thumb|Janusz Zarzycki (z prawej) witający w Warszawie Lorda majora Londynu sir Ralpha Perringa, czerwiec 1962 thumb|Grób Janusza Zarzyckiego i jego żony Krystyny na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Janusz Zarzycki, ps. Wojtek (ur. 15 kwietnia 1914 w Pruszkowie, zm. 15 lutego 1995 w Warszawie) – polski architekt i polityk komunistyczny, generał dywizji Wojska Polskiego, szef Głównego Zarządu Politycznego WP, przewodniczący Związku Walki Młodych i Związku Młodzieży Polskiej, prezes ZBoWiD, przewodniczący prezydium Miejskiej Rady Narodowej m.st. Warszawy, wiceminister obrony narodowej oraz poseł na Sejm PRL II, III i IV kadencji. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.
Życiorys Urodził się pod nazwiskiem Neugebauer, był synem Edmunda i Jadwigi. W 1932 został absolwentem Gimnazjum im. Tadeusza Czackiego w Warszawie i do 1935 studiował na Politechnice Warszawskiej. W czasie studiów należał do Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej.
W latach 1937–1938 ukończył Mazowiecką Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii w Zambrowie oraz był wychowawcą w świetlicy robotniczej w Warszawie. Wziął udział w wojnie obronnej w 1939, w składzie 28 Dywizjonu Artylerii Ciężkiej. W latach 1939–1941 był studentem Lwowskiego Instytutu Politechnicznego, od 1940 pracując także jako technik budowlany przy budowie Teatru Lwowskiego. W 1941 powrócił do Warszawy. Do 1942 pracował jako technik budowlany w Społecznym Przedsiębiorstwie Budowlanym w Warszawie. W tymże roku został żołnierzem Związku Walki Wyzwoleńczej i członkiem Polskiej Partii Robotniczej, a także oficerem sztabowym Gwardii Ludowej, gdzie był szefem wydziału wyszkolenia. W 1943 został aresztowany i do 1945 przebywał w niemieckich obozach (Auschwitz-Birkenau i Buchenwald).
Po II wojnie światowej związany z Wojskiem Polskim. Od 1945 do 1947 był oficerem Zarządu Głównego Wydziału Politycznego WP, a w latach 1956–1960 szefem Głównego Zarządu Polityczno-Wychowawczego Wojska Polskiego i Głównego Zarządu Politycznego WPInformacje w BIP IPN.. W 1949 był delegatem Krajowej Rady Obrońców Pokoju na Kongres Obrońców Pokoju w Paryżu„Trybuna Robotnicza”, nr 92 (1481), 9 kwietnia 1949, s. 1.. Od 1949 do 1956 pełnił funkcję prezesa Centralnego Urzędu Szkolenia Zawodowego.
Od 1947 do 1948 był przewodniczącym Zarządu Głównego Związku Walki Młodych oraz zastępcą członka Komitetu Centralnego PPR, z którą przystąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Wraz z ZWM współtworzył zaś Związek Młodzieży Polskiej, któremu Zarządowi Głównemu przewodniczył do 1949. W latach 1948–1954 i 1959–1964 był członkiem Komitetu Centralnego PZPR. Od 1948 do 1954 zasiadał także w Biurze Organizacyjnym kolejno PPR i PZPR, a w latach 1954–1959 w Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR. Był delegatem na cztery pierwsze zjazdy tej partii. W latach 50. związany z frakcją puławian. Od 1956 do 1960 pełnił funkcję wiceministra obrony narodowej. Od 14 maja 1956 do 17 grudnia 1956 i od 5 maja 1960 do 29 grudnia 1967 był przewodniczącym prezydium Miejskiej Rady Narodowej m.st. Warszawy. W latach 1957–1969 był posłem na Sejm PRL II, III i IV kadencji. Od 1956 do 1964 pełnił funkcję prezesa Zarządu Głównego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Na kolejnych kongresach (1969, 1974, 1979, 1985) był wybierany w skład Rady Naczelnej ZBoWiD. Zasiadał też w Ogólnopolskim Komitecie Frontu Jedności Narodu„Trybuna Robotnicza”, nr 4 (4350), 7 stycznia 1958, s. 2.. Po 1967 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Urbanistyki i Architektury w Warszawie. Od 1987 był członkiem Obywatelskiego Konwentu Konsultacyjnego przy przewodniczącym Rady Narodowej m.st. WarszawyObywatelski Konwent Konsultacyjny, „Życie Warszawy”, nr 246, 21 października 1987, s. 8.. W październiku 1989 wszedł w skład Centralnej Komisji Zjazdowej PZPR, która przygotowywała dokumenty programowe i organizacyjne na ostatni, XI Zjazd PZPRUchwała w sprawie powołania Centralnej Komisji Zjazdowej, „Trybuna Ludu”, nr 242, 17 października 1989, s. 4..
W 1988, za bezinteresowną pomoc okazaną w 1942 dwóm uciekinierom z getta, Moszemu Wassermanowi i Stanisławowi Sierpińskiemu, otrzymał tytuł Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.
Pochowany wraz z żoną na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A3 tuje-2-29)Wyszukiwarka grobów w Warszawie..
Awanse W trakcie służby wojskowej otrzymywał awanse na kolejne stopnie wojskoweJanusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, t. IV: S–Z, Toruń 2010, s. 292–294.: podporucznik rezerwy – sierpień 1939 kapitan Gwardii Ludowej – styczeń 1942 major Gwardii Ludowej – kwiecień 1942 podpułkownik – czerwiec 1944 pułkownik – grudzień 1945 generał brygady – grudzień 1946 generał dywizji – lipiec 1957
Życie prywatne Mieszkał w Warszawie. Był dwukrotnie żonaty. Pierwszą żoną była Anna Agopsowicz (Hanna Charnasson, 1914–1983), jej matka Ewa Charnasson (po wojnie Maria Drozdowska, również Charnasson-Drozdowska) była kuzynką Juliana Tuwima. Córką z pierwszego małżeństwa jest Ewa Zarzycka-Bérard, pisarka i publicystka.
Drugą małżonką była dziennikarka Krystyna Zielińska-Zarzycka z domu Dąbrowa (1924–2007). Miał dwoje dzieciJanusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, t. IV: S–Z, Toruń 2010, s. 294..
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (1964) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu III klasy (1945) Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (19 grudnia 1945) Krzyż Partyzancki (1946) Krzyż Oświęcimski (1985)Stefan Oberleitner, Polskie ordery, odznaczenia i niektóre wyróżnienia zaszczytne 1705–1990: vademecum dla kolekcjonerów. Polska Rzeczpospolita Ludowa, 1944–1990, Wydawnictwo Kanion, 1992, s. 123. Medal za Warszawę 1939–1945 (17 stycznia 1946) („w pierwszą rocznicę wyzwolenia Warszawy zasłużonym w walce o wyzwolenie i odbudowę Stolicy (...)”) – jako płk Janusz Neugebauer. Medal „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” (1986)Godnie kontynuować tradycję, „Rzeczpospolita”, nr 263, 11 listopada 1986, s. 7. Brązowy Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” (1957) Medal 10-lecia Polski Ludowej Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)Nadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1. Złoty Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych (1965)„Strażak: pismo Związku Ochotniczych Straży Pożarnych”, nr 24 (311), 16–31 grudnia 1965, s. 7. Złota Honorowa Odznaka PTTK (1960)Jubileuszowe Plenum ZG PTTK, „Trybuna Ludu”, nr 354, 21 grudnia 1960, s. 7. Złota odznaka związkowa Związku Zawodowego Nauczycielstwa Polskiego (1955)Nauczyciele zakończyli obrady, „Trybuna Ludu”, nr 297, 26 października 1955, s. 1. Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1964)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 12, 30 kwietnia 1964, s. 2. Krzyż Czechosłowackiego Wojskowego Orderu Lwa Białego „Za zwycięstwo” (1949)Odznaczenia generałów i oficerów WP orderami Republiki Czechosłowackiej, „Dziennik Zachodni”, nr 57, 27 lutego 1949, s. 2. Order Flagi Narodowej I stopnia (KRLD, 1954) Order Narodowy Zasługi (Francja, 1967)Wizyta Prezydenta Francji w Polsce, „Trybuna Robotnicza”, nr 213, 7 września 1967, s. 1–2. Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (1967)Polsko-włoskie spotkanie w ratuszu, „Trybuna Ludu”, nr 106, 18 kwietnia 1967, s. 5. Medal pamiątkowy miasta Skopje za pomoc przy odbudowie miasta (1967)Medale pamiątkowe – w dowód uznania za pomoc przy odbudowie Skopje, „Żołnierz Wolności”, nr 164, 14 lipca 1967, s. 2. Medal Sprawiedliwy wśród Narodów Świata (1988)
Przypisy
Bibliografia VI Kongres ZBoWiD Warszawa 7–8 maja 1979, Wydawnictwo ZG ZBoWiD, Warszawa 1979. Janusz Królikowski, Generałowie i admirałowie Wojska Polskiego 1943–1990, t. IV: S–Z, s. 292–294. Lech Kowalski, Generałowie, Wyd. PAX, Warszawa 1992. Encyklopedia Warszawy z 1994.
Kategoria:Absolwenci XXVII Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Czackiego w Warszawie Kategoria:Członkowie Biura Organizacyjnego KC PZPR Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji Rewizyjnej PZPR Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego PZPR Kategoria:Członkowie Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu Kategoria:Członkowie Polskiego Komitetu Obrońców Pokoju Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Członkowie Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej Kategoria:Delegaci na zjazdy PZPR Kategoria:Działacze Związku Walki Młodych Kategoria:Generałowie dywizji ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Pruszkowie Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni Czechosłowackim Wojskowym Orderem Lwa Białego „Za zwycięstwo” Kategoria:Odznaczeni Honorową Odznaką PTTK Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oświęcimskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Partyzanckim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za udział w walkach w obronie władzy ludowej” Kategoria:Odznaczeni Medalem za Warszawę 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Flagi Narodowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Znakiem Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Oficerowie Gwardii Ludowej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podoficerowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni czechosłowackimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Narodowym Zasługi (Francja) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Posłowie z okręgu Warszawa Wola (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Tuchola (PRL) Kategoria:Przewodniczący Rady Narodowej miasta stołecznego Warszawy Kategoria:Przewodniczący Związku Młodzieży Polskiej Kategoria:Szefowie Głównego Zarządu Politycznego Wojska Polskiego Kategoria:Szefowie Głównego Zarządu Polityczno-Wychowawczego Wojska Polskiego Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Wiceministrowie obrony narodowej 1945–1989 Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Więźniowie KL Buchenwald Kategoria:Zastępcy członków KC PPR Kategoria:Zmarli w 1995