Jaskółka rdzawoszyja (Petrochelidon pyrrhonota) – gatunek małego wędrownego ptaka z rodziny jaskółkowatych (Hirundinidae). Zamieszkuje Amerykę Północną, zimuje w Ameryce Południowej. Bardzo liczny; nie jest zagrożony.
Systematyka Gatunek ten zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1817 roku Louis Pierre Vieillot jako Hirundo pyrrhonota; jako miejsce typowe wskazał Paragwaj. Obecnie gatunek zaliczany jest do rodzaju Petrochelidon. Wyróżnia się 4 podgatunki P. pyrrhonota: P. p. pyrrhonota (Vieillot, 1817) P. p. ganieri (A.R. Phillips, 1986) P. p. tachina Oberholser, 1903 P. p. melanogaster (Swainson, 1827) Proponowane podgatunki hypopolia i aprophata nie są obecnie uznawane, jako zbyt mało odróżniające się od podgatunku nominatywnego, a minima włączono do melanogaster.
Morfologia 200px|mały|lewo|Osobnik młodociany Długość ciała 12–15 cm, masa ciała 18–25 g. Krępe ciało, równo ścięty ogon, prawie kwadratowy. Czoło kremowe; ciemię oraz grzbiet niebieskoczarne, kuper rdzawy. Na grzbiecie widoczne białe kreski. Kasztanowate gardło graniczy z czarną piersią. Spód ciała matowy, boki oraz obroża szare. Obie płci podobne. U młodych ptaków czoło jest ciemniejsze, na gardle widać białe piórka. Długie skrzydła całkowicie zasłaniają ogon, widoczny dopiero w locie.
Zasięg występowania thumb|left|Gniazda na klifie w Utah Ameryka Północna, z wyjątkiem południowego wschodu oraz skrajnej północy. W zimie przebywa w Ameryce Południowej. Wędrujące ptaki spotykano nad morzem, karaibskich wyspach, a nawet na Ziemi Ognistej.
Poszczególne podgatunki w sezonie lęgowym zamieszkują: P. p. pyrrhonota – Alaska, Kanada, zachodnie, północne i wschodnie USA oraz północno-zachodnia Kalifornia Dolna (północno-zachodni Meksyk). P. p. ganieri – południowo-środkowe USA. P. p. tachina – południowo-zachodnie USA i północno-wschodnia Kalifornia Dolna. P. p. melanogaster – skrajnie południowo-wschodnia Arizona i południowo-zachodni Nowy Meksyk do zachodniego i południowego Meksyku. Proponowane podgatunki hypopolia i aprophata nie są obecnie uznawane, jako zbyt mało odróżniające się od podgatunku nominatywnego, a minima włączono do melanogaster.
Ekologia i zachowanie 250px|mały|Jajo Środowisko Zasiedla otwarte tereny wiejskie i miejskie oraz góry. Większość lęgowej populacji jest związana właśnie z tworami człowieka. Zachowanie Często krąży na płasko rozłożonych skrzydłach. Rozród Sezon lęgowy ma miejsce głównie od kwietnia/maja do lipca/początku sierpnia. Gniazduje w koloniach. Gniazda w kształcie czary przymocowuje do ścian klifów; są zrobione ze zmieszanej śliny i błota, mogą tak wytrzymywać latami. W zniesieniu 1–6 jaj. Ich wysiadywanie trwa 10–19 dni. Pisklęta są w pełni opierzone po 20–26 dniach od wyklucia. Pożywienie Łapie w locie owady, sporadycznie zjada jagody z ziemi.
Status zagrożenia Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje jaskółkę rdzawoszyją za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). W 2024 roku organizacja Partners in Flight szacowała liczebność populacji lęgowej na około 83 miliony osobników, a jej trend oceniła jako lekko wzrostowy. Długoterminowy trend liczebności w latach 1966–2019 został oceniony przez North American Breeding Bird Survey jako stabilny.
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Jaskółkowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1817 roku Kategoria:Taksony opisane przez Louisa Pierre’a Vieillota