thumb|Francis Ford Coppola (1976) Francis Ford Coppola (ur. 7 kwietnia 1939 w Detroit) − amerykański reżyser, scenarzysta i producent filmowy. Był centralną postacią ruchu filmowego Nowe Hollywood w latach 60. i 70. XX wieku i jest powszechnie uważany za jednego z największych filmowców wszech czasów.

Po wyreżyserowaniu dramatu Ludzie z deszczu (1969), Coppola był współautorem scenariusza Patton (1970), zdobywając Oscara za najlepszy oryginalny scenariusz wraz z . Reputacja Coppoli jako filmowca została ugruntowana wraz z wydaniem dramatu kryminalnego Ojciec chrzestny (The Godfather, 1972). Film zrewolucjonizował produkcję filmów gangsterskich i został doceniany zarówno przez publiczność, jak i przez krytyków. Ojciec chrzestny zdobył trzy Oscary: najlepszy film, najlepszy aktor i najlepszy scenariusz adaptowany wspólnie z Mario Puzo.

Życiorys Wczesne lata Urodził się w Detroit w rodzinie włoskich imigrantów jako drugie z trojga dzieci Italii (z domu Pennino; 1912–2004) i Carmine Coppoli (1910–1991), flecisty i kompozytora. Dorastał w Nowym Jorku ze starszym bratem Augustem Floydem (1934–2009) i młodszą siostrą Talią Rose Shire (ur. 1946). Jego dziadkowie ze strony ojca przybyli do Stanów Zjednoczonych z Bernaldy, w regionie Basilicata. Jego dziadek ze strony matki, popularny włoski kompozytor Francesco Pennino, wyemigrował z Neapolu we Włoszech. Coppola otrzymał drugie imię na cześć Henry’ego Forda.

W dzieciństwie zachorował na chorobę Heinego-Medina. Wówczas Coppola przez długi czas leżał w łóżku, co pozwoliło mu pobudzić wyobraźnię domowymi przedstawieniami teatru lalek. W wieku 15 lat przeczytał Tramwaj zwany pożądaniem, co odegrało kluczową rolę w jego zainteresowaniu teatrem. Początkowo planował karierę muzyczną, grał na tubie i zdobył stypendium muzyczne w Akademii Wojskowej w Nowym Jorku. Coppola uczęszczał do 23 innych szkół, zanim ostatecznie ukończył Great Neck North High School. W 1955 rozpoczął studia w dziedzinie sztuki dramatycznej w Hofstra College w Hempstead. Tam otrzymał stypendium w dziedzinie dramatopisarstwa. To sprzyjało jego zainteresowaniu reżyserią teatralną pomimo dezaprobaty ojca, który chciał, by syn studiował inżynierię.

Kariera Po uzyskaniu dyplomu teatralnego na Hofstra w 1959, studiował na wydziale filmowym UCLA w Los Angeles, gdzie wyreżyserował krótkometrażowy horror zatytułowany The Two Christophers, zainspirowany nowelą William Wilson Edgara Allana Poego, oraz Ayamonn the Terrible, film o koszmarach rzeźbiarza. W 1967 ukończył studia i otrzymał tytuł magistra sztuki.

We wczesnych latach sześćdziesiątych Coppola popadł w biedę, był zmuszony do utrzymywania się za 10 dolarów tygodniowo. Szukając sposobu na zarobienie dodatkowych pieniędzy, odkrył, że wielu kolegów ze szkoły filmowej płaci swoje rachunki, kręcąc produkcje erotyczne. W wieku 21 lat Coppola napisał scenariusz do 12-minutowego filmu krótkometrażowego The Peeper, komedii o podglądaczu, który próbuje szpiegować zmysłową sesję zdjęciową w studiu obok jego mieszkania. Młody filmowiec znalazł zainteresowanego producenta, który użyczył mu 3 tys. dolarów na nakręcenie filmu. Zatrudnił dziewczynę magazynu Playboy Marli Renfro, do roli modelki i swojego przyjaciela Karla Schanzera, do roli podglądacza. Potem napisał scenariusz do westernu komediowego Tonight for Sure (1962).

W latach 1962–1964 był asystentem Rogera Cormana, niezależnego producenta i realizatora niskobudżetowych produkcji. Został scenarzystą horroru Nawiedzony pałac (The Haunted Palace, 1963) z udziałem Vincenta Price’a i współreżyserował Strach (1963) z Borisem Karloffem. W 1969 w San Francisco założył ośrodek produkcji filmów American Zoetrope, z którym współpracowali m.in.: George Lucas, Martin Scorsese i Peter Bogdanovich.

Spośród filmów nakręconych przez Francisa Forda Coppolę najbardziej doceniana jest trylogia Ojciec chrzestny – opowiadająca o włoskiej rodzinie mafijnej w USA, dreszczowiec Rozmowa i opowieść o wojnie w Wietnamie – Czas apokalipsy, na motywach powieści Josepha Conrada Jądro ciemności.

Przewodniczył jury konkursu głównego na 49. MFF w Cannes (1996).

Życie prywatne Francis Ford Coppola ma czwórkę dzieci: Gian-Carlo Coppola (zm. 1986), Mary Coppola, Sofia Coppola i Roman Coppola. Sofia poszła w ślady ojca i została reżyserką i scenarzystką. Jego bratanek zrobił błyskotliwą karierę aktorską pod pseudonimem Nicolas Cage.

Filmografia

Producent

Nagrody i nominacje Nagroda Akademii Filmowej Rok Kategoria Za Wynik 2010 Nagroda im. Irvinga G. Thalberga 1990 Najlepszy film Ojciec chrzestny III 1990 Najlepsza reżyseria Ojciec chrzestny III 1979 Najlepszy film Czas apokalipsy 1979 Najlepsza reżyseria Czas apokalipsy 1979 Najlepszy scenariusz adaptowany Czas apokalipsy 1974 Najlepszy film Ojciec chrzestny II 1974 Najlepsza reżyseria Ojciec chrzestny II 1974 Najlepszy scenariusz adaptowany Ojciec chrzestny II 1974 Najlepszy film Rozmowa 1974 Najlepszy scenariusz oryginalny Rozmowa 1973 Najlepszy film Amerykańskie graffiti 1972 Najlepszy scenariusz adaptowany Ojciec chrzestny 1972 Najlepsza reżyseria Ojciec chrzestny 1970 Najlepsze materiały do scenariusza i scenariusz oparte na faktach lub na materiałach nigdy wcześniej niepublikowanych Patton

Złoty Glob thumb|Francis F. Coppola na 49. Festiwalu w Cannes (1996) Rok Kategoria Za Wynik 1998 Najlepszy miniserial lub film telewizyjny Odyseja 1991 Najlepszy reżyser Ojciec chrzestny III 1991 Najlepszy scenariusz Ojciec chrzestny III 1985 Najlepszy reżyser Cotton Club 1980 Najlepszy reżyser Czas apokalipsy 1975 Najlepszy reżyser Ojciec chrzestny II 1975 Najlepszy reżyser Rozmowa 1975 Najlepszy scenariusz Ojciec chrzestny II 1975 Najlepszy scenariusz Rozmowa 1973 Najlepszy reżyser Ojciec chrzestny 1973 Najlepszy scenariusz Ojciec chrzestny

Pozostałe Rok Nagroda Kategoria Za Wynik 1980 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepsza muzyka Czas apokalipsy Najlepsza reżyseria 1975 Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepsza reżyseria Rozmowa 1979 32. MFF w Cannes Nagroda FIPRESCI Czas apokalipsy Złota Palma 197427. MFF w CannesWyróżnienie Jury EkumenicznegoRozmowa Złota Palma 1967 20. MFF w Cannes Złota Palma 1992 49. MFF w Wenecji Honorowy Złoty Lew za całokształt twórczości 1980 César Czas apokalipsy

Odznaczenia Oficer Legii Honorowej – Francja, 2007 Grande Ufficiale Orderu Gwiazdy Włoch – Włochy, 2014

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykanie pochodzenia włoskiego Kategoria:Amerykańscy kompozytorzy muzyki filmowej Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XXI wieku Kategoria:Laureaci Honorowego Złotego Lwa Kategoria:Laureaci Kennedy Center Honors Kategoria:Laureaci nagrody BAFTA za najlepszą reżyserię Kategoria:Laureaci nagrody im. Irvinga G. Thalberga Kategoria:Laureaci Nagrody David di Donatello Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszy film Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszą reżyserię Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszy scenariusz adaptowany Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszy scenariusz oryginalny Kategoria:Laureaci Praemium Imperiale Kategoria:Laureaci Złotego Globu za najlepszą reżyserię Kategoria:Ludzie urodzeni w Detroit Kategoria:Odznaczeni Orderem Gwiazdy Włoch Kategoria:Odznaczeni Orderem Zasługi Księstwa Liechtenstein Kategoria:Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Rodzina Coppola Kategoria:Urodzeni w 1939