Ojcowie i dzieci – powieść autorstwa Iwana Turgieniewa, wydana w 1862. Przedstawia dzieje dwóch pokoleń rosyjskiej inteligencji.
Bohaterowie Jewgienij Wasylewicz Bazarow – przyjaciel Arkadiusza Kirsanowa, nihilista Arkadiusz Nikołajewicz Kirsanow – dziedzic rodzinnego majątku, nihilista, który pod wpływem miłości zmienia swoje poglądy Nikołaj Pietrowicz Kirsanow – ojciec Arkadiusza, szlachcic, właściciel drobnego majątku ziemskiego Fieniczka – służąca Nikołaja Kirsanowa, jego kochanka (później żona), matka jego dziecka Paweł Pietrowicz Kirsanow – ekscentryczny brat Nikołaja, mieszkający stale w jego domu Anna Siergiejewna Odincowa – sąsiadka Kirsanowów, ukochana Bazarowa Katia Siergiejewna – młodsza siostra Anny, w końcówce utworu wychodzi za Arkadiusza Kirsanowa Arina Własiewna Bazarowa – matka Jewgienija, uosobienie tradycyjnej rosyjskiej szlachcianki Wasylij Iwanowicz Bazarow – ojciec Bazarowa, emerytowany lekarz wojskowy
Treść Po długich studiach Arkadiusz Kirsanow powraca do rodzinnej miejscowości. Przywozi ze sobą przyjaciela - Jewgienija Bazarowa - studenta medycyny, który uważa się za nihilistę. Wywiązuje się konflikt światopoglądowy między przedstawicielami młodszego i starszego pokolenia. Nabrzmiewa on zwłaszcza na linii Bazarow – Paweł Pietrowicz. Aby rozładować sytuację, młodzieńcy wyjeżdżają do pobliskiego miasta gubernialnego. Tam poznają Annę Siergiejewnę Odincową. Obaj się w niej zakochują. Zostają zaproszeni do jej majątku i przebywają tam przez pewien czas. Arkadiusz zaprzyjaźnia się z siostrą Anny - Katią, zaś Bazarow zyskuje pewną przychylność ze strony Anny. Kiedy jednak wyznaje jej uczucie, zostaje odrzucony. Zaraz potem przyjaciele opuszczają jej dom. Przez kilka dni przebywają u rodziców Bazarowa. Jewgienija nudzi jednak nadopiekuńczość rodziców, dlatego szybko obaj powracają do majątku Kirsanowów. Arkadiusz przez pewien czas mieszka u Odincowej, chcąc spędzać jak najwięcej czasu z Katią. Bazarow z kolei zaleca się do kochanki ojca Arkadiusza, Fieniczki. Paweł Pietrowicz, który jest świadkiem tych zalotów, chce bronić honoru brata. Podczas pojedynku zostaje zraniony przez Bazarowa. Ten jednak udziela mu pomocy i zaraz potem opuszcza dom przyjaciela. W tym samym czasie Arkadiusz oświadcza się Katii i zostaje przyjęty. Po powrocie namawia ojca do poślubienia Fieniczki. Bazarow zaś, który zamieszkał u rodziców, udziela się społecznie i leczy miejscowych chłopów. Podczas jednego z zabiegów kaleczy się zakażonym lancetem i po kilku tygodniach umiera na tyfus.
Wymowa dzieła Turgieniew przedstawił w Ojcach i dzieciach konflikt dwu generacji rosyjskiej inteligencji – pokolenie „zbędnych ludzi” (ojców) i „nowych ludzi” (dzieci). Smutny los tych pierwszych uosabia postać Pawła Pietrowicza, który po krótkiej karierze „lwa salonowego” zamieszkał u brata, nie mając własnej rodziny, dzieci ani celu w życiu. Problem „dzieci” (głównie Bazarowa) to problem rewolucjonistów, którzy chcą obalić stary porządek, ale nie potrafią stworzyć nic nowego. W jednym z esejów Turgieniew stwierdza, że Bazarow łączy w sobie cechy Hamleta i Don Kichota.
Na wzór bohatera powieści, Bazarowa, pokolenie rosyjskiej radykalnej inteligencji lat 60. XIX wieku określało swój system poglądów jako nihilizm.
Przypisy
Linki zewnętrzne Polskie wydania powieści w bibliotece Polona
Kategoria:Rosyjskie powieści Kategoria:Powieści Iwana Turgieniewa Kategoria:Powieści z 1862 Kategoria:Powieści, których akcja toczy się w Rosji