Bitwa pod Konotopem (zwana niekiedy bitwą sosnowską lub bitwą nad rzeką Sosnówką) – bitwa stoczona 8 lipca 1659 nieopodal Konotopu w ramach wojny polsko-rosyjskiej, trwającej w latach 1654–1667.

Geneza Po śmierci Bohdana Chmielnickiego hetmanem został wybrany Iwan Wyhowski, a dwa lata później 22 maja 1659 Sejm Rzeczypospolitej zatwierdził unię hadziacką. Pomimo tego część Ukrainy zadnieprzańskiej nadal opowiadała się przeciwko Wyhowskiemu i popierała Moskwę. W konsekwencji armia moskiewska dowodzona przez księcia Aleksieja Nikitycza Trubeckiego obległa obwarowane miasteczko Konotop, bronione przez ok. 4 tys. Kozaków.

Stosunek sił Oblegająca Konotop armia Aleksego Trubeckiego składała się z ok. 28 tys. żołnierzy moskiewskich i ok. 6,6 tys. Kozaków hetmana Iwana Bezpały. Na odsiecz Konotopowi wyruszyła z kolei armia rusko-polsko-tatarska pod wodzą hetmana kozackiego Iwana Wyhowskiego licząca 32–48 tys. żołnierzy (14–22 tys. Kozaków, ok. 1,5 tys. Polaków pod dowództwem stolnika kijowskiego Krzysztofa Łaski i ok. 15–25 tys. Tatarów).

Bitwa Na wieść o odsieczy Trubecki wysłał przeciw Wyhowskiemu zagon jazdy pod dowództwem Semena Pożarskiego (ok. 5,6 tys. Rosjan i 2 tys. Kozaków). Wyhowski podzielił swoje wojska na dwie części i 7 lipca związał walką moskiewski korpus Pożarskiego broniący przeprawy przez rzekę Kukułkę we wsi Sosnówka. Jednocześnie oddziały polskie i kozackie zdobyły i zniszczyły most przez rzekę, odcinając Rosjanom możliwość odwrotu, a następnie większa część ordy Mehmed Gireja IV dokonała obejścia pozycji Rosjan, przeprawiła się przez rzekę i uderzyła na korpus Pożarskiego od tyłu. Zaskoczeni Rosjanie zostali osaczeni i zniesieni, jedynie nieliczni zdołali wyrwać się z otoczenia i uciec do warownego obozu armii Trubeckiego pod Konotopem, który po klęsce Pożarskiego w szyku taborowym przedarł się w ciągu 5 dni do Putywla. Jeszcze w tym samym dniu, w którym rozegrała się bitwa, Tatarzy wymordowali niemal wszystkich rosyjskich jeńców (ok. 5 tys.). Skutkiem moskiewskiej klęski pod Konotopem był ostatni wielki najazd tatarski na Carstwo Rosyjskie, w wyniku którego spustoszone zostały razrjad siewski i białogrodzki.

Obecnie na Ukrainie uważa się tę bitwę za największy triumf wojsk ukraińskich (kozackich) nad wojskami Carstwa Rosyjskiego.

Przypisy

Bibliografia

Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Tom I Łukasz Ossoliński Rzecz o hetmanie Wyhowskim, Warszawa 2009

Kategoria:Bitwy w 1659 Kategoria:Bitwy wojny polsko-rosyjskiej (1654–1667) Kategoria:Bitwy w historii Chanatu Krymskiego Kategoria:Konotop