Pojezierze Zachodniopomorskie – północna część Pojezierzy Południowobałtyckich o charakterze pojeziernym. Zajmuje obszar 9,7 tys. km², co stanowi około 3,1% powierzchni administracyjnej Polski. Obejmuje ciąg moren czołowych w strefie marginalnej fazy pomorskiej zlodowacenia północnopolskiego z Siemierzycką Górą na Pojezierzu Bytowskim jako punktem kulminacyjnym o wysokości 256,5 m n.p.m. Gleby makroregionu wykształciły się w większości na osadach polodowcowych – glinach, piaskach, żwirach i materiale pyłowym wód roztopowych. Przeważają gleby brunatne, płowe i rdzawe; jako charakterystyczne dla regionu wymienia się gleby hydrogeniczne. Obszar cechuje dobrze rozwinięta sieć rzeczna, z dużymi rzekami Przymorza (Rega, Parsęta, Słupia) i równin sandrowych Pojezierza Południowopomorskiego (Brda, Drawa, Gwda). Jest to makroregion o wysokiej jeziorności, w niektórych mezoregionach przekraczającej 10%. Największym jeziorem jest wielorynnowe Drawsko o powierzchni 19,6 km² i głębokości maksymalnej 79,7 m. Ze względu na trofizm większość jezior pojezierza zaliczana jest do typu eutroficznego. W podłożu całego makroregionu zalegają duże zasoby wód gruntowych. Znaczenie wód zaskórnych jest marginalne z powodu niewielkiej ich objętości i złej jakości. Klimat Pojezierza Zachodniopomorskiego podlega silnemu wpływowi Morza Bałtyckiego. Jego bliskość skutkuje wyższymi temperaturami zimą, a niższymi latem w porównaniu z większością innych rejonów kraju. W podziale Polski na regiony klimatyczne Pojezierze Zachodniopomorskie obejmują trzy jednostki klimatyczne: Region Zachodniopomorski na zachodzie makroregionu, Region Środkowopomorski w środkowej jego części oraz Region Wschodniopomorski na wschodzie.
W składzie gatunkowym roślin naczyniowych dominuje element środkowoeuropejski. Przeważają siedliska leśne typu: las mieszany świeży, bór mieszany świeży i las świeży. Pod względem występowania zbiorowisk leśnych potencjalnej roślinności naturalnej wyróżniają się żyzne buczyny oraz bory mieszane. Część występujących na pojezierzu gatunków roślin pochodzi jeszcze z okresu lodowcowego – relikty glacjalne. Fauna ma charakter napływowy, reprezentowana głównie przez gatunki charakterystyczne dla Niziny Środkowoeuropejskiej.
Położenie thumb|Podział Pojezierza Zachodniopomorskiego na mezoregiony Pojezierze Zachodniopomorskie, zgodnie z regionalizacją fizycznogeograficzną Jerzego Kondrackiego, jest północną częścią podprowincji Pojezierzy Południowobałtyckich (314–316).. Obejmuje ciąg moren czołowych w strefie marginalnej fazy pomorskiej zlodowacenia północnopolskiego..
Od morza makroregion oddzielony jest Pobrzeżem Szczecińskim (313.2/3) i Pobrzeżem Koszalińskim (313.4). Od wschodu sąsiaduje z Pojezierzem Wschodniopomorskim (314.5), od południa z Pojezierzem Południowopomorskim (314.6/7), od zachodu z Doliną Dolnej Odry (313.24) i na krótkim odcinku z Pradoliną Toruńsko-Eberswaldzką (315.3)Jerzy Kondracki, Andrzej Richling. Regiony fizycznogeograficzne, skala 1:1 500 000. Warszawa: Główny Geodeta Kraju, 1994..
Zajmuje obszar 9,7 tys. km², co stanowi około 3,1% powierzchni administracyjnej Polski i około 12,6% powierzchni podprowincji.. Makroregion dzieli się na siedem mezoregionów: Pojezierze Myśliborskie, Pojezierze Choszczeńskie, Pojezierze Ińskie, Wysoczyzna Łobeska, Pojezierze Drawskie, Wysoczyzna Polanowska, Pojezierze Bytowskie. Administracyjnie położony jest w granicach województw zachodniopomorskiego i pomorskiegoNa podstawie warstwy dotyczącej regionów fizycznogeograficznych Polski, w: Centralna Baza Danych Geologicznych, op. cit..
Budowa geologiczna i rzeźba terenu thumb|Krajobraz Pojezierza Choszczeńskiego thumb|Krajobraz Pojezierza Drawskiego w okolicy Lubieszewa thumb|Krajobraz Wysoczyzny Polanowskiej w okolicy Krzyni Pojezierze Zachodniopomorskie wyraźnie różni się geomorfologicznie od innych pojezierzy pomorskich, będących częścią podprowincji Pojezierzy Południowobałtyckich. Wszystkie jednak łączy pojezierny charakter krajobrazu. Główne formy ukształtowania terenu pojezierzy pomorskich związane są z cofaniem się ostatniego zlodowacenia podczas fazy pomorskiej. Lądolód, cofając się, zostawił przyniesiony z północy materiał skalny – żwiry, piaski, gliny, głazy. W okresie postoju czoła lądolodu skandynawskiego w stadium pomorskim, ok. 10–12 tysięcy lat temu, u schyłku plejstocenu, powstał ciąg moren czołowych., który wyróżnia Pojezierze Zachodniopomorskie wśród makroregionów podprowincji.. Miejscami wyróżnia się kilka linii postoju lodowca (np. na Pojezierzu Myśliborskim – myśliborską, chojeńską i mielęcińską).
Pasmo czołowomorenowe charakteryzuje się znaczną, choć zróżnicowaną miąższością utworów lodowcowych, przekraczającą 200 m na Pojezierzu Bytowskim. Moreny zbudowane są z kamienistych glin zwałowych. W zachodniej części makroregionu, od Pojezierza Myśliborskiego po Pojezierze Drawskie, materiał ten zawiera duże ilości związków wapnia. Inaczej jest w części wschodniej, zwłaszcza na Pojezierzu Bytowskim, gdzie zawartość wapnia jest bardzo niska. Ma to istotny wpływ na różnorodność ekologiczną i typologiczną jezior i szaty roślinnej.
Ciąg moren czołowych rozciąga się liniowo z południowego zachodu na północny wschód, w przybliżeniu równolegle do linii obecnego wybrzeża Morza Bałtyckiego. W części zachodniej układ jest nieco odmienny – w obrębie Pojezierza Myśliborskiego równoleżnikowy, a na Pojezierzu Choszczeńskim południkowy. Ku północnemu wschodowi rosną wysokości bezwzględne moren. Na zachodzie wysokości oscylują w zakresie 100–150 m n.p.m. ze Zwierzyńcem (166,8 m n.p.m.Arkusz N-33-113-A. Wojskowa Mapa Topograficzna, skala 1:50 000. Sztab Generalny Wojska Polskiego, 1988.) na Pojezierzu Myśliborskim i Głowaczem (179,7 m n.p.m.Arkusz N-33-91-D. Wojskowa Mapa Topograficzna, skala 1:50 000. Sztab Generalny Wojska Polskiego, 1988.) na Pojezierzu Ińskim jako punktami kulminacyjnymi. W środkowej części, na Pojezierzu Drawskim, wysokość maksymalna osiąga Wola Góra (219,2 m n.p.m.Arkusz N-33-081-C. Wojskowa Mapa Topograficzna, skala 1:50 000. Sztab Generalny Wojska Polskiego, 1988.), a na wschodzie, na Pojezierzu Bytowskim, Siemierzycka Góra (256,5 m n.p.m.Arkusz N-33-071-D. Wojskowa Mapa Topograficzna, skala 1:50 000. Sztab Generalny Wojska Polskiego, 1987.) – najwyższe wzniesienie makroregionu.
W granicach Pojezierza Zachodniopomorskiego znajdują się również inne formy strefy marginalnej fazy pomorskiej, tworzące dwa łuki wzniesień – jeden otaczający obniżenie Zatoki Pomorskiej, drugi obniżenie Zatoki Gdańskiej. Wszystkie mezoregiony makroregionu zaliczane są do typu młodoglacjalnych wysoczyzn przeważnie z jeziorami.
W okresie holoceńskim, trwającym do dziś, pierwotne formy geomorfologiczne uległy znacznym przeobrażeniom, wynikającym w głównej mierze ze zmiany klimatu i szaty roślinnej. W miejscach topniejących brył lodu powstały jeziora. Wykształciła się nowa sieć hydrograficzna. Z jednej strony procesy denudacyjne złagodziły i obniżyły powstałe w plejstocenie formy terenu, z drugiej wyerodowany materiał uczestniczył w procesach aluwialnych i deluwialnych. Współcześnie znaczenie dla kształtu pierwotnej rzeźby ma również działalność człowieka.
Gleby Gleby Pojezierza Zachodniopomorskiego wykształciły się w większości na osadach polodowcowych – glinach, piaskach, żwirach i materiale pyłowym wód roztopowych. W dolinach rzek skałę macierzystą tworzą głównie utwory holoceńskie – aluwia, torfy i złoża gytii. Taka różnorodność materiału powoduje, że gleby pojezierza charakteryzują się zróżnicowanymi właściwościami fizycznymi i chemicznymi. Największy udział w ogólnej powierzchni mają gleby brunatne, płowe i rdzawe. Inne typy gleb rozprzestrzeniły się na znacznie mniejszym obszarze, jednak jako charakterystyczne dla tego pojezierza wymienia się gleby hydrogeniczne, wykształcone w warunkach dużego uwilgotnienia, przy współudziale roślinności bagiennej..
Gleby brunatne wytworzone są przeważnie z glin zwałowych, na siedliskach lasów liściastych o podłożu zbliżonym odczynem do obojętnego. Cechują się dobrymi właściwościami biochemicznymi i zaliczane są do II i III klasy bonitacyjnej. Skałę macierzystą gleb płowych stanowią gliny zwałowe odwapnione. Powstają w warunkach kwaśnych i słabo kwaśnych. Są to gleby o korzystnych warunkach wodno-powietrznych, kwalifikowane do III i IV klasy bonitacyjnej. Z piasków luźnych i słabogliniastych tworzą się gleby rdzawe. Pod względem bonitacyjnym zaliczane do IV i V klasy.
Stosunki wodne thumb|Słupia przepływająca przez Wysoczyznę Polanowską thumb|Drawa pod Drawskiem Pomorskim thumb|Jezioro Drawsko na Pojezierzu Drawskim thumb|Jezioro Bobięcińskie Wielkie na Pojezierzu Bytowskim
Sieć rzeczna Sieć rzeczna na Pojezierzu Zachodniopomorskim jest gęsta. Jej układ jest ściśle związany z polodowcową rzeźbą terenu. Pasmo moren czołowych rozciągające się wzdłuż całego pojezierza stanowi dział wodny. Po stronie północnej wykształciła się sieć rzek biegnących w kierunku północnym lub północno-zachodnim, bezpośrednio uchodzących do Morza Bałtyckiego lub do ujściowego odcinka Odry, po stronie południowej zaś rzek płynących na południe, ku Pradolinie Toruńsko-Eberswaldzkiej.. Najdłuższymi rzekami bezpośrednio uchodzącymi do Bałtyku są Rega (168 km), Słupia (139 km) i Parsęta (127 km). Charakterystyczny dla rzek PrzymorzaPod pojęciem Przymorza rozumie się obszar dorzeczy rzek bezpośrednio uchodzących do Morza Bałtyckiego między Wisłą a Odrą. jest znaczny spadek, zwłaszcza w górnych ich biegach, dochodzący do 5‰. Na obszarze Pojezierza Zachodniopomorskiego rzeki płynące w kierunku południowym mają jedynie swoje krótkie odcinki źródliskowe. Do najważniejszych należą Brda (238 km), Gwda (145 km) i Drawa (186 km). Drawa, w jej górnym odcinku, przepływa przez jeziora Drawsko i Lubie na Pojezierzu Drawskim. Gwda i Brda mają swoje źródła na Pojezierzu Bytowskim.
Jeziora Pojezierze Zachodniopomorskie jest obszarem o wysokiej jeziorności, co jest pozostałością po zlodowaceniu północnopolskim. Na Pojezierzu Drawskim, Ińskim i w zachodniej części Pojezierza Bytowskiego udział powierzchni jezior w powierzchni całkowitej tych mezoregionów przekracza 10%.. Przeważają jeziora typu rynnowego i wytopiskowego. Największymi jeziorami makroregionu są Drawsko (jezioro wielorynnowe o powierzchni ponad 17,8 km² i głębokości maksymalnej 79,7 m), Wielimie (jezioro morenowe o powierzchni 18,6 km² i głębokości maksymalnej 5,5 m) i Lubie (jezioro rynnowe o powierzchni 14,7 km² i głębokości maksymalnej 46,2 m) na Pojezierzu Drawskim. Na Pojezierzu Myśliborskim przeważają jeziora niewielkie, przy czym tych o powierzchni powyżej 1 ha jest około 200. Największym zbiornikiem naturalnym jest Jezioro Myśliborskie o powierzchni około 6 km² i głębokości dochodzącej do około 22 m.. Pojezierze Choszczeńskie charakteryzuje się mniejszą liczbą jezior niż inne pojezierza makroregionu. Przeważnie są to jeziora typu rynnowego, na czele z jeziorem Pełcz o powierzchni 2,7 km² i głębokości maksymalnej 31 m... Pojezierze Ińskie cechuje znaczne zajezierzenie. Największym jeziorem jest Woświn zajmujący 8 km² powierzchni i mający 28 m głębokości maksymalnej. Na Wysoczyźnie Łobeskiej jeziora są małe i reprezentowane nie tak licznie jak na pojezierzach.. Na Wysoczyźnie Polanowskiej jezior jest niewiele., przy czym jest ich więcej we wschodniej części mezoregionu.. Największą powierzchnię zajmuje położone we wschodniej części wysoczyzny jezioro Jasień – 5,8 km², jego głębokość dochodzi do 32 m. Jeziora na Pojezierzu Bytowskim są liczne, ale mają przeważnie małe rozmiary. Mezoregion charakteryzuje się wysokim nagromadzeniem jezior wytopiskowych w różnych stadiach torfienia. Największym zbiornikiem jest rynnowe Jezioro Bobięcińskie Wielkie o powierzchni około 5 km² i głębokości maksymalnej 48 m., uważane za największe i najgłębsze jezioro lobeliowe w Polsce.