thumb|left|240px|Stacja około 1909 r. thumb|left|240px|Stacja Skarżysko-Kamienna nocą - widoczne wszystkie perony (od lewej: 3, 2, 1, w głębi przedłużenie peronu 1 - peron 1a) Skarżysko-Kamienna – stacja kolejowa w Skarżysku-Kamiennej, w województwie świętokrzyskim, w Polsce. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca regionalnego. Powstała w 1885 roku w ramach budowy kolei Iwangorodzko-Dąbrowskiej. Jedna z czterech stacji kolejowych w Polsce posiadających status stacji rozrządowej i jednocześnie jeden z większych kolejowych węzłów towarowych w kraju.

Położenie stacji kolejowej oraz jej znaczne rozmiary uwarunkowały specyficzne rozwiązania komunikacyjne w mieście. Część osobowa stacji znajduje się w centralnej części miasta, pomiędzy osiedlami: Przydworcowym i Dolna Kamienna, a część towarowa w północno-wschodniej części, przy granicy ze Skarżyskiem Kościelnym. Dworzec kolejowy znajduje się przy Al. Niepodległości 90A.

Historia Historia stacji kolejowej w Skarżysku-Kamiennej sięga końca XIX wieku – w 1885 roku nastąpiło uruchomienie linii Iwangorodzko-Dąbrowskiej. W ówczesnej miejscowości Kamienna, która dała początek obecnemu miastu, linia ta rozgałęziała się w kierunku wschodnim – do Ostrowca i Bodzechowa, oraz zachodnim – do Koluszek. W miejscu rozwidlenia zbudowano stację II klasy, której nadano nazwę pobliskiej wsi Bzin, chociaż obiekt zlokalizowany był na terenie Kamiennej. Obiekt posiadał parowozownie, warsztaty naprawy taboru kolejowego, 3 remizy, kuźnię, pompownię oraz warsztat obróbki metalu. Nazwa Skarżysko dla stacji przyjęła się w 1897 r. po upaństwowieniu kolei.

Ruch pasażerski Rok Wymianaroczna Wymianapasażerskana dobę Miejscew Polsce 2017 913 000 2500 97. 2018 913 000 2500 <100. 2019 1 060 000 2900 125. 2020 769 000 2100 107. 2021 913 000 2500 104. 2022 1 277 500 3500 98. 2023 1 533 000 4200 88. 2024 1 573 800 4300 94.

Linie kolejowe Stacja Skarżysko-Kamienna ma charakter stacji węzłowej. Przebiegają przez nią dwie linie kolejowe o znaczeniu państwowym: linia kolejowa nr 8 Warszawa Zachodnia – Kraków Główny i linia kolejowa nr 25 Łódź Kaliska – Dębica. Z wyjątkiem odcinka linii nr 25 od Skarżyska do Tomaszowa Mazowieckiego, obie linie są zelektryfikowane i dwutorowe. Kilometraże linii przebiegających przez stację Skarżysko-Kamienna przedstawia poniższa tabela: NrNazwakm stacjipocz.osikońca8Warszawa Zachodnia – Kraków Główny142,923143,442144,45225Łódź Kaliska – Dębica142,552143,513144,366

Infrastruktura Budynek dworca Podczas I wojny światowej w 1916 r. budynek dworca został spalony przez Rosjan – odbudowano go jednak w podobnym kształcie i do dziś spełnia on swoją funkcję. Wewnątrz znajduje się czynna całodobowo hala poczekalni, gdzie znajduje się kiosk i sklepiki, a także dwie kasy biletowe spółki PKP Intercity, prowadzące również sprzedaż biletów spółki Polregio oraz Kolei Mazowieckich. W budynku dworca swoją siedzibę ma ponadto Świętokrzyski Oddział Przewozów Regionalnych oraz Zespół Drużyn Konduktorskich Zakładu Południowego spółki PKP Intercity.

Perony Stacja posiada 4 perony – 1, 1a, 2 oraz 3. Wszystkie perony wykonane są z płyt peronowych. Do peronu pierwszego i 1a dojście możliwe jest z ulicy. Do pozostałych peronów dostęp jest przez tunel podziemny, który w 2022 zastąpił dawną kładkę.

Szczegółowy wykaz wszystkich peronów na stacji znajduje się w poniższej tabeli. Nr liniikolejowej Nr peronu Rodzaj Wysokość[m] Długość [m] Nr toru Nawierzchnia Architektura stronalewa stronaprawa stronalewa stronaprawa 8 1 peron jednokrawędziowy wysoki 0,76 – 360–3 płyty peronowe zadaszenie; ławki; nagłośnienie b.d. 1a peron jednokrawędziowy wysoki0,76 214 –7 - płyty peronowe zadaszenie; ławki; nagłośnienie 8 2 peron wyspowy wysoki 0,76 400 40012 płyty peronowe zadaszenie; ławki; nagłośnienie 25 3 peron wyspowy wysoki 0,76 400 4006 8 płyty peronowe zadaszenie; ławki; nagłośnienie

W przeszłości, począwszy od drugiej połowy lat 80. XX w., stacja wyposażona była ponadto w paletowe tablice informacyjne typu „Pragotron”. Obecnie na stacji brak tego typu urządzeń.

Urządzenia sterowania ruchem kolejowym Część rozrządowa Ruch w części rozrządowej stacji obsługiwany jest z nastawni SKA, SKB, SKC i SKE. W przeszłości wykorzystywana była także nastawnia SKD, obecnie przeznaczona do rozbiórki. Rozrządem wagonów na górce rozrządowej steruje nastawnia rorządowa SKBr.

Przed modernizacją stacja rozrządowa wyposażona była w dwie górki rozrządowe, pracujące na kierunku północ-południe, oddzielone głównymi torami zasadniczymi. Obie górki, tzw. „warszawska” i „dęblińska” wyposażone były w mechaniczne urządzenia sterowania ruchem kolejowym. Stacja rozrządowa przeszła modernizację w latach 1986–1988. Zmodernizowana stacja jest stacją jednokierunkową dwugrupową, o kierunku pracy północ-południe. Obecnie wyposażona jest w jedną górkę rozrządową wraz z całością infrastruktury towarzyszącej: 16 torów przyjazdowych, 32 tory kierunkowo-odjazdowe, 3 tory odjazdowe do Radomia, 3 tory odjazdowe do Stalowej Woli Rozwadowa, 2 tory wyciągowe, 2 tory komunikacyjne w grupie kierunkowo-odjazdowej, 1 tor komunikacyjny w grupie przyjazdowej, 1 tor na górce rozrządowej.

W okręgach SKA, SKB i SKC stacji rozrządowej zabudowane zostały przekaźnikowe urządzenia typu E z napędami zwrotnicowymi EEA4 w łącznej ilości 149 sztuk. Na górce rozrządowej (okręg SKBr) zastosowano urządzenia automatycznego rozrządu: systemy automatycznego sterowania hamulcami ZWH i HAD sterujące: 4 hamulcami odstępowymi typu ETH-11026, 32 hamulcami docelowymi typu ETH-10013; system pomiaru wolnej długości torów kierunkowych SKT-1, system indywidualnego nastawiania zwrotnic SNZ-2 (33 zwrotnice).

Od listopada 1998 roku systemy ZWH i HAD w okręgu SKBr są wyłączone z eksploatacji z powodu uszkodzenia pakietów cyfrowych MC02 i MA11 oraz braku możliwości ich naprawy (części zamienne nie są już produkowane). Z powodu uszkodzenia głowic EFM 2101 czujników ELS-7 wyłączono z eksploatacji także system licznikowy do stwierdzania zajętości rozjazdów EOL. Sprawne są: system pomiaru wolnej długości torów kierunkowych SKT-1 oraz system sterowania hamulcami SHT-1. System nastawiania zwrotnic SNZ-2 wymaga regeneracji. W wyniku prac wykonanych w latach 2004–2007 sprawność techniczna hamulców odstępowych oraz głównego rurociągu ich zasilającego została przywrócona.

Część osobowa Modernizacja stacji w latach 80. XX w. ominęła część osobową. Ruchem w tej części stacji zarządzają nastawnia dysponująca SY i wykonawcza SY2. Te dwa okręgi nastawnicze do dziś wyposażone są w mechaniczne urządzenia SRK z sygnalizacją świetlną.

Połączenia thumb|317x317px|Peron II na dworcu kolejowym Obecnie (2024/2025) ze stacji Skarżysko-Kamienna pociągami osobowymi Kolei Mazowieckich można dojechać do następujących stacji:

Radom Główny Łuków Warszawa Zachodnia Warszawa Wschodnia Mińsk Mazowiecki

Pociągami osobowymi Polregio można dojechać do następujących stacji:

Kielce Główne Ostrowiec Świętokrzyski Opoczno Tomaszów Mazowiecki Kraków Główny Częstochowa Łódź Kaliska Łódź Chojny

Pociągami pośpiesznymi PKP InterCity można dojechać do następujących stacji:

Kraków Główny Warszawa Zachodnia Warszawa Wschodnia Świnoujście Zakopane Lublin Główny Katowice Olsztyn Główny Wrocław Główny Kielce Główne Kołobrzeg Gdańsk Główny Gdynia Główna Białystok Szczecin Główny Gliwice

Transport towarowy W północno-wschodniej części miasta znajduje się oddana do użytku we wrześniu 1988 r. stacja rozrządowa; Skarżysko-Kamienna jest siedzibą zakładu przewozów towarowych oraz zakładu taboru spółki PKP Cargo. Poniższa tabela przedstawia statystyki załadunku towarów na stacji Skarżysko-Kamienna w wybranych latach.

Lata Załadunekmasytowarowej(tony) Liczbazaładowanychwagonów(szt.) 1985149 3008588 199082 0003645 199542 5951470 199729 6651108 199828 2151143 199922 551868 200018 674757 200110 418487 20026279343 200319 830810 200418 976767 200516 976767 200622 8331174

Komunikacja z dworcem W bezpośrednim sąsiedztwie dworca znajduje się bezpłatny parking oraz dworzec autobusowy przewoźników dalekobieżnych. Odjeżdżają stąd m.in. autokary Polskiego Busa, czy PKS Polonus. Po drugiej stronie al. Niepodległości znajduje się natomiast pętla autobusowa Miejskiej Komunikacji Samochodowej w Skarżysku-Kamiennej.

Przejścia Przejście pomiędzy osiedlami Przydworcowym i Dolna Kamienna zapewnia podziemne przejście częściowo oddane do użytku w 2022 r. Połączenie drogowe między poszczególnymi osiedlami, rozdzielonymi stacją, jest nieco bardziej utrudnione. Nad zachodnią głowicą stacji znajduje się wiadukt drogowy, a za północną głowicą przejazd kolejowy. W 2021 roku została zaczęta rozbiórka kładki nad torami.

Galeria

Zobacz też

Skarżysko Milica Skarżysko Zachodnie (przystanek kolejowy) Skarżysko-Kamienna

Przypisy Wykaz stacji pasażerskich wraz z ich kategoryzacją oraz określeniem dostępności do obiektu, l.p. 403

Bibliografia

Miasto Skarżysko-Kamienna w statystyce, Urząd Miejski w Skarżysku-Kamiennej, 1987-1995 Miasto Skarżysko-Kamienna: Informator statystyczny, Urząd Miasta w Skarżysku-Kamiennej, 1999-2005

Linki zewnętrzne

Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Skarżysku-Kamiennej Kategoria:Stacje i przystanki kolejowe w Polsce oddane do użytku w 1885 Kategoria:Obiekty w Skarżysku-Kamiennej wpisane do gminnej ewidencji zabytków