Lenicja ( „łagodzę, zmiękczam”) – proces fonetyczny, zachodzący w wielu językach, w którym głoska ulega osłabieniu w określonych sytuacjach, jak na przykład spółgłoska pomiędzy samogłoskami czy w wygłosie, może także odgrywać rolę gramatyczną.
Przykłady Typowym przykładem jest − uwarunkowana fonetycznie w dalekiej przeszłości − wymiana spółgłosek na początku wyrazu, będąca wyróżniającą cechą języków celtyckich. Wymiana ta odgrywa w nich ważną rolę w gramatyce, np. przy różnicowaniu rodzaju gramatycznego. W języku irlandzkim polega ona na wymianie (osłabieniu) spółgłosek według następującego paradygmatu:
Spółgłoska → Po lenicji , → , , → , , → , , → (zanik) , → , , → , , → , lub , → , →
Spółgłoski , , , nie podlegają lenicji w irlandzkim. Nie podlegają jej także zbitki zaczynające się od . Ortograficznie lenicję w irlandzkim oznacza się przez <h> po literze oznaczającej spółgłoskę podlegającą lenicji, np. cistin → mo chistin. Spółgłoski w pozycji lenicyjnej są krótsze i słabsze niż w pozostałych pozycjach. Procesem analogicznym do lenicji jest w językach celtyckich nazalizacja.
Lenicja występuje też m.in. w języku koreańskim, hiszpańskim i fińskim. Sztucznym językiem, wykazującym obfitość form lenicyjnych jest sindarin.
Zobacz też permutacja spółgłoskowa
Bibliografia Leszek Bednarczuk (red.), Języki indoeuropejskie t.1, PWN, Warszawa, 1986, Aidan Doyle, Edmund Gussman, An Ghaeilge. podręcznik do nauki języka irlandzkiego, RW KUL, Lublin, 1991,
Kategoria:Procesy fonetyczne