Filip Melanchton (właściwie Philipp Schwartzerd ur. 16 lutego 1497 w Bretten, zm. 19 kwietnia 1560 w Wittenberdze) – reformator religijny, najbliższy współpracownik Marcina Lutra, współtwórca reformacji, profesor Uniwersytetu w Wittenberdze. W Niemczech zreorganizował szkolnictwo i wprowadził szkołę humanistyczną, która stała się wzorcem dla szkół na Śląsku i Pomorzu. Autor Wyznania augsburskiego, podstawowej księgi wyznaniowej luteranizmu.
Życiorys Urodził się jako Philipp Schwartzerd. W roku 1509 pod wpływem wuja Johannesa Reuchlina, który poradził mu by wzorem renesansowych humanistów zmienił nazwisko, w miejsce niemieckiego „Schwartzerdt” (dosłownie „czarna ziemia”) przyjął jego grecki odpowiednik „Melanchthon” (Μελάγχθων). Studiował języki klasyczne (w tym hebrajski) oraz literaturę antyczną na uniwersytetach w Heidelbergu i Tybindze. W 1514 roku rozpoczął pracę wykładowcy na uniwersytecie w Tybindze. Od 1518 do końca życia związał się z uniwersytetem w Wittenberdze. W 1519 roku wziął udział w dyspucie lipskiej. W 1530 na sejmie Rzeszy w Augsburgu reprezentował Marcina Lutra.
Melanchton przyczynił się do zwiększenia roli matematyki w toku studiów uniwersyteckich. W uniwersytetach znajdujących się pod jego wpływem matematykę uznawano za dziedzinę, w której biegłość powinien wykazywać każdy wykształcony człowiek, a nie jedynie domenę specjalistów. Na początku swojej działalności, w 1521 roku, proponował zastąpienie lektury Fizyki Arystotelesa kursem matematyki. Szczególne znaczenie przypisywał astronomii, która znacząco rozwinęła się na protestanckich uniwersytetach (m.in. na Uniwersytecie w Tybindze, macierzystej uczelni Johannesa Keplera).
Przez wiele lat przypisywano mu autorstwo słowa „psychologia”Na przykład można tę informację znaleźć jeszcze w encyklopedii z 1967 r. Zob. Praca zbiorowa: Wielka Encyklopedia Powszechna PWN, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1967, s. 587.. Stało się tak dzięki Wilhelmowi Volkmannowi, który rozpowszechnił to stwierdzenie. W 1879 roku André Lalande sprawdził tę informację i odkrył, że w żadnym z dzieł Melanchtona słowo „psychologia” nie było użyte. Przyczyną tej pomyłki było dziewiętnastowieczne wydanie dzieł Melanchtona, a przede wszystkim wstęp Cardusa G. Bretschneidera poprzedzający księgę „Liber de anima”. Bretschneider napisał tam: „Ta księga Melanchtona, pierwszego pośród znanych Niemców, traktuje o psychologii”. Pierwszą osobą, która w druku zastosowała słowo psychologia był więc Goclenius.
Niektóre ważniejsze dzieła Loci communes rerum theologicarum seu hypotyposes theologicae (1521) Wyznanie augsburskie (1530) Obrona Wyznania augsburskiego (1531) Traktat o władzy i prymacie papieża (1537) Philosophiae moralis epitome (1538) Ethicae doctrinae elementa (1550) Urcus Etricae est (1550) Liber de anima (1553) Examen eorum, qui oudiuntur ante ritum publicae ordinotionis, qua commendatur eis ministerium Evangelli (1554)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Dzieła Filipa Melanchtona w bibliotece Polona Examen eorum, qui oudiuntur ante ritum publicae ordinotionis, qua commendatur eis ministerium EVANGELLI: Traditum Vuitebergae, Anno 1554 w zbiorach Opolskiej Biblioteki Cyfrowej Melanchthon, Philipp (1497–1560) , Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-10].
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Tybindze Kategoria:Niemieccy teolodzy luterańscy Kategoria:Protestanccy tłumacze Biblii Kategoria:Działacze reformacyjni Kategoria:Osoby wspominane w luterańskim kalendarzu liturgicznym Kategoria:Urodzeni w 1497 Kategoria:Zmarli w 1560