thumb|Łagodny zjazd z polem uwagi dla osób niewidzących.
Obniżony krawężnik () lub łagodny zjazd – fragment krawężnika obniżony względem poziomu chodnika, tworzący łagodny zjazd na jezdnię. Ułatwia poruszanie się osobom poruszającym się na wózkach, rowerzystom, osobom starszym, opiekunom z wózkami dziecięcymi czy dostawcom z wózkami transportowymi. Obniżone krawężniki stanowią obecnie standardowy element projektowania dostępnych przestrzeni publicznych, stanowiąc element projektowania uniwersalnego.
Historia Pierwsze znane zastosowanie obniżonych krawężników miało miejsce w latach 40. XX wieku w Kalamazoo (stan Michigan, USA). Inicjatorem ich wprowadzenia był Jack H. Fisher – prawnik, weteran II wojny światowej i działacz na rzecz osób z niepełnosprawnościami. W 1945 roku Fisher, reprezentując lokalny oddział organizacji Disabled American Veterans, zwrócił się do władz miasta z prośbą o dostosowanie chodników i wejść do budynków dla osób poruszających się na wózkach lub o kulach. W efekcie w centrum Kalamazoo powstały pierwsze betonowe rampy z poręczami, ułatwiające wjazd z jezdni na chodnik.
W latach 70. XX wieku idea ta została rozwinięta w Berkeley (Kalifornia). Na Uniwersytecie Kalifornijskim grupa studentów z niepełnosprawnościami samodzielnie wykonała prowizoryczne rampy z cementu, umożliwiające łatwiejsze poruszanie się po kampusie. W 1972 roku władze miasta Berkeley zainstalowały pierwszy oficjalny obniżony krawężnik na skrzyżowaniu Telegraph Avenue. Działalność grupy znanej jako The Rolling Quads oraz organizacji Center for Independent Living doprowadziła do szerokiego rozpowszechnienia takich rozwiązań w przestrzeni publicznej w Stanach Zjednoczonych.
W 1968 roku uchwalono Architectural Barriers Act, który zobowiązywał budynki rządowe do zapewnienia dostępności, jednak dopiero Americans with Disabilities Act (ADA) z 1990 roku, podpisany przez prezydenta George’a H.W. Busha, nałożył obowiązek likwidacji barier architektonicznych w przestrzeni publicznej, w tym stosowania obniżonych krawężników. mały|Obniżenie krawężnika do poziomu jezdni.
Efekt obniżonego krawężnika Zjawisko określane jako efekt obniżonego krawężnika () opisuje sytuację, w której rozwiązania zaprojektowane dla określonej grupy – w tym przypadku osób z niepełnosprawnościami – przynoszą korzyści szerszemu gronu użytkowników. Obniżone krawężniki ułatwiają poruszanie się nie tylko osobom na wózkach, ale także rodzicom z wózkami dziecięcymi, rowerzystom, osobom starszym, dostawcom czy biegaczom.
Analogiczne zjawisko występuje w innych dziedzinach – np. napisy na ekranie telewizora, pierwotnie stworzone dla osób niesłyszących, pomagają również osobom uczącym się języka obcego czy oglądającym w hałaśliwych miejscach.
Znaczenie Obniżone krawężniki uznaje się za jedno z podstawowych rozwiązań projektowania uniwersalnego (ang. universal design), którego celem jest tworzenie przestrzeni i obiektów dostępnych dla jak najszerszej grupy użytkowników. Ich wprowadzenie stało się symbolem zmiany podejścia do projektowania – od modelu segregacyjnego ku inkluzywnemu, zakładającemu równość w dostępie do przestrzeni miejskiej.
Przypisy
Kategoria:Niepełnosprawność Kategoria:Elementy budowlane