Poniżej znajduje się lista skrótowców i skrótów używanych w naukach biologicznych
0-9 123J – jod-123 (izotop promieniotwórczy jodu) 5-HT – serotonina (5-Hydroksytryptamina) 99Tc – technet-99 (izotop promieniotwórczy technetu)
A A – adenozyna A – adrenalina AA – aminokwasy AA (ang.) – Anonimowi Alkoholicy (Alcoholics Anonymous) ABMT (ang.) – autogeniczne przeszczepienie szpiku kostnego (autologous bone marrow transplantation) ABP – białko wiążące androgeny ABVD (ang.) – doxorubicin bleomycin vinblastine dacarbazine ACAT – acylotransferaza acylo-CoA-cholesterolowa ACE (ang.) – konwertaza angiotensyny (angiotensine-converting enzyme) ACEI (ang.) – inhibitory konwertazy angiotensyny (angiotensin-converting enzyme inhibitors) ACh – acetylocholina AChE – swoista acetylocholinoesteraza AChR – receptor acetylocholinowy ACP – białko przenoszące grupy acylowe ACP – fosfataza kwaśna ACTH – hormon adrenokortykotropowy, adrenokortykotropina ADH – hormon antydiuretyczny (wazopresyna) ADH – dehydrogenaza alkoholowa ADP – adenozyno-5'-difosforan AEP – słuchowy potencjał wywołany AF (ang.) – migotanie przedsionków (atrial fibrillation) AFP (ang.) – α-fetoproteina (Alpha Fetal Protein) AHF (ang.) – czynnik przeciwhemofilowy (Antihemophilic Factor) AHG (ang.) – globulina przeciwhemofilowa (Antihemophilic Globuline) AI (ang.) – sztuczne zapłodnienie (Artificial Insemination) AICD (ang.) – automatyczny wszczepialny defibrylator serca (Automatic Implanted Cardiac Defibrillator) AIDS – zespół nabytego niedoboru odporności ALA – kwas δ-aminolewulinianowy Ala – alanina AlaT – aminotransferaza alaninowa (ALT) ALAT – aminotransferaza alaninowa ALG (ang.) – globulina antylimfocytarna (Antilymphocytic Globuline) ALL (ang.) – ostra białaczka limfatyczna (Acute Lymphocytic Leukemia) ALS (ang.) – stwardnienie zanikowe boczne (Amyotrophic Lateral Sclerosis) ALT – aminotransferaza alaninowa (AlaT) AM – Akademia Medyczna AMA (ang.) – przeciwciała przeciwmitochondrialne (Anti-mitochondrial Antibodies) AML (ang.) – ostra białaczka szpikowa (Acute Myelocytic Leukemia) AMP – adenozyno-5'-monofosforan ANA (ang.) – przeciwciała przeciwjądrowe (Anti-Nuclear Antibodies) ANCA (ang.) – przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofili (Anti-Neutrophil Cytoplasmic Antibodies) ANF – przedsionkowy czynnik antydiuretyczny Ang II – angiotensyna II ANP – przedsionkowy peptyd antydiuretyczny (ANF) AP (ang.) – fosfataza alkaliczna (Alcaline Phosphatase) AP – projekcja przednio-tylna (anterior-posterior) AP – dusznica bolesna (Angina Pectoris) APGAR (ang.) – skala APGAR (American Pediatric Gross Assessment Record) APSAC (ang.) – anizoilowany kompleks aktywatora plazminogenu (Anisoylated plasminogen streptokinase activator complex) APTT (ang.) – aktywowany czas częściowy tromboplastyny (Activated Partial Thromboplastin Time) APUD – rozsiany układ komórek endokrynnych AQRS – oś elektryczna serca ARA-A – arabinozyd adeniny ARAS – układ siatkowy wstępujący ARA-C – arabinozyd cytozyny ARC (ang.) – zespół związany z AIDS (AIDS related complex) ARDS – zespół niewydolności oddechowej dorosłych ARO – aktywność reninowa osocza Arg – arginina AS (ang.) – zwężenie zastawki aorty (Aortic Stenosis) ASA (ang.) – kwas acetylosalicylowy (acetylsalicylic acid) ASD (ang.) – ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej (Atrial Septal Defect) Asn – asparagina ASO – miano przeciwciał antystreptolizyny O Asp – kwas asparaginianowy AspAT – aminotransferaza asparaginianowa AST (ang.) – transferaza asparaginianowa (Asparagine Transferase) AT1 – receptor angiotensyny 1 AT2 – receptor angiotensyny 2 AT-III – antytrombina III ATC – klasyfikacja anatomiczno-terapeutyczno-chemiczna leków ATG (ang.) – globulina antytymocytarna (Antithymic Globuline) ATP – adenozyno-5'-trifosforan ATP-aza – adenozyno-5'-trifosfataza AV3V – obszar przedno-brzuszny otaczający III komorę mózgu AVD – wazopresyna argininowa aVL – oznaczenie jednej z elektrod przy badaniu ekg AVR (ang.) – implantacja zastawki w ujście aortalne (Aortic Valve Replacement) aVR – oznaczenie jednej z elektrod przy badaniu ekg AWR – opór dróg oddechowych AZT (ang.) – zydowudyna (zidovudine, azidothymidine) –
B BAC – biopsja aspiracyjna cienkoigłowa Ba (ang.) – krwinki zasadochłonne (Basophiles) BAEP – słuchowy potencjał wywołany pnia mózgu BAL (ang.) – płukanie oskrzelowo-pęcherzykowe (Brocho-alveolar Lavage) BAL (ang.) – preparat chelatujący (British Anti-Lewisite) BAO (ang.) – podstawowe wydzielanie kwasu solnego (Basic Acid OutputBasic Acid Output) BCG (ang.) – szczepionka przeciwgruźlicza (Bacillus Calmette Guerain) BCNU – karmustyna BDNF – neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego BE (ang.) – nadmiar zasad (Base Excess) BER – podstawowy rytm elektryczny przewodu pokarmowego BK – badanie w kierunku prątków gruźlicy (Bacterium Koch) BMC (ang.) – zawartość mineralna kości (Bone Mass Content) BMD (ang.) – gęstość mineralna kości (Bone Mass Density) BMR – podstawowa przemiana materii BMT (ang.) – przeszczep szpiku kostnego (Bone Marrow Transplantation) BNP (ang.) – mózgowy peptyd natriuretyczny (Brain Natriuretic Peptide) BP (ang.) – ciśnienie tętnicze (Blood Pressure) BPG – bisfosfoglicerynian BPH (ang.) – łagodny rozrost stercza/prostaty (Benign Prostatic Hyperplasia) BPM (ang.) – uderzeń na minutę (Beats Per Minute) BSE (ang.) – zwyrodnienie gąbczaste mózgu, choroba wściekłych krów (Bovine Spongiform Encephalopathy) BSP (ang.) – bromosulfoftaleina (Bromsulphtalein) BTA – bezpośredni test antyglobulinowy BUN (ang.) – azot pozabiałkowy (Blood Urea Nitrogen) bz – bez zmian
C C – odcinek szyjny kręgosłupa (od łac. cervicalis szyjny) Cx – klirens nerkowy substancji x CA – anhydraza węglanowa ca. – rak (od łac. Carcinoma) Ca – wapń (od łac. calcium) CABG (ang.) – pomost aortalno-wieńcowy, popularnie nazywany by-pass (Coronary Arterial Bypass Graft) CAH (ang.) – przewlekłe aktywne zapalenie wątroby (Chronic Active Hepatitis) CAH (ang.) – zespół nadnerczowo-płciowy (Congenital Adrenal Hyperplasia) CAT (ang.) – tomografia komputerowa (computed axial tomography) cAMP – cykliczny adenozyno-3'5'-monofosforan CAPD (ang.) – ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa (Continuous Ambulatory Peritoneal Dialysis) CBF – przepływ krwi przez mózgowie CBG – globulina wiążąca kortykosteroidy CBP – białko wiążące wapń CDP – cytydyno-5'-difosforan CCK – cholecystokinina (CCK-PK) CCK-PZ – cholecystokinina-pankreozymina CCNU – lomustyna CCS (ang.) – klasyfikacja choroby wieńcowej według Kanadyjskiego Towarzystwa Kardiologicznego (Canadian Cardiology Society) CD – celiakia CD4 (ang.) – cząsteczka różnicująca 4 (patrz: limfocyt T) CD8 (ang.) – cząsteczka różnicująca 8 (patrz: limfocyt T) CDC (ang.) – amerykańskie Centra Kontroli i Prewencji Chorób (Centers for Disease Control and Prevention) CEA (ang.) – antygen rakowo-płodowy (Carcionoembryonic Antigen) Cer – ceramid CF (ang.) – mukowiscydoza (Cystis Fibrosis) CFC – współczynnik filtracji włośniczkowej cGMP – cykliczny guanozyno-3'5'-monofosforan ChE – cholinesteraza CHE – cholinesteraza CHF (ang.) – zastoinowa niewydolność krążenia (congestive heart failure) CI (ang.) – przedział ufności (Confidence Interval) CJD (ang.) – choroba Creutzfeldta-Jakoba (Creutzfeldt-Jakob disease) CLIP – kortykotropowopodobny peptyd pośredniej części przysadki CK – kinaza kreatynowa CK-MB – izoenzym MB kinazy kreatyny ckpw – co kilka pól widzenia CLL (ang.) – przewlekła białaczka limfatyczna (Chronic Lymphocytic Leukemia) CM – kapreomycyna CML (ang.) – przewlekła białaczka szpikowa (Chronic Myelocytic Leukemia) CMML (ang.) – przewlekła białaczka mielomonocytowa (chronic myelomonocytic leukemia) CMP – cytydyno-5'-monofosforan CMV – cytomegalowirus CNP – korowy peptyd natriuretyczny CO (ang.) – pojemność minutowa (cardiac output) CO – tlenek węgla Co – koenzym CoA – koenzym A COMT – tlenowa metylotransferaza katecholowa CoQ – koenzym Q COX – cyklooksygenaza COX-1 (ang.) – cyklooksygenaza 1 (cyclooxigenase 1) COX-2 (ang.) – cyklooksygenaza 2 (cyclooxigenase 2) CPAP (ang.) – ciągłe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych (continuous positive airway pressure) CPG – ośrodkowy generator wzorca oddechowego CPK – fosfokinaza kreatynowa CPOM – grubocząsteczkowa materia organiczna (ang. coarse particulate organic matter) CPR (ang.) – reanimacja (cardiopulmonary resuscitation) CPR (ang.) – resuscytacja krążeniowo-oddechowa (cardio-pulmonary resuscitation) CR (ang.) – pełna remisja (complete remission) CREST (ang.) – zespół CREST (Calcinosis Raynaud Esophagus Sclerosis Teleangiectasiae) CRF (ang.) – czynnik uwalniający kortykotropinę (corticotropin-releasing factor) CRH – kortykoliberyna CRP (ang.) – białko C reatywne (C Reactive Protein) CS – cykloseryna CSF – płyn mózgowo-rdzeniowy CSK – centralny szpital kliniczny Ct – kalcytonina CT – tomografia komputerowa (TK) CTP – cytydynotrifosforan CUN – centralny układ nerwowy Cys – cysteina CVA (ang.) – udar mózgu (cerebrovascular accident) CVD (ang.) - choroba sercowo-naczyniowa (cardiovascular disease) CVID (ang.) – pospolity niedobór odporności (Common Variable ImmunoDeficiency)
D DA – dopamina DAG – diacyloglicerol dATP – deoksyadenozyno-5'-fosforan dB – decybel DBP (ang.) – rozkurczowe ciśnienie krwi (diastolic blood pressure) DCM (ang.) – kardiomiopatia rozstrzeniowa (Dilated Cardiomyopathy) dCTP – deoksycytydyno-5'-fosforan DDD (ang.) – standardowe dawki dzienne (Daily Defined Doses) DEXA (ang.) – absorpcjometr podwójnej energii promieniowania rentgenowskiego (Dual Energy X-ray Absorptiometry) DHE (ang.) – dihydroergotamina (Dihydoergotamine) DHEA – dehydroepiandrosteron DHEA-S (ang.) – siarczan dehydoepiandrosteronu (dehydoepiandrosterone sulphate) DHT – dihydrotestosteron DIC (ang.) – zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (disseminated intravacular coagulation) DiPerTe – szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa (Diphteria Pertussis Tetanus) DIT – dijodotyrozyna DiTe – szczepionka błoniczo-tężcowa (Diphteria Tetanus) DNA – kwas deoksyrybonukleinowy DOC – 2,5-dimetoksy-4-chloroamfetamina DOC (ang.) – deoksykortykosteron DOM – (ang. dissolved organic matter) rozpuszczona materia organiczna DOPA – dihydroksyfenyloalanina DT – szczepionka błoniczo-tężcowa (Diphteria Tetanus) DTP – szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa (Diphteria Tetanus Pertussis) DVT (ang.) – zapalenie żył głębokich (Deep Vein Thrombosis) DZM – dobowa zbiórka moczu
E E (ang.) – erytrocyt, erytrocyty (Erythrocytes) E1 – estron E2 – estradiol E3 – estriol E4 – estetrol E5 – dietylstilbestrol EACA (ang.) – kwas ε-aminokapronowy (Epsilon-Aminocaproic Acid) EBM (ang.) – praktyka medyczna oparta na wiarygodnych publikacjach naukowych (Evidence Based Medicine) EBV – wirus Epsteina-Barr ECF – płyn zewnątrzkomórkowy ECG (ang.) – elektrokardiogram (Electrocardiogram) ECM – macierz pozakomórkowa ECPW – endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna ECS – przestrzeń pozakomórkowa ECGF – śródbłonkowy czynnik wzrostu EDHF – śródbłonkowy czynnik hiperpolaryzujący EEG – elektroencefalogram EF (ang.) – frakcja wyrzutowa (Ejection Fraction) EFP – efektywne ciśnienie filtracyjne EGF – czynnik wzrostu naskórka EKG – elektrokardiogram ELISA (ang.) – badanie ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) EMB – etambutol EMC (ang.) – zapalenie mózgu i mięśnia sercowego (Encephalomyocarditis) EMF (ang.) – zwłóknienie endomiokardialne (Endomyocardial Fibrosis) EMG – elektromiogram ENK – enkefaliny Eo (ang.) – krwinki kwasochłonne, eozynofile (Eosinophiles) EOG – elektrookulogram EPH (ang.) – gestoza (Edema Proteinuria Hypertension) EPO – erytropoetyna EPSP – postsynaptyczny potencjał pobudzający ERCP – endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (endoscopic retrograde cholangiopancreatography) ERG – elektroretinogram