moskwą.

Był członkiem jednej z gdańskich lóż wolnomularskich w 1792 rokuStanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738–1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 361.. Z uwagi na niewielki wzrost nazywany FiszerkiemStanisław Gierszewski (red.), Pomorscy patroni ulic Trójmiasta, Wrocław 1977, wyd. Ossolineum, s. 99..

Przypisy

Zobacz też Armia Księstwa Warszawskiego

Bibliografia Polski Słownik Biograficzny, tom VII Eugeniusz Szulc, Cmentarz ewangelicko-augsburski w Warszawie, Warszawa 1989. Wirydianna Fiszerowa, Dzieje moje własne i osób postronnych, Londyn 1975.(Warszawa 1998. Konrad Morawski, Generał Stanisław Fiszer 1769–1812, Warszawa 2016.

Linki zewnętrzne Stanisław Fiszer, portal napoleon.org.pl

Kategoria:Absolwenci Szkoły Rycerskiej w Warszawie Kategoria:Członkowie Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego 1812 Stanisław Fiszer Kategoria:Generałowie brygady Wojska Księstwa Warszawskiego Kategoria:Generałowie Legionów Polskich 1797–1807 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Virtuti Militari (Księstwo Warszawskie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (I Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie powstania kościuszkowskiego Kategoria:Polacy – Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Polscy wolnomularze (I Rzeczpospolita) Kategoria:Powstańcy kościuszkowscy w niewoli rosyjskiej Kategoria:Szefowie Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Raszynem 1809 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy inwazji na Rosję 1812 (strona polska) Kategoria:Uczestnicy powstania wielkopolskiego (1806) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-rosyjskiej 1792 Kategoria:Więźniowie twierdzy Pietropawłowskiej Kategoria:Wojskowi związani z Gdańskiem Kategoria:Urodzeni w 1769 Kategoria:Zmarli w 1812