Osjan (Ossian lub Ossjan) – polski zespół muzyczny, założony w 1971 r., grający muzykę z pogranicza muzyki improwizowanej, folku i world music.
Nazwa Nazwę grupy zaczerpnięto z tytułu utworu Bolesława Leśmiana „Jam – nie Osjan”. Według muzyków słowo „Osjan” brzmiało egzotycznie i aby zapobiec skojarzeniom z utworem Leśmiana zapisywali je w różnych wariantach: początkowo Ossian, później Ossjan – po latach powrócono do oryginalnej wersji OsjanOssian (1999) książeczka płyty (Marcin Jacobson), Pomaton EMI..
Historia Grupę utworzyli - jesienią 1971 r. - Jacek Ostaszewski, Marek Jackowski (dwóch członków grupy Anawa) oraz Tomasz Hołuj, który był też odpowiedzialny za literacką i wizualną stronę koncertów grupyProgram festiwalu Musicorama 1972.. Trio występowało regularnie w Piwnicy „Pod Baranami”, przez następne półtora roku używając nazwy „Teatr Naturalnego Dźwięku – Ossian”. W 1972 r. muzycy wzięli udział w „Musicoramie” zorganizowanej przez Polskie Stowarzyszenie Jazzowe oraz w Jazz Jamboree. W tym samym roku wystąpili na Festiwalu Artystycznym Młodzieży Akademickiej, gdzie zostali dostrzeżeni przez Ezio Marię Casertę, reżysera i dyrektora Teatro Laboratorio, na którego zaproszenie wystąpili z koncertami we Włoszech. Później zagrali również w Szwajcarii i Szwecji.
W 1973 r. podczas kilku koncertów w Teatrze Żydowskim w epizodycznych rolach wystąpiły też Olga „Kora” Jackowska i Małgorzata Ostaszewska. Również w 1973 r. dali szereg występów w Polsce u boku amerykańskiego muzyka free jazzowego Dona Cherry’ego. W tym samym roku Poljazz opublikował pierwsze nagrania grupy – na winylowym splicie z brytyjską grupą Deep Purple.
Gdy w 1975 r. wytwórnia Polskie Nagrania „Muza” wydała debiutancki album pt. Ossian, grupę opuścił Jackowski (który później założył Maanam) i Ossian stał się duetem Ostaszewski – Hołuj. Duet grywał wtedy liczne koncerty prywatne, np. dla pierwszej polskiej grupy buddystów zen w Górach ŚwiętokrzyskichBolesław Rok: książeczka do płyty „Roots”, 1997.. W 1976 r. do grupy dołączyli muzyk greckiego pochodzenia Milo Kurtis, który już wcześniej okazjonalnie współpracował z Osjanem, a następnie skrzypek Zygmunt Kaczmarski. Między wrześniem a listopadem 1978 grupa we współpracy z Tomaszem Stańko, bez Kaczmarskiego nagrała drugą płytę pt. OssianOssian (1978) info: okładka płyty, Poljazz.Tomasz Hołuj, książeczka do płyty „Ossian”..
W styczniu 1979 r. wraz z Zygmuntem Kaczmarskim i Radosławem Nowakowskim (bębny) dokonano nagrań na kolejny album Księga chmurKsięga chmur (1979) info: okładka płyty, Polskie Nagrania „Muza”.. 31 maja 1980 muzycy wystąpili w ramach „V Festiwalu Muzyki Jazzowej”. Koncert ten został zarejestrowany i wydany na płycie po raz kolejny opatrzonej tytułem OssianOssian (1980) info: okładka płyty, Pronit.. W tym okresie do zespołu dołączyli Wojciech Waglewski i Jacek Wolski. W grudniu 1982 Osjan w składzie: Waglewski, Ostaszewski, Kurtis i Nowakowski nagrał album Roots.
W 1983 r. z Osjanem rozstał się uczestniczący do tego czasu w koncertach Tomasz Hołuj, który w 1984 r. wyemigrował do Szwecji. Po 1985 (wyjazd Kurtisa do USA) aktywność zespołu zaczęła spadać. Do muzyków Osjana dołączyli w tym okresie m.in. Karol Szymanowski (wibrafon), Antymos Apostolis, Sarandis Juvanidis (perkusista) oraz Jorgos Skolias. 2 i 3 sierpnia 1987 występ grupy zarejestrowano na żywo w Pałacu Prymasowskim w Warszawie. Materiał został wydany na płycie Rytuał dźwięku i ciszyRytuał dźwięku i ciszy (1988) info: okładka płyty, Polskie Nagrania „Muza”.. W listopadzie 1991 r. Ostaszewski, Waglewski i Nowakowski nagrali album Głową w dół, wydaną rok później przez Polton.
W lutym 1996 r. Milo Kurtis zorganizował koncert poświęcony Donowi Cherry’emu (zmarłemu kilka miesięcy wcześniej), po którym grupa wznowiła działalność (dwa utwory Cherry’ego Osjan umieścił na nagranym w Teatrze Małym albumie Tribute to Don Cherry). W 1998 r. ukazała się kolejna płyta – Muzyka fruwającej ryby – nagrana w warszawskim Teatrze Buffo. W 2005 r. wydawnictwo Ferment wypuściło na rynek dwupłytowy album Księga liści / Drzewo Osjan, na który składają się nagrania z koncertów zespołu z 2004 r. i 1980 r. oraz nagrania grup Monodrum, Freak Drums i Voo Voo (w których udzielają się Nowakowski, Kurtis i Waglewski). W 2008 r. Ostaszewski, Nowakowski i Waglewski przy pomocy harfistki Anny Sikorzak-Olek nagrali album Po prostu. 30 września 2018, w ramach Muzycznego Klubu TVP3 Kielce, zarejestrowano koncert zespołu pn. „Memorial to Miles”.
Muzyka Osjan tworzy muzykę intuicyjną, głównie instrumentalną, zdradzającą wpływy muzyki etnicznej. Improwizacje inspirowane jazzem i folkiem grane przez Jacka Ostaszewskiego i Marka Jackowskiego wzięły swój początek jeszcze ze współpracy z Grechutą i Pawluśkiewiczem w czasie powstawania płyty Korowód. W muzyce Osjana zyskały już swój autonomiczny przebieg. Od początku istnienia zespołu muzycy wykorzystują bogate instrumentarium z różnych kultur (flety proste, ligawa, sitar, gayageum, tabla, gongi, bongosy, garnki z Olkusza, ksylofon i wiele innych). Określani są mianem prekursorów world music w Polsce, w grze zespołu obecna jest niemalże cała światowa kultura muzyczna. Muzyka zespołu ciągle ewoluuje z koncertu na koncert, a kolejne płyty odzwierciedlają tylko wycinek muzycznej drogi. W muzyce Osjana centralne miejsce zajmuje rytm, ważnym elementem jest też cisza pomiędzy dźwiękami.
Muzycy Komentując w 1997 r. kolejne odsłony Osjana, Bolesław Rok określił je jako odradzanie „jakby feniks z popiołów”, dzięki którym zespół dociera wciąż do nowego pokolenia.
Przez skład zespołu przewinęli się m.in.: Jacek Ostaszewski – flety proste, instr. perkusyjne, gayageum, kontrabas, głosy – jedyny stały członek grupy od początku Marek Jackowski – gitara, bęben, głosy Tomasz Hołuj – tabla, gongi, instr. perkusyjne Milo Kurtis – trombita, instr. perkusyjne, głosy Tomasz Stańko – trąbka Zygmunt Kaczmarski – skrzypce, instr. perkusyjne, głosy Radosław Nowakowski – bongosy, conga, instr. perkusyjne, głosy Jacek Wolski – tabla, pakhawaj, bandura Wojciech Waglewski – gitara, sanza, głosy Karol Szymanowski – wibrafon, instr. perkusyjne Apostolis Anthimos – gitara, głosy Sarandis Juvanidis – instr. perkusyjne Jorgos Skolias – głosy, instr. perkusyjne Anna Sikorzak-Olek – harfa Jerzy Słomiński – perkusja
Dyskografia Albumyhttp://osjan.aerolit.pl/show1.html [dostęp 2009-02-18]. Ossian (1975) Ossian (1978) Księga chmur (1979) Ossian (1980) Roots (1983) Rytuał dźwięku i ciszy (1988) Głową w dół (1992) Muzyka fruwającej ryby (1998) Księga liści / Drzewo Osjan (2005) Po prostu (2008)
Splity Ossian / Deep Purple (1973) (tylko strona A płyty) – utwory: „Wprowadzenie” i „Księga deszczu (fragmenty)”
Kompilacje różnych wykonawców Tribute to Don Cherry (1997) – utwór: „Malinye”
Przypisy
Linki zewnętrzne Dyskografia grupy
Kategoria:Laureaci Fryderyków Kategoria:Polskie zespoły folkowe Kategoria:Zespoły muzyczne związane z Krakowem