thumb|240px|Grób Wirgiliusza Grynia na cmentarzu komunalnym na Dołach w Łodzi Wirgiliusz Gryń (ur. 9 czerwca 1928 w Dąbrowie Górniczej w dzielnicy Mydlice, zm. 3 września 1986 w Warszawie) – polski aktor.

Na ekranie najczęściej grał żołnierzy, milicjantów i działaczy partyjnych. Odtwórca roli towarzysza Stanisława Jasińskiego w serialu Jana Łomnickiego Dom (1980–1986).

Życiorys Młodość Urodził się w Mydlicach (dziś dzielnica Dąbrowy Górniczej). Jako mały chłopiec bawił się w teatr, ale chciał zostać leśnikiem. Podczas II wojny światowej mając 13 lat został wywieziony na przymusowe roboty do Niemiec. Po przeczytaniu książki Kościuszko pod Racławicami, marzył o byciu żołnierzem i walce o wolność. Gdy wrócił z robót, wstąpił do wojska. Po zdemobilizowaniu próbował – bez powodzenia – dostać się na studia aktorskie. W 1952 ukończył studia w Państwowej Szkole Reżyserów Teatrów Niezawodowych, w 1958 zdał aktorski egzamin eksternistyczny.

Kariera W latach 1947–1949 był statystą na scenach w Sosnowcu i Katowicach. W latach 1950–1951 należał do Zespołu Pieśni i Tańca KBW w Warszawie. W latach 1952–1955 był związany z Teatrem Dolnośląskim w Jeleniej Górze, gdzie zadebiutował w roli aktorskiej Rabana w przedstawieniu Heinara Kipphardta Szekspir pilnie poszukiwany (1954) z udziałem Franciszka Pieczki i Karola Obidniaka. Z czasem zaczął grywać poważniejsze role w różnych teatrach. W latach 1955–1957 występował w Teatrze im. Bogusławskiego w Kaliszu, 1957–1959 w Teatrze Dramatycznym w Koszalinie, w latach 1959–1962 w Teatrze im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie, 1962–1964 w Teatrze w Zielonej Górze, 1964–1973 w Teatrze Polskim w Poznaniu. Od 1975 był aktorem Teatru im. Jaracza w Łodzi.

Po raz pierwszy trafił na kinowy ekran w komedii wojennej Tadeusza Chmielewskiego Gdzie jest generał... (1963). Zagral wiele ekranowych ról, lecz najbardziej zauważalny był jako stary góral Kuba Pudras – kłusownik, który podczas zimy zaczyna karmić padające zwierzęta sianem podkradanym bogatym gazdom w dramacie telewizyjnym Myśliwy (1973), wozak Michał Kopera, który ulega podczas pracy ciężkiemu wypadkowi, w dramacie telewizyjnym Henryka Bielskiego Hasło (1976), robotnik Marian Matyja w serialu Zbigniewa Chmielewskiego Ślad na ziemi (1978) i bosman Ignacy Krzemiński, który po przejściu na emeryturę wraca do rodzinnej wsi, w dramacie psychologicznym Sylwestra Szyszko Zerwane cumy (1979). Zebrał znakomite recenzje za kreację klucznika Kazimierza w dramacie psychologicznym Wojciecha Marczewskiego Klucznik (1979) u boku Tadeusza Łomnickiego. Jego rola generała „Bołdyna” w dramacie wojennym Ewy i Czesława Petelskich Bołdyn (1981) została wysoko oceniona przez krytyków.

Zajmował się również dubbingiem; użyczył głosu Achimowi, koledze Karola Kostki (Franciszek Pieczka) i Smokowi (granym przez Annę Dymną) w poetyckim filmie dla dzieci i młodzieży Okrągły tydzień (1977).

Życie prywatne W 1970 zawarł związek małżeński z Elżbietą JanczyszynKarolina Famulska-Ciesielska, Sławomir Żurek Literatura polska w Izraelu. Leksykon, wyd. Austeria, Kraków-Budapeszt 2012, s. 57-58 (biogram Elżbiety Frister).

Był działaczem społecznym, brał udział w pracach Narodowej Rady Kultury.

Śmierć Zmarł 3 września 1986 w Warszawie w wieku 58 lat, niedługo przed premierą dwunastego odcinka serialu Dom. Na ekranie pojawił się, ponieważ, aby dokończyć wątek, zmontowano odrzucone wcześniej sceny z jego udziałem; później zdecydowano się uśmiercić jego bohatera. Został pochowany na cmentarzu komunalnym na Dołach w Łodzi (kwatera XXXII, rząd 5, grób 10).

Filmografia 1963: Gdzie jest generał... – radziecki major 1964: Beata – latarnik 1964: Koniec naszego świata – Rosjanin 1967: Julia, Anna, Genowefa... – Władek Szymgała 1967: Żywot Mateusza – Jan 1969: Jak rozpętałem drugą wojnę światową – Józek Kryska 1969: Księżyc – komisarz oddziału czerwonych 1970: Kolumbowie – plutonowy Szymuś (odc. 5) 1970: Południk zero – „Witek” Witkiewicz 1970: Pułapka – pułkownik Karcz 1971: Jak daleko stąd, jak blisko – plutonowy MO 1971: Nos – rewirowy 1971: Zaraza – traktorzysta 1972: Chłopi – mieszkaniec Lipiec 1972: Wesele – Upiór / Jakub Szela 1973: Bułeczka – Adam Sitek z Brzezin 1973: Chłopi – mieszkaniec Lipiec 1973: Droga – kierowca (odc. 1, 2, 4) 1973: Myśliwy – Kuba Pudras 1973: Nagrody i odznaczenia – sierżant z oddziału „Szpaka” 1973: Wielka miłość Balzaka – sługa Hańskiego (odc. 1) 1973: Zasieki – Serafin 1974: Gniazdo – Żegota 1974: Najważniejszy dzień życia – kierownik pompowni w kopalni Nowoczek 1974: Potop – Zbyszko 1974: Wiosna panie sierżancie – Kazakow 1975: Czerwone i białe – radziecki spadochroniarz 1975: Grzech Antoniego Grudy – milicjant 1975: Hazardziści – Jasio 1976: Skazany – prezes klubu sportowego Korona 1975: Trzecia granica – kapitan Oksza (odc. 6) 1975: Zawodowcy – Malinowski 1976: Daleko od szosy – kierownik Leszka w MPK (odc. 6, 7) 1976: Hasło – Michał Kopera 1976: Krótkie życie – Wilk 1976: Mgła – sekretarz partii 1976: Przepłyniesz rzekę – sekretarz partii 1976: Ptaki, ptakom... – Kopocz 1976: Zaklęty dwór – Gaworek, woźny sądowy 1976: Znaki szczególne – Michał, brat Zawady (odc. 2, 5) 1977: Gdzie woda czysta i trawa zielona – sierżant MO 1977: Lalka – dróżnik Kacper Wysocki (odc. 8) 1977: Milioner – urzędnik 1977: Niedziela pewnego małżeństwa w mieście przemysłowym średniej wielkości – inżynier Wesołowski 1977: Szarada – oficer śledczy 1977: Tańczący jastrząb – robotnik 1977: Wszyscy i nikt – Ksobie 1978: Azyl – komendant posterunku w Momajnach 1978: Bestia – Lipkowski, ojciec Anny 1978: Koty to dranie – kanalarz 1978: Ślad na ziemi – Marian Matyja, budowniczy huty (odc. 2) 1978: Umarli rzucają cień – Wasyl 1979: Aria dla atlety – Georg Hitzler 1979: Biała gorączka – górnik Roman Samodur 1979: Detektywi na wakacjach – ojciec Zosi (odc. 3-5) 1979: Gazda z Diabelnej – drwal Nieściorek 1979: Klucznik – klucznik Kazimierz 1979: Operacja Himmler – sturmbannfuhrer Hoffmann 1979: Wściekły – dyrektor biura kryminalnego Komendy Głównej MO 1979: Zerwane cumy – Ignacy Krzemiński 1980: Czułe miejsca – minister 1980–1986: Dom – Stanisław Jasiński 1980: Kłusownik – stajenny Wojko 1980: Młyn Lewina – Nieswandt 1980: Wizja lokalna 1901 – Smólkowski, ojciec Kacpra 1981: Bołdyn – generał Bołdyn 1981: Klejnot wolnego sumienia – Mielecki 1981: Kłamczucha – ojciec 1981: Limuzyna Daimler-Benz – nauczyciel gimnastyki 1981: Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy – kapitan Kazimierz Orzechowski 1981: Wierne blizny – operator koparki 1981: „Anna” i wampir – kapitan Andrzej Jaksa 1982: Do góry nogami – niemiecki policjant 1982: Na tropach Bartka – stajenny Wojko 1982: Pajęczyna – gospodarz 1982: Przygrywka – nieznajomy (odc. 4) 1982: Punkty za pochodzenie 1982: Wyłap – prywaciarz 1983: Katastrofa w Gibraltarze – generał w sztabie głównym we wrześniu 1939 roku 1983: Pastorale heroica – Józef Łopuch 1984: 1944 1984: Pan na Żuławach – Władysław Leszczak 1984: Przemytnicy 1984: Ultimatum – Łobot, sekretarz ambasady 1985: Diabelskie szczęście – Świetlikowski 1986: Czas nadziei – oficer MO 1986: Kolega Pana Boga 1987: Ballada o Januszku – Józef Kalisiak, zakładowy sekretarz partii, później dyrektor Zakładów Akumulatorowych (odc. 1–2, 4–6)

Odznaczenia i nagrody Złoty Krzyż Zasługi (1979) Odznaka Honorowa Miasta Poznania (1970) Nagroda aktorska na XIII Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Moskwie za rolę w filmie Pastorale heroica (1983) Nagroda MON I stopnia za film Pastorale heroica w reżyserii Henryka Bielskiego (1983) „Srebrny Pierścień” – nagroda za rolę Kelina Ababija w sztuce Największa świętość (1978) Nagroda „Trybuny Ludu” (1983)Doroczne nagrody "Trybuny Ludu", "Trybuna Ludu", nr 233, 1 października 1983, s. 2.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Wirgiliusz Gryń o swoich rolach, wirtualny album

Kategoria:Aktorzy filmowi związani z Łodzią Kategoria:Aktorzy teatralni związani z Łodzią Kategoria:Laureaci Nagrody Miasta Łodzi Kategoria:Ludzie urodzeni w Mydlicach Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Miasta Poznania Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Doły w Łodzi Kategoria:Polscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy głosowi Kategoria:Polscy aktorzy radiowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Polscy statyści Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 1986