Amel-Marduk, Amil-Marduk (akad. Amēl-Marduk, Amīl-Marduk; biblijny Ewil Merodak, Ewil-Merodach) – władca państwa nowobabilońskiego; syn i następca Nabuchodonozora II; rządził tylko 2 lata (561–560 p.n.e.)Grayson A.K., Königslisten..., s. 126.Joannes F., Historia..., s. 89., po czym obalony został w przewrocie pałacowym zorganizowanym przez Neriglissara; wzmiankowany w Biblii (2 Krl 25:27-30; Jr 52:31-34).

Imię Jego rodzime, akadyjskie imię brzmi Amēl-MardukGlassner J.-J., Mesopotamian Chronicles, Society of Biblical Literature, Atlanta 2004, s. 80./Amīl-Marduk. Znaczy ono „Człowiek (boga) Marduka”hasło amīlu, The Assyrian Dictionary, tom 1 (A/2), The Oriental Institute, Chicago 1988, s. 48.. W Biblii, w której wzmiankowany jest on w 2 Księdze Królewskiej i Księdze Jeremiasza, jego imię uległo zniekształceniu i zapisywane było w następujący sposób:

imię Amēl-Mardukw zapisie biblijnymmiejsce w Biblii 2 Krl 25:27 Jr 52:31 zapis hebrajski w Kodeksie Leningradzkim אֱוִיל מְרֹדַךְ /e·vil me·ro·dach/Kodeks Leningradzki, 2 Krl 25:27 - tekst źródłowy i jego transliteracja אֱוִיל מְרֹדַךְ /e·vil me·ro·dach/Kodeks Leningradzki, Jr 52:31 - tekst źródłowy i jego transliteracja zapis grecki w Septuagincie ευιλμαρωδαχ /euilmarōdach/Septuaginta, 2 Krl 25:27 - tekst źródłowy i jego transliteracja ουλαιμαραδαχ /oulaimaradach/Septuaginta, Jr 52:31 - tekst źródłowy i jego transliteracja zapis łaciński w Wulgacie EvilmerodachWulgata, 2 Krl 25:27 - tekst źródłowy EvilmerodachWulgata, Jr 52:31 - tekst źródłowy

W polskich przekładach Biblii imię tego władcy zapisywane jest zwykle Ewil Merodak lub Ewil-Merodach:

polskie przekłady Bibliimiejsce w Biblii 2 Krl 25:27; Jr 52:31 Biblia gdańska Ewilmerodach Biblia poznańska Ewil Merodak Biblia warszawsko-praska Ewil Merodak Biblia Tysiąclecia Ewil Merodak Biblia warszawska Ewil-Merodach Przekład Nowego Świata Ewil-Merodach

W Kanonie Ptolemeusza Amel-Marduk nosi imię IlloaroudamosVerbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos..., s. 80.. Józef Flawiusz w swym dziele Przeciw Apionowi powołując się na Berossosa nazywa tego władcę EuilmaradokhosVerbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos..., s. 60.. Euzebiusza z Cezarei w swej Kronice powtarza za Polihistorem, który z kolei powołuje się na Berossosa, że władca ten miał na imię AmelmarudokhosVerbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos..., s. 61.

Panowanie Bardzo niewiele wiadomo o rządach tego władcy. Według Uruckiej listy królów, Kanonu Ptolemeusza i BerossosaDwuletni okres panowania podaje za Berossosem Józef Flawiusz, ale Euzebiusz z Cezarei powołując się również na Berossosa podaje dwunastoletni okres panowania; Verbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos..., s. 60-61. panować miał on bardzo krótko, bo jedynie 2 lata. Według Berossosa miał on być władcą rozkapryszonym i niemającym szacunku dla prawa, ale żadne inne zachowane źródła tego nie potwierdzająhasło Amel-Marduk, w: Leick G., Who's Who..., s. 13.. Nieliczne znane inskrypcje samego Amel-Marduka dotyczą jedynie jego prac budowlanych prowadzonych w Babilonie.

Wydaje się, iż wkrótce po objęciu tronu przez Amel-Marduka zaczął narastać konflikt pomiędzy nim a grupą wysokich dygnitarzy i dowódców wojskowych, na czele których stał Neriglissar, który zajmował na dworze królewskim urząd simmagiraW Babilonii tytuł ten oznaczał dygnitarza wysokiej rangi, który zarządzał prowincją o tej samej nazwie i dowodził częścią królewskiej armii; Joannes F., Historia..., s. 187. – jeden z najważniejszych urzędów w państwie. Jeszcze za rządów Nabuchodonozora brał on udział w jego podbojach, był obecny podczas oblężenia i zdobycia Jerozolimy (Jr 39:13) i był wyrazicielem wszystkich tych, którzy pragnęli kontynuować politykę podbojów. Amel-Marduk z drugiej strony miał najwyraźniej mniej wojownicze usposobienie, które poświadcza biblijna informacja o uwolnieniu przez niego z niewoli Jojakina, króla Judei:

Neriglissar z czasem zgromadził w swym ręku dużą władzę: zarządzał dużą częścią obszarów nad Tygrysem, znanych pod nazwą "prowincji simmagira", kontrolował znaczną część armii, a poprzez małżeństwo z Kaszają, siostrą Amel-Marduka, związał się z rodziną panującą. Gdy po dwóch latach panowania Amel-Marduka doszło w końcu do przewrotu pałacowego, król ten odsunięty został od władzy i najprawdopodobniej zamordowany, a na tronie Babilonu zasiadł Neriglissar. Zgodnie z relacją Berossosa mordercą Amel-Marduka miał być sam Neriglissar:

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Grayson A.K., Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin – New York 1980-83, s. 86-135. Joannes F., Historia Mezopotamii w I. tysiącleciu przed Chrystusem, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2007. Verbrugghe G.P., Wickersham J.M., Berossos and Manetho, Introduced and Translated, The University of Michigan Press, 2001. hasło Amel-Marduk, w: Leick G., Who's Who in the Ancient Near East, London and New York 2002, s. 13.

Kategoria:Królowie Babilonu Kategoria:Postacie Starego Testamentu Kategoria:Zmarli w VI wieku p.n.e.