Wasiliszki (biał. Васілішкі) – wieś (dawne miasteczko) na Białorusi, w rejonie szczuczyńskim obwodu grodzieńskiego. Do 1939 na terenie II Rzeczypospolitej, w województwie nowogródzkim, powiecie lidzkim, siedziba wiejskiej gminy Wasiliszki.

Miasto królewskie położone było w końcu XVIII wieku w starostwie niegrodowym wasiliskim w powiecie lidzkim województwa wileńskiegoВялікі гістарычны атлас Беларусі Т.2, Mińsk 2013, s. 88.. Magdeburgię nadał król Władysław IV Waza w 1648 rokuWanda Rewieńska, Miasta i miasteczka magdeburskie w woj. wileńskim i nowogródzkim, Lida 1938, s. 13.. Miejsce obrad sejmików ziemskich powiatu lidzkiego w 1659 rokuWojciech Kriegseisen, Sejmiki Rzeczypospolitej szlacheckiej w XVII i XVIII wieku, Warszawa 1991, s. 33, przeniesienie sejmiku z Lidy na czas okupacji rosyjskiej.

Opis Jadąc drogą ze Szczuczyna dojeżdża się do skrzyżowania z drogą na Arcisze. Za skrzyżowaniem, na wzniesieniu położony jest cmentarz Wasiliszkowski http://www.wikimapia.org/#lat=53.709714&lon=24.88678&z=11&l=28&m=a&v=2. Za nim skrzyżowanie z drogą na Stare Wasiliszki. Następnie teren opada i droga przeskakuje nad rzeczką Lebiedką. Od tego miejsca droga wspina się na wzniesienie, na którym leżą Wasiliszki. Po obu stronach drogi zabudowa wiejska drewniana.

Na szczycie plac z przystankiem autobusowym, przed kościołem barokowym (św. Jana Chrzciciela), który jest główną ozdobą architektoniczną miejscowości. Dalej pomnik z czasów komunistycznych, sklepy w drewnianych budynkach, za nimi już komunistyczna architektura pawilonów: sklepowych i poczty. W centrum znajduje się nowoczesny Dom Kultury z salą koncertową na ok. 300 miejsc, w Domu Kultury działa ponadto klasa komputerowa oraz szkoła muzyczna. Tuż przy Domu Kultury znajduje się inny budynek, w którym się mieści zarząd Spółki Akcyjnej „Wasiliszki”, największego przedsiębiorstwa rolniczego w obwodzie grodzieńskim.

Na lewo za zabudowaniami wiejskimi drewnianymi wybudowane „nowe” osiedle – niskie 2-4 piętrowe typowe bloki. Na prawo zaś park i tablica z czasów ZSRR upamiętniająca tragedię getta żydowskiego z 10-11 maja 1942 r.

Do szkoły w Wasiliszkach uczęszczał Czesław Niemen.

Urodzeni w Wasiliszkach Gustaw Paszkiewicz (1892–1955) – generał dywizji Wojska Polskiego Wilhelm Paszkiewicz (1894–1940) – podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego Gustaw Rakowski (ur. 1883) – major łączności Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari

Zabytki Kościół św. Jana Chrzciciela w Wasiliszkach, barokowy z XVIII wieku.

Dane historyczne województwo wileńskie Rzeczypospolitej: starostwo niegrodowe Wasiliszki: 1499–1766 r. włączenie do zaboru rosyjskiego: 1795 r. okupacja niemiecka (I wojna światowa): 1915–1921 powrót do Polski: 1921–1939 okupacja ZSRR: 1939 r. okupacja Niemiecka: czerwiec 1941 – kwiecień 1944 r. pod władzą polską po opanowaniu w ramach akcji „Burza”: kwiecień do czerwca 1944 r. od lipca 1944 r. – ZSRR, Republika Białoruska po upadku ZSRR – terytorium Białorusi Dane historyczne: budowa katedry przez Króla Kazimierza: 1489 r. budowa synagogi: 1658 r. dane z 1866 r: budynki sakralne: kościół katolicki, cerkiew, synagoga, liczba budynków: 244 liczba mieszkańców: 1841 instytucje: szkoła, poczta, sklepy dane z 1921 r.: budynków mieszkalnych ok. 275 liczba mieszkańców: 1874 katolików: 641 prawosławnych: 9 żydów: 1223 inni: 1 w 1928 r.: nadania statusu miasteczka i gminy wiejskiej liczba mieszkańców: 1874 II wojna światowa: likwidacja getta żydowskiego 10–11 maja 1942 r. – zginęło 2.159 osób. do 1954 r. Wasiliszki posiadają status miasteczka od 1960 r. zostają włączone do rejonu Radun od 1962 r. zostają włączone do rejonu Szczuczyn

Dane ze SGKP

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje następujące dane dotyczące Wasiliszek: położenie śród lasu skarbowego wały sypane nowy kościół murowany ostrołukowy, poświęcony w 1903 r. stary kościół drewniany pochodził z 1489 r. parafia liczyła 10.160 dusz.

Zobacz też Stare Wasiliszki

Przypisy

Linki zewnętrzne Radzima.org

WikiMapia – Wasiliszki

Kategoria:Wsie w rejonie szczuczyńskim Kategoria:Miejscowości województwa nowogródzkiego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Miasta królewskie I Rzeczypospolitej (województwo wileńskie) Kategoria:Miejsca obrad sejmików I Rzeczypospolitej Kategoria:Starostwo wasiliskie (I Rzeczpospolita)