Karlistowscy pretendenci do tronu Hiszpanii wywodzili się z głównej linii Burbonów hiszpańskich, w ciągu czterech generacji panujących na tronie w Madrycie od roku 1700. W początku lat 30. XIX wieku doszło do kontrowersji dotyczących sukcesji dynastycznej; niemający syna król Ferdynand VII na swojego następcę wyznaczył małoletnią córkę. Jego młodszy brat Karol uznał to za pogwałcenie obowiązujących zasad sukcesyjnych oraz jego własnego prawa do sukcesji, oraz po śmierci Ferdynanda w roku 1833 ogłosił się prawowitym królem. Dał tym początek linii karlistowskiej, obejmującej 4 generacje i 6 pretendentów:

# Imię Urodzony Zmarł Czas rządów wobec poprzednika Rodzice 1 Karol V 129x129px 29 marca 1788Aranjuez 10 marca 1855Triest 1833-1845 - Karol IV BurbonMaria Ludwika Burbon-Parmeńska 2 Karol VI 164x164px 31 stycznia 1818Madryt 13 stycznia 1861Triest 1845-1860 najstarszy syn Karol, hrabia MolinaMaria Franciszka Bragança 3 Jan III 150x150px 15 maja 1822Aranjuez 21 listopada 1887Brighton 1860-1868 młodszy brat Karol, hrabia MolinaMaria Franciszka Bragança 4 Karol VII 142x142px 30 marca 1848Ljubljana 18 lipca 1909Varese 1868-1909 najstarszy syn Jan, hrabia MontizonMaria Beatrycze Habsburg-Este 5 Jakub III 140x140px 27 czerwca 1870Vevey 9 października 1931Paryż 1909-1931 jedyny syn Karol, książę MadrytuMałgorzata Burbon-Parmeńska 6 Alfons Karol I 130x130px 12 września 1849Londyn 29 września 1936Wiedeń 1931-1936 stryj Jan, hrabia MontizonMaria Beatrycze Habsburg-Este

Po bezpotomnej śmierci Alfonsa Karola linia wygasła. Od tego czasu pojawiło się wiele interpretacji dotyczących zasad karlistowskiej sukcesji, a ich zwolennicy przedstawiali i przedstawiają własnych pretendentówprzegląd w Jacek Bartyzel, Królowie i przywódcy karlistowscy (Reyes y jefes carlistas), [w:] serwis Legitymizm [s.d.]. Niektórzy z nich faktycznie zgłaszali lub zgłaszają pretensje do tronu w Madrycie, choć inni ograniczają się do niejasnych sformułowań (np. o „prawach sukcesyjnych”), przyjmują zastępcze tytuły (np. „chorąży tradycji”) lub zachowują milczenie. Należą oni do czterech linii dynastycznych, a obecnie (2023) w związku z pretensjami dynastycznymi wymienia się 6 osób:

Linia Borbón-Parma. Wydzieliła się z pnia Burbonów hiszpańskich w połowie XVIII wieku, a jej przedstawiciele władali w Księstwie Parmy. W roku 1936 Alfons Karol wyznaczył kolejnego jej przedstawiciela, Franciszka Ksawerego (1889-1977), na tymczasowego regentaJordi Canal, El carlismo, Madrid 2000, ISBN 8420639478, s. 319. Tenże zgłosił po raz pierwszy pretensje do tronu w roku 1952Canal 2000, p. 354, a potem potwierdził je w 1965Canal 2000, ss. 354–355, Daniel Jesús García Riol, La resistencia tradicionalista a la renovación ideológica del carlismo (1965–1973) [praca doktorska UNED], Madrid 2015, s. 51; abdykował w roku 1975 na rzecz najstarszego syna, Karola Hugona (1930-2010)Francisco Javier Caspistegui Gorasurreta, El naufragio de las ortodoxias: el carlismo, 1962-1977, Pamplona 1997, ISBN 9788431315641, s. 272. Ten z czasem przestał zgłaszać pretensje do tronu, choć w 2003 ponownie je przedstawił. Po jego śmierci zwolennicy tej linii za sukcesora uznali jego najstarszego syna, Karola Ksawerego (ur. 1970), który w niektórych wypowiedziach dystansuje się od karlistowskich pretensjiSer príncipe me ayuda a mejorar el bienestar común, [w:] La Vanguardia 11.11.2016, a w niektórych je podtrzymuje; bierze też udział w karlistowskich uroczystościachEl príncipe Carlos Javier visita La Rioja. Si quiere ser nuestro Rey que jure nuestros principios, [w:] serwis Tradicion Viva 19.03.2012.. Natomiast część karlistów za prawowitego następcę uważa młodszego brata Karola Hugona, Sykstusa Henryka (ur. 1940), który unika zgłaszania formalnych pretensji ale przedstawia się jako dziedzic karlistowskiej tradycji dynastycznejzob. witrynę popierającej go organizacji Comunión Tradicionalista.

Linia Borbón y Battenberg. Wywodzi się bezpośrednio od córki Ferdynanda VII, Izabeli (która jako Izabela II rządziła w Hiszpanii w latach 1833-1868), jej syna Alfonsa (który jako Alfons XII rządził w latach 1874-1885) i jego syna Alfonsa (który jako Alfons XIII rządził w latach 1886-1931). Po obaleniu tego ostatniego i jego śmierci w roku 1941 część karlistów zaczęła skłaniać się ku interpretacji, promującej jego trzeciego (a drugiego żyjącego) syna Jana (1913-1993) jako prawowitego króla. On sam w 1956 zadeklarował wierność karlistowskim ideałom i przez duże grono karlistów został uznany za monarchęCaspistegui Gorasurreta 1997, s. 23. Znaczna część z nich przeniosła potem to rozpoznanie na jego syna, Jana Karola (ur. 1938)Joaquín Monserrat Cavaller, Joaquín Bau Nolla y la restauración de la Monarquía, Madrid 2001, ISBN 8487863949, s. 276, jako Jan Karol I panującego w latach 1975-2014; oficjalnie nigdy nie deklarował on sympatii do karlizmu. Podobnie jego syn, Filip (ur. 1968), od roku 2014 panujący jako król Filip VI, przez niektórych uważany jest za kolejnego władcę spełniającego kryteria karlistowskiej sukcesjizob. np. Marina Pina, El primer reto carlista de Felipe VI, [w:] El Mundo 04.03.2017. Sporadycznie pojawiają się sugestie co do innych przedstawicieli tej linii, np. prawnuka Alfonsa XIII, Ludwika (ur. 1974)Eulogio López, Los monárquicos deberían apostar por Luis Alfonso de Borbón, o sea, Luis II de España, [w:] Hispanidad 04.08.2020.

Linia Habsburgo-Lorena y Borbón. Jedna z karlistowskich teorii sukcesyjnych uznaje, że w przypadku braku męskiego dziedzica prawa monarsze może przekazać (sama ich nie przejmując) córka ostatniego króla na swojego własnego synatekst prawa sukcesyjnego z 1713 roku np. w Román Oyarzun, Pretendientes al trono de España, Barcelona 1965, ss. 15–21, zob. zwłaszcza stypulację, że w przypadku braku męskiego sukcesora "la sucesión de estos reinos pertenecerá a la hija o hijas nacidas de constante matrimonio del último reinante varón", Oyarzun 1965, s. 18. Po śmierci Alfonsa Karola taką interpretację część karlistów zastosowała wobec córki Karola VII, , oraz jej czwartego żyjącego syna, (1909-1953)Melchor Ferrer, Historia del tradicionalismo español, tom XXX, Sevilla 1979, ss. 113-114. Do czasu swojej niespodziewanej śmierci aktywnie zgłaszał on pretensje do tronu, był tolerowany przez administrację Franco i niektórzy sądzili, że dyktator ma wobec niego poważne plany. Po jego śmierci pretensje zgłosili jego dotychczas niezainteresowani starsi bracia, (1901-1987)Francisco de las Heras y Borrero, Un pretendiente desconocido. Carlos de Habsburgo. El otro candidato de Franco, Madrid 2004, ISBN 8497725565, s. 147 i (1905-1975)Heras y Borrero 2004, ss. 147–48, w przypadku tego ostatniego podtrzymując je do śmierci. Syn tego pierwszego (ur. 1937) początkowo dystansował się od kwestii, ale z czasem podjął pretensje i wydaje dokumenty, w których przedstawia się jako prawowity królzob. np. Proclamación de Don Domingo de Habsburgo-Borbón y Hohenzollern, Rey legitimo de España, [w:] serwis carloctavismo 23.05.2014.

Linia Bragança. Jedna z odmian teorii o przeniesieniu praw monarszych przez córkę na jej syna (zob. powyżej odnośnie linii Habsburgo-Lorena y Borbón) uważa, że ma ona zastosowanie nie do ostatniego mającego córkę karlistowskiego pretendenta, ale do ostatniego mającego córkę prawowitego króla Hiszpanii (przed podziałem na linię alfonsyńską i karlistowską). Stosowana jest ona wobec króla Karola IV i jego córki, Karoliny Joachimy, żony portugalskiego króla Jana VI Bragança. Zgodnie z tą teorią, po śmierci Alfonsa Karola w roku 1936 prawa sukcesyjne przeszły na najstarszego żyjącego męskiego potomka tej pary, Edwarda Nuno (1907-1976)Caspistegui Gorasurreta 1997, s. 13, Ferrer 1979, ss. 71-72. Choć był zwolennikiem tradycjonalizmu i zgłaszał pretensje do tronu portugalskiego, nigdy ani formalnie, ani prywatnie nie rościł pretensji do tronu hiszpańskiego, a grupa jego zwolenników wśród karlistów była niewielka. Po jego śmierci przenieśli oni swoje rozpoznanie na syna, Edwarda Piusa (ur. 1945)Jacek Bartyzel, Tradycjonalizm a dyktatura. Francisco Elías de Tejada y Spínola wobec frankizmu, [w:] Studia nad Autorytaryzmem i Totalitaryzmem 36/2 (2014), s. 29, który kontynuuje roszczenia ojca wobec tronu w Lizbonie, ale milczy na temat tronu w Madrycie.

2023: alternatywni pretendenci do karlistowskiej korony (lub uważani za takich) 155x155px 169x169px 161x161px

Edward Pius Filip Karol Ksawery Ludwik Alfons Sykstus Henryk

Przypisy

* Kategoria:Historia Hiszpanii