Muzeum Sportu i Turystyki w Karpaczu – gromadzi eksponaty, dokumenty i wszelkie pamiątki związane z rozwojem sportu, turystyki i ochrony przyrody w terenie Karkonoszy. Placówka mieści się w zabytkowych domu przysłupowym, pochodzącym z XVIII wieku. Uroczyście otwarte 4 września 1974, do końca 2011 zwiedzone przez 1.358.169 osób. Do 2002 muzeum było oddziałem Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie, od 1 stycznia 2003 jest instytucją kultury samorządu województwa dolnośląskiego. Muzeum gromadzi zabytki w zakresie kultury fizycznej, turystyki i krajoznawstwa, w szczególności odznaki, nagrody, znaczki, plakaty, monety, sztandary, stroje i sprzęt sportowy, akcesoria podróżne, dzieła sztuki o tematyce sportowej, fotografie, filmy, książki, czasopisma i archiwalia.

Wystawa stała obejmuje trzy działy: Geneza i rozwój turystyki w Karkonoszach ze szczególnym uwzględnieniem turystyki polskiej Zgromadzone tu eksponaty i zdjęcia dokumentują najważniejsze przejawy działalności gospodarczej, ułatwiającej i przyspieszającej „zdobywanie” gór: pracę górników, hutników, drwali, pasterzy i zielarzy. Kolorowa, ceramiczna rzeźba przedstawia współczesną wersję legendarnego „Ducha Gór” – Rzepióra. Dawne ryciny i oryginalny sprzęt informują o specyficznych sposobach podróżowania w Karkonoszach w XIX wieku, m.in. o noszeniu turystów w góry w specjalnych lektykach. Osobny fragment działu poświęcony jest roli, jaką odegrali Polacy w rozwoju tych ziem. Znaleźć tu można podobizny wybitnych Polaków, którzy przebywali w Karkonoszach, wybrane wpisy z ksiąg pamiątkowych wykładanych w schroniskach (XVIII i XIX w.) i samą Księgę Śnieżki.

Rozwój sportów zimowych w Karkonoszach Karkonosze są regionem, gdzie rozwinęły się głównie sporty zimowe – wśród nich saneczkarstwo. Po II wojnie światowej Karpacz stał się centrum sportu bobslejowego i saneczkowego w Polsce. W Karkonoszach organizuje się również wiele zawodów i rajdów narciarskich; ożywioną działalność rozwijają alpiniści. Eksponaty zgromadzone w tym dziale pozwalają prześledzić rozwój sprzętu sportowego, poczynając od najstarszych egzemplarzy nart, karpli, sanek i bobslejów. Znajduje się tu również wiele trofeów sportowych wybitnych zawodników, a także dokumentów i pamiątek osobistych zasłużonych działaczy.

Ochrona przyrody Różnorodne eksponaty i barwne diapozytywy w sali wystawowej oraz alpinarium otaczające muzeum przedstawiają środowisko przyrodnicze Karkonoszy. Prezentowane są okazy świata roślinnego i zwierzęcego, a także mówiące o geologii i klimacie regionu.

Ekspozycje czasowe Obok wystawy stałej prezentowane są w sali na I piętrze stale zmieniające się ekspozycje czasowe, związane tematycznie z programem działalności muzeum.

Dyrektorzy Zbigniew Kulik (1974–2025) Kamila Cyganek (od 2026)

Przypisy Zapraszamy do muzeum na dzień otwartych drzwi, „Jelonka” nr 31, 27.08.2012

Bibliografia Słownik geografii turystycznej Sudetów. Marek Staffa (redakcja). T. 3: Karkonosze. Warszawa; Kraków: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1993, .

Karpacz K Sportu i Turystyki w Karpaczu, Muzeum