mały|Odcisk dłoni i podpis Jadwigi Barańskiej w Alei Gwiazd w Międzyzdrojach Jadwiga Barańska-Antczak (ur. 21 października 1935 w Łodzi, zm. 24 października 2024 w Los Angeles) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, scenarzystka.

Życiorys W 1958 r. ukończyła studia w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Łodzi.

Karierę w teatrze rozpoczęła na deskach Teatru Klasycznego w latach 1959–1966. Następnie grała w Teatrze Polskim w Warszawie do 1972 r. Odniosła sukces jako aktorka filmowa, występując głównie w filmach męża, Jerzego Antczaka. Największą sławę przyniosła jej rola Barbary Niechcic w adaptacji powieści Noce i dnie Marii Dąbrowskiej, jak również w kreacji tytułowej w filmie Hrabina Cosel. Była również aktorką Teatru Telewizji. Grała w nim Siostrę Marię w Chłopcach Stanisława Grochowiaka (reż. Tadeusz Jaworski; 1966) oraz Mademoiselle w Asmodeuszu François Mauriaca (reż. Jan Bratkowski, 1968).

W 1978 r. wyemigrowała z mężem do Stanów Zjednoczonych, skąd powróciła do Polski na początku lat 90. Pobyt ten zaowocował filmem Antczaka Dama kameliowa (1994) według scenariusza Barańskiej oraz dwoma spektaklami Teatru Telewizji w reżyserii Antczaka: Cezar i Pompejusz oraz Ścieżki chwały. W 2000 r. przystąpiła – jako współautorka scenariusza i współreżyserka – do realizacji filmu Antczaka o związku Fryderyka Chopina i George Sand – Chopin. Pragnienie miłości (2002), w którym zagrała rolę Tekli Justyny Chopin, matki Fryderyka Chopina. W 2013 r. obchodziła w Warszawie jubileusz 55-lecia pracy artystycznej.

Z Jerzym Antczakiem miała syna Mikołaja (ur. 1964), fizyka i programistę komputerowego. Była matką chrzestną Jana Holoubka.

Została pochowana 13 listopada 2024 w Los Angeles. W 90. rocznicę urodzin jej prochy miały być sprowadzone i pochowane w Polsce, jednakże ze względu na stan zdrowotny jej męża uroczystości zostały odwołane na późniejszy czas.

Filmografia Scenarzystka Dama kameliowa (1995) Chopin. Pragnienie miłości (2002)

Aktorka 25px Filmy fabularne Rok Tytuł Rola Reżyseria 1958 Żołnierz królowej Madagaskaru jedząca ciastko w „Arkadii” Jerzy Zarzycki 1968 Hrabina Cosel Anna Konstancja Cosel Jerzy Antczak 1970 Kłopotliwy gość sekretarka Jerzy Ziarnik 1970 Epilog norymberski więźniarka w Oświęcimiu Jerzy Antczak 1975 Noce i dnie Barbara Niechcic Jerzy Antczak 1976 Trędowata hrabina Idalia Elzonowska Jerzy Hoffman 1977 Nido de viudas Carmen Tony Navarro 2002 Chopin. Pragnienie miłości Tekla Justyna Chopin Jerzy Antczak 25px Seriale telewizyjne 1968 Hrabina Cosel Anna Konstancja Cosel Jerzy Antczak 1977 Noce i dnie Barbara Niechcic Jerzy Antczak

Ordery i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (1975) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (10 października 2008) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi dla kultury polskiej, za osiągnięcia w pracy artystycznej (4 stycznia 2024)

Nagrody i wyróżnienia Złota Apsara – I nagroda za rolę tytułową w filmie Hrabina Cosel na II Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Phnom Penh w Kambodży (1969) Złoty Gwóźdź – nagroda w VII Plebiscycie Popularności (1974) Nagroda za rolę Barbary Niechcic w filmie Noce i dnie na II Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku (1975) Nagroda państwowa I stopnia (zespołowa) za film Noce i dnie (1976) Srebrny Niedźwiedź za najlepszą rolę kobiecą – Barbary Niechcic w filmie Noce i dnie na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie (1976) Nagroda Komitetu do Spraw Radia i Telewizji za kreację aktorską w serialu telewizyjnym Noce i dnie (1978) „Złoty Ekran” za rolę Barbary Niechcic w serialu telewizyjnym Noce i dnie (1979) Odcisk dłoni na Promenadzie Gwiazd w Międzyzdrojach (1999) Złota Sowa Polonii za twórczość filmową (2015) Diamentowe Lwy – nagrodę publiczności biorącej udział w plebiscycie na najlepszą polską aktorkę czterdziestolecia Festiwalu Filmów Polskich, m.in. za rolę Barbary Niechcic w filmie Noce i dnie (2015). Modjeska Prize przyznawana przez Helena Modjeska Art and Culture Club w Los Angeles (2018) Diamentowy Nenufar za Całokształt Dokonań Artystycznych na Festiwalu Twórczości Jadwigi Barańskiej i Jerzego Antczaka w Sokołowie Podlaskim (2018)

Upamiętnienie 26 października 2025 roku w kinie artystycznym LUNA w Warszawie odbył się wieczór „Mazowieckie Noce i dni. Wspomnienie Jadwigi Barańskiej” - w pierwszą rocznicę śmierci aktorki. Wśród gości znaleźli się: Anna Nehrebecka, Magdalena Zawadzka, Andrzej Pągowski, Tomasz Miernowski, Bożena Stachura i Elżbieta Bińczycka. Wieczór był także wyrazem wdzięczności i podziwu dla Jerzego Antczaka, reżysera filmu "Noce i dnie" i męża Barańskiej. W pierwszej części programu goście i przyjaciele dzielili się wspomnieniami z pracy nad filmem „Noce i dnie”, którym towarzyszyły archiwalne i współczesne zdjęcia z mazowieckich plenerów. Następnie odbyła się projekcja filmu z 1975, nominowanego w 1977 do Oscara w kategorii Najlepszy Film Nieanglojęzyczny. Zdjęcia do filmu kręcono w mazowieckich miejscowościach, takich jak Seroczyn, Pogorzel i Sokule, znanych z autentycznych wiejskich krajobrazów i zabytkowych dworów. Wydarzenie to upamiętniło nie tylko niezwykły wkład Jadwigi Barańskiej w polskie kino, ale także ponadczasowe dziedzictwo „Nocy i dni” – opowieści o miłości, stracie i wytrwałości, głęboko zakorzenionej w polskim dziedzictwie kulturowym. Atmosfera wieczoru była zarówno nostalgiczna, jak i pełna szacunku, jednocząc artystów, filmowców i publiczność we wspólnym wspominaniu jednego z najpopularniejszych polskich klasyków filmowych.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Jadwiga Barańska w bazie Akademii Polskiego Filmu

Kategoria:Absolwenci Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera w Łodzi Kategoria:Aktorki polonijne w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Aktorzy i aktorki teatrów warszawskich Kategoria:Laureaci Mistrza Mowy Polskiej Kategoria:Laureatki Srebrnego Niedźwiedzia dla najlepszej aktorki Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Najlepsze aktorki pierwszoplanowe na FPFF Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Urodzeni w 1935 Kategoria:Zmarli w 2024