Sitowate (Juncaceae Juss.) – rodzina roślin jednoliściennych. Liczy ok. 440 gatunków skupionych w 7 rodzajach. Rozpowszechnione są one na całym świecie, przy czym w strefie tropikalnej głównie na obszarach górskich. Najbardziej zróżnicowane są w strefie klimatu chłodnego umiarkowanego oraz w górach. Najczęściej zasiedlają siedliska wilgotne. We florze Polski występują tylko dwa rodzaje roślin należące do tej rodziny: sit i kosmatka. Znaczenie ekonomiczne jest niewielkie – niektóre gatunki wykorzystywane są w plecionkarstwie i są sadzone jako rośliny ozdobne.

Morfologia thumb|Kosmatka polna thumb|Oxychloe clandestina thumb|Sit skupiony Pokrój Byliny i rośliny jednoroczne, zwykle rosnące w kępach, często z kłączami. Łodyga cylindryczna i zwykle pełna. Liście Skupione zwykle tylko u nasady łodygi, skrętoległe, zwykle w trzech rzędach, rzadko (u Distichia) dwurzędowe. Z pochwą liściową u nasady. Blaszka liściowa płaska, cylindryczna lub zredukowana (wówczas liść ograniczony tylko do pochwy). Liście spłaszczone trawiaste, całobrzegie, z żyłkowaniem równoległym, bez języczka. Kwiaty Rzadko pojedyncze, zwykle skupione w wierzchotkach tworzących kwiatostany złożone główkowate lub wiechowate. Kwiaty obupłciowe, rzadko jednopłciowe (Distichia, Rostkovia), trzykrotne, promieniste, bardzo drobne. Okwiat składa się z dwóch okółków po 3 listki. Są one wolne, zwykle zielono-brązowe lub czarne, rzadko błoniaste. U Marsippospermum wewnętrzny okółek okwiatu jest mniejszy od zewnętrznego. Pręcików jest zwykle 6, rzadko 3. Są one nadległe listkom okwiatu, wolne. Pylniki są dwukomorowe, wewnątrzpylne, pękają podłużnymi bruzdami, nitka od nasady główki wnika między pylniki w postaci łącznika (basifixed). Słupek powstaje z trzech owocolistków zrośniętych i tworzących górną zalążnię zawierającą liczne zalążki. Szyjka słupka pojedyncza lub trzy, znamiona trzy. Owoce Torebka z trzema przegrodami, zawierająca zwykle liczne, kuliste lub spłaszczone nasiona. Bielmo jest obecne, zarodek jest prosty.

Systematyka Pozycja i podział rodziny według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Klad okrytonasienne, klad jednoliścienne (monocots), rząd wiechlinowce (Poales), rodzina sitowate (Juncaceae). Rodzina stanowi grupę siostrzaną dla rodziny ciborowatych Cyperaceae, wraz z którymi tworzy grupę siostrzaną rodziny turniowatych Thurniaceae.

Podział rodziny na rodzaje według APweb W obrębie rodziny wyróżnianych jest siedem rodzajów z 430 gatunkami, spośród których najwięcej (ok. 300) należy do parafiletycznego rodzaju Juncus. Distichia Nees & Meyen Juncus L. – sit Luzula DC. – kosmatka Marsippospermum Desv. Oxychloe Phil. Rostkovia Desv.

Pozycja w systemie Reveala (1994-1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd sitopodobne (Juncanae Takht.), rząd sitowce (Juncales Dumort.), podrząd Juncineae Engl., rodzina sitowate (Juncaceae Juss.).

Zastosowanie Łodygi różnych gatunków sitów (np. sit rozpierzchły, sztywny i bałtycki) wykorzystywane są do wiązania i wyplatania. Niektóre gatunki sitów i kosmatek sadzone są jako rośliny ozdobne.

Zobacz też sitniczka, sitowie, sitnik, sitowiec – rodzaje roślin z rodziny ciborowatych.

Przypisy

*