Fryderyk Eugeniusz Scherfke (, ur. 7 września 1909 w Poznaniu, zm. 15 września 1983 w Bad Soden am Taunus) – polski piłkarz niemieckiego pochodzenia występujący na pozycji napastnika, reprezentant Polski w latach 1932–1938, olimpijczyk.
Życiorys Urodził się w niemieckiej rodzinie jako syn Gustawa Fryderyka i Albertyny z d. KrenzD. Matelski, Mniejszość niemiecka w Wielkopolsce w latach 1919–1939, Poznań 1997, s. 307; tenże, Niemcy w Polsce w XX wieku, op. cit., s. 138, za: „Konferencja. Udział mniejszości narodowych w różnych formacjach wojskowych w czasie kampanii wrześniowej 1939 r.” Warszawa 2009, s. 42.. Jego brat Günther był zawodnikiem Warty Poznań. Miał syna, Michała.
W okresie swej gry piłkarskiej wykazywał się bramkostrzelnością, przebojowością, siłą i szybkością. Wychowanek poznańskiej Warty, w której występował na pozycji środkowego napastnika oraz pomocnika. Mieszkał w Poznaniu przy ulicy Dąbrowskiego 93Kopalnia Sztuka futbolu 05 Praca zbiorowa str 242. Mając 17 lat grał w pierwszej drużynie zielonych. Jako 20-letni zawodnik wywalczył w 1929 roku pierwsze w historii klubu mistrzostwo Polski oraz wicemistrzostwo w 1938 roku. Fryderyk Scherfke będąc zawodnikiem Warty, rozegrał 236 meczów ligowych, strzelając w nich 129 goli, dzięki czemu jest do dziś (lipiec 2012) najlepszym snajperem tego zespołu oraz zajmuje 11. miejsce na liście „Klub 100”.
W trakcie igrzysk olimpijskich w 1936 r. doznał poważnej kontuzji w meczu z Wielką Brytanią w postaci złamania żeber, w związku z czym nie wystąpił w półfinałowym meczu, który drużyna Polski przegrała. Jako możliwą przyczynę porażki wskazywano nieobecność w meczu Scherfkego. Wkrótce potem napisał podręcznik dla młodych piłkarzy.
Podczas Mistrzostw Świata 1938 rozgrywanych we Francji wystąpił w pierwszym meczu mundialowym reprezentacji Polski. Było to spotkanie z reprezentacją Brazylii, w którym strzelił pierwszego w historii gola dla Polski w turnieju finałowym mistrzostw świata. Strzał nastąpił z rzutu karnego, po faulu na Erneście Wilimowskim w 23. minucie spotkania. 25 września 1938 wystąpił po raz ostatni w karierze w reprezentacji Polski, w spotkaniu z Łotwą. Zagrał z opaską kapitana zespołu.
Od lutego 1940 roku grał w nowym klubie niemieckim 1. FC PosenDer Kicker, 18.6.1940, s. 23., w którym występował do października tego samego roku, kiedy to klub przekształcił się w Luftwaffen SV Posen. Wiosną 1940 roku na kilka miesięcy został też kierownikiem zespołu 1. FC Posen i tymczasowym kierownikiem działu piłki nożnej w urzędzie ds. sportu. W okresie reprezentowania barw tego klubu był również kapitanem drużyny Kraju Warty w Pucharze Regionów Niemieckich (Reichsbundpokal)Ostdeutscher Beobachter, 7 października 1940, s. 6.. W 1940 roku strzelił bramkę w przegranym 1:2 meczu przeciwko Śląskowi. Latem 1941 r. wstąpił do nowo utworzonego Sportgemeinschaft SS Posen, choć jak większość zawodników nie był członkiem SSOstdeutscher Beobachter, 28 lipca 1941, s. 5.. Wraz z rozwiązaniem SG w lutym 1942 r. zakończył karierę piłkarską w wieku 32 lat.
W lutym 1940 roku został tymczasowym kierownikiem wydziału piłki nożnej w urzędzie ds. sportu nowej administracji niemieckiej. Według relacji jego kolegów z czasów gry w piłkę, wykorzystywał wszystkie swoje kontakty, aby chronić ich przed prześladowaniami nazistów. Udało mu się wyciągnąć z niewoli kolegów, z którymi grał w Warcie Poznań, Mariana FontowiczaRadosław Nawrot, Sylwetka Fryderyka Scherfkego. Był miejscowy, w: Gazeta Wyborcza (Wielkopolska), 14.9.2001, s. 20., a także aresztowanego Bolesława Genderę. Scherfke pomagał głównie kolegom z drużyny i ich rodzinom, niektóre osoby udało mu się wykreślić z listy przeznaczonych do wywózki na roboty przymusowe, rodzinę mecenasa Bolesława Dembeckiego uchronił przed wysiedleniem do Generalnego Gubernatorstwa, a piłkarza i żołnierza podziemia Michała Fliegera dwukrotnie ostrzegł przed aresztowaniem. Z czasem stał się obiektem obserwacji Gestapo z powodu częstego interweniowania w sprawie zagrożonych Polaków.
W 1942 roku został wcielony do Wehrmachtu, służył na froncie wschodnim, a potem w Jugosławii. W maju 1945 roku dostał się do brytyjskiej niewoli, z której został zwolniony 25 lipca 1945. Po wojnie na stałe osiadł w Senftenbergu w południowej Brandenburgii, a później w Berlinie Zachodnim, gdzie założył sklep meblowyThomas Urban: Czarny orzeł biały orzeł. Piłkarze w trybach polityki. Katowice 2012, s. 127.. Był aktywnym działaczem polonijnego towarzystwa Strzecha Polska w Senftenbergu. W latach 80. sprzedał sklep i osiadł w rejonie Frankfurtu nad Menem.
Mecze w reprezentacji Lp. Data Miejsce Gospodarz Wynik Gość Mecz Uwagi Źródło Stadion Miasto 1. 2 października 1932 Wojska Polskiego Warszawa 2:1 towarzyski 2. 12 maja 1935 Prater Wiedeń 5:2 towarzyski 3. 15 września 1935 Schlesierkampfbahn Wrocław 23px Niemcy 1:0 towarzyski 4. 3 listopada 1935 ONEF Bukareszt 4:1 towarzyski 5. 16 lutego 1936 du Jubilé Bruksela 0:2 towarzyski 6. 6 września 1936 Beogradski SK Belgrad 9:3 towarzyski 7. 13 września 1936 Wojska Polskiego Warszawa 1:1 Niemcy 23px towarzyski 8. 4 października 1936 Idrætsparken Kopenhaga 2:1 towarzyski 9. 23 czerwca 1937 Wojska Polskiego Warszawa 3:1 towarzyski 10. 25 maja 1938 Wojska Polskiego Warszawa 6:0 towarzyski 11. 5 czerwca 1938 de la Meinau Strasburg 6:5 Mundial 1938 12. 25 września 1938 ASK Ryga 2:1 towarzyski 20px
Przypisy
Bibliografia Thomas Urban: Czarny orzeł biały orzeł. Piłkarze w trybach polityki. Tłum Wawrzyniec Sawicki. W-wo Naukowe „Śląsk”, Katowice 2012, s. 101–128, . Jarosław Owsiański, Tomasz Siwiński: Historia futbolu wielkopolskiego, Wydawnictwo Zibigrafia, Poznań 2013, .
Linki zewnętrzne
Kategoria:Klub 100 Kategoria:Królowie strzelców Ekstraklasy Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Piłkarze nożni na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1936 Kategoria:Piłkarze Warty Poznań Kategoria:Polacy pochodzenia niemieckiego Kategoria:Polacy wcieleni do Wehrmachtu w czasie II wojny światowej Kategoria:Polscy olimpijczycy (Berlin 1936) Kategoria:Polscy piłkarze na igrzyskach olimpijskich Kategoria:Polscy volksdeutsche Kategoria:Reprezentanci Polski w piłce nożnej Kategoria:Trenerzy piłkarzy Warty Poznań Kategoria:Uczestnicy Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 1938 Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1983 Kategoria:Reprezentanci Polski U-23 w piłce nożnej