Erazm Kretkowski herbu Dołęga (ur. 1508, zm. 16 maja 1558 w Padwie) – polski podróżnik i dyplomata, kasztelan brzeskokujawski, kasztelan gnieźnieński i starosta pyzdrski, przedstawiciel dyplomatyczny Rzeczypospolitej w Imperium Osmańskim w 1538 rokuRocznik Służby Zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej według stanu na 1 kwietnia 1938, Warszawa 1938, s. 139..
Rodzina Syn Mikołaja (zm. 1519/1520), wojewody inowrocławskiego i Anny Pampowskiej, córki Ambrożego, wojewody sieradzkiego. Brat: Lasoty (zwanego też Sylwerstrem) Kretkowskiego (zm. 1568), kasztelana bydgoskiego i kruszwickiego, Grzegorza (zm. 1590), kasztelana kruszwickiego, brzeskokujawskiego, wojewody brzeskokujawskiego, Andrzeja i Mikołaja.
Pełnione urzędy Kasztelan brzeskokujawski od 1538 roku. Nominowany na wojewodę Brześcia Kujawskiego w 1545, jednak nominacja ta została unieważniona. Od 1546 roku pełnił stanowisko starosty Pyzdr. Był przełożonym na cłami wielkopolskimi (1547). Od 1551 piastował urząd kasztelana gnieźnieńskiego.
Podróże Za młodu studiował w Padwie we Włoszech. Później dużo podróżował jako poseł Zygmunta Augusta, dotarł na dwór sułtana, do Kairu i Indii.
Epitafium Epitafium znajdujące się na jego grobie w Padwie autorstwa Jana Kochanowskiego pt. Epitaphium Cretcovii w przekładzie Władysława Syrokomli (przytacza je Józef Ignacy Kraszewski w Kartkach z podróży 1858-1864) brzmi:
Tutaj grób Kretkowskiemu, tu port jego nawie, Gdy wszystką niemal ziemię zwędrował ciekawie – Niezmordowany pielgrzym, ciekawy, ochoczy, Był gdzie Dniestr szumnie pędzi, gdzie się Ganges toczy, Widział Istr dwuimienny, Ren i Tagus sławny oglądał przy źródlisku Nil siedmiorękawny Dziś poszedł w wieczny Olimp – i z tamtej wyszyni patrząc sobie na ziemię krotochwile czyni.
Kretkowski nie mógł dotrzeć do źródła Nilu (lub Nilu Białego), co sugeruje przekład („przy źródlisku” - późniejsze przekłady mówią o ujściu), bowiem odkryto je dopiero około 1861 roku. „Nil siedmiorękawny” odnosi się najprawdopodobniej do delty Nilu, gdzie dzieli się on na siedem odnóg. Mogło także chodzić o Nil Błękitny w Etiopii, która była odwiedzana w XVI w. przez poselstwa portugalskie.
Zobacz też transport i podróże w czasach I Rzeczypospolitej
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Rodowód Erazma Kretkowskiego
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Padwie Kategoria:Przedstawiciele dyplomatyczni Polski w Turcji (I Rzeczpospolita) Kategoria:Kasztelanowie brzeskokujawscy Kategoria:Kasztelanowie gnieźnieńscy (województwo kaliskie) Erazm Kretkowski Kategoria:Starostowie pyzdrscy Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta I Starego Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta II Augusta Kategoria:Szlachta Korony Królestwa Polskiego Kategoria:Polscy podróżnicy i odkrywcy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Urodzeni w 1508 Kategoria:Zmarli w 1558