Spike Lee, właśc. Shelton Jackson Lee (ur. 20 marca 1957 w Atlancie) – amerykański reżyser, scenarzysta, producent i aktor filmowy, twórca teledysków i reklam.
Założyciel firmy producenckiej 40 Acres & A Mule Filmworks. Laureat Oscara za najlepszy scenariusz adaptowany do filmu Czarne bractwo. BlacKkKlansman (2018). Uprzednio był także dwukrotnie nominowany do tej nagrody – za scenariusz oryginalny do filmu Rób, co należy (1989) oraz za dokument Cztery małe dziewczynki (1997). Jego film Malaria brał udział w konkursie głównym na 44. MFF w Cannes (1991).
Życiorys Spike Lee jako autor, w głównej mierze, kina zaangażowanego, stawia w swojej twórczości pytania o tożsamość kulturową czarnej społeczności Ameryki. Naczelnym tematem filmów Lee jest dyskryminacja rasowa. Filmy Lee wielokrotnie ilustrowały istotne wydarzenia społeczno-polityczne (Autobus – „marsz miliona” na Waszyngton; Cztery małe dziewczynki – zainspirowany zamachem bombowym na kościół Baptystów w Birmingham; Malcolm X – fabularna biografia przywódcy duchowego czarnej społeczności, Malcolma X).
Twórczość Lee charakteryzuje wszechstronność (gatunki, formy filmowe), a także granicząca z artyzmem swoboda w „opowiadaniu obrazem”. Spike Lee wykorzystuje wszelkie dostępne współczesnemu filmowcowi „cuda techniki operatorskiej” tj. steadicam, ramię kamerowe i in. Znakiem firmowym Lee jest ujęcie z kamery umieszczonej na wózku kamerowym, skierowanej na aktora będącego w pozycji en face, patrzącego wprost na kamerę (zachodzi wówczas wrażenie, jak gdyby postać „ślizgała się” nad ziemią). Spike Lee to jedna z najważniejszych postaci współczesnego kina, „filmowy głos” czarnej Ameryki. mały|upright=1.2|Zdjęcie wykonane na zewnątrz Continental Airlines Arena w East Rutherford (2004)
Zasiadał w jury konkursu głównego na 61. MFF w Wenecji (2004). Wyznaczony został na przewodniczącego jury konkursu głównego na 73. MFF w Cannes (2020), ale festiwal ten nie odbył się z powodu pandemii koronawirusa. Lee przewodniczył więc obradom jury rok później na 74. MFF w Cannes (2021).
Filmografia 1977: Last Hustle in Brooklyn 1980: The Answer 1981: Sarah 1983: Joe's Bed-Stuy Barbershop: We Cut Heads 1986: Ona się doigra (She's Gotta Have It) 1988: Szkolne oszołomienie (Szalona buda, School Daze) 1989: Rób, co należy (Do the Right Thing) 1990: Czarny blues (Mo' Better Blues) 1991: Malaria (Jungle Fever) 1992: Malcolm X 1994: Crooklyn 1995: Lumiere i spółka (Lumière et compagnie) 1995: Ślepy zaułek (Clockers) 1996: Autobus (Get on the Bus) 1996: Dziewczyna nr 6 (Girl 6) 1997: Cztery małe dziewczynki (4 Little Girls) 1998: Pavarotti & Friends for the Children of Liberia 1998: Freak 1998: Gra o honor (He Got Game) 1999: Mordercze lato (Summer of Sam) 1999: Pavarotti & Friends 99 for Guatemala and Kosovo 2000: Wykiwani (Bamboozled) 2000: The Original Kings of Comedy 2001: The Concert for New York City (segment Come Rain or Come Shine) 2001: A Huey P. Newton Story 2001: The Making of 'Bamboozled 2002: 25. godzina (25th Hour) 2002: 10 minut później: Trąbka (Ten Minutes Older: The Trumpet) (segment We Wuz Robbed) 2002: Jim Brown: All American 2004: Sucker Free City 2004: Ona mnie nienawidzi (She Hate Me) 2005: Wszystkie niewidzialne dzieci (All the Invisible Children) (segment Jesus Children of America) 2005: Miracle's Boys (reżyseria 2 odcinków: Bond of Brothers oraz New Charlie) 2006: Shark (reżyseria pilota serialu) 2006: Kiedy puściły wały: Requiem w 4 aktach (When the Levees Broke: A Requiem in Four Acts) 2006: Plan doskonały (Inside Man) 2007: Lovers & Haters 2008: Cud w wiosce Sant Anna (Miracle at St. Anna) 2008: M.O.N.Y. 2009: Passing Strange 2009: Kobe Doin' Work 2012: Red Hook Summer 2013: Oldboy. Zemsta jest cierpliwa 2013: Da Sweet Blood of Jesus 2015: Chi-Raq 2018: Pass Over 2018: Czarne bractwo. BlacKkKlansman (BlacKkKlansman) 2020: Pięciu braci (Da 5 Bloods) 2025: Od góry do dołu (Highest 2 Lowest)
Nagrody Nagroda Akademii Filmowej Oscar Honorowy: 2016: za całokształt osiągnięć jako reżyser Najlepszy scenariusz adaptowany: 2019: Czarne bractwo. BlacKkKlansman Nagroda na MFF w Cannes Grand Prix: 2018: Czarne bractwo. BlacKkKlansman
Przypisy
Linki zewnętrzne
Spike Lee w Britannica
Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Laureaci Honorowego Cezara Kategoria:Laureaci Oscara honorowego Kategoria:Laureaci Oscara za najlepszy scenariusz adaptowany Kategoria:Ludzie urodzeni w Atlancie Kategoria:Urodzeni w 1957 Kategoria:Laureaci nagrody Primetime Emmy