Następca/następczyni tronu – osoba będąca pierwszą w linii sukcesji tronu monarszego.
Opis Zajmuje miejsce władcy na tronie po jego śmierci lub abdykacji. W zależności od panującego prawa sukcesyjnego jest nim zazwyczaj najstarsze dziecko monarchy lub kolejny zstępny. Może to być osoba wyznaczona przez monarchę lub wybrana przez parlament. W niektórych krajach, na mocy prawa salickiego kobiety nie mogą dziedziczyć i tym samym nie mogą być następcami tronu. Następca tronu nie występuje w monarchiach elekcyjnych, chyba że za życia monarchy dojdzie do wyboru jego następcy (łac. vivente rege).
Następca tronu, w momencie gdy monarcha np. z powodu choroby czy nieobecności w kraju nie może wypełniać swojej roli, obejmuje urząd regenta. Współcześnie w niektórych krajach (np. Holandii i Wielkiej Brytanii) następca tronu może brać udział w wykonaniu obowiązków monarchy po osiągnięciu odpowiedniego wieku.
Dawniej następca tronu zostawał z woli panującego monarchy, współwładcą (koregentem). Przysługiwały mu wówczas wszystkie tytuły należne monarsze. Nie posiadał zazwyczaj jednak realnej władzy. Sytuacja ta miała miejsce najczęściej w sytuacji gdy najstarszy syn monarchy nie miał w pełni zagwarantowanej sukcesji tronu, a także w monarchiach elekcyjnych, gdy dochodziło do wyboru jego następcy (vivente rege).
W Belgii pełnoletni potomkowie panującego monarchy wchodzili, na mocy prawa, w skład senatu (izby wyższej parlamentu federalnego).
Tytuły następców tronu Następca tronu, co do zasady nosi osobliwy dla tej funkcji i tradycyjny dla danej monarchii tytuł arystokratyczny.
Istniejące monarchie Książę Koronny – Królestwo Danii, Królestwo Norwegii, Królestwo Szwecji, Królestwo Arabii Saudyjskiej, Sułtanat Brunei, Królestwo Tajlandii, Dziedziczny Wielki Książę – Wielkie Księstwo Luksemburga Dziedziczny Książę – Księstwo Monako, Księstwo Liechtensteinu Książę Asturii – Królestwo Hiszpanii (poprzednio Kastylia), obecny następca tronu nosi także tradycyjne tytuł: Książę Girony – następca tronu Aragonii, Książę Viany – następca tronu Nawarry, Pan na Balaguer – następca tronu Katalonii, Książę Oranii – Królestwo Holandii Książę Brabancji – Królestwo Belgii, Książę Walii – Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (poprzednio Królestwo Anglii), Książę Rothesay – następca tronu Szkocji, Kōtaishi (następca tronu lub książę koronny, gdy cesarzem jest ojciec) lub kōshi (cesarski dziedzic pierwszy w sukcesji do tronu, gdy cesarzem jest starszy brat, jak obecnie od 2020 r.) – Japonia (Państwo Japońskie) Tupoutoʻa – Królestwo Tonga (ściślej tytuł szlachecki przypisany następcy tronu)
Historyczne monarchie Aetheling – Anglosasi Edling – Walijczycy Cezar – w okresie tetrarchii tytuł współwładców i następców Augustów Król Rzymian – Święte Cesarstwo Rzymskie, Królewicz i Wielki Książę – Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie (i następnie Rzeczpospolita Obojga Narodów) Cesarzewicz – Imperium Rosyjskie, Książę koronny – nowożytne Królestwo Serbii (i następnie Królestwo Jugosławii), Królestwo Albanii, Królestwo Czarnogóry niem. Kronprinz – Cesarstwo Niemieckie, Królestwo Prus, Cesarstwo Austrii, Królestwo Bawarii, Królestwo Saksonii, Królestwo Wirtembergii Delfin – Królestwo Francji, Król Rzymu – I Cesarstwo Francuskie, Książę cesarski – II Cesarstwo Francuskie, Cesarstwo Brazylii, Cesarstwo Meksyku Książę Piemontu/Książę Neapolu – Królestwo Włoch, Książę Brazylii – Królestwo Portugalii w latach 1645–1815, następnie Książę królewski Portugalii i Alarve (por. Príncipe Real de Portugal e dos Algarves) 1815-1910 Książę Beiry (por. Príncipe da Beira) – tytuł otrzymywał przez pewien okres najstarsze dziecko następcy tronu portugalskiego Książę Grão-Para – Cesarstwo Brazylii, Książę Turnovo – III Carstwo Bułgarii, Książę Alba Julia – Królestwo Rumunii, Wielki Książę Grahavo – Królestwo Czarnogóry, Książę Kalabrii – Królestwo Obojga Sycylii, Diadochos (διάδοχος) (dosłownie następca, tytuł odnosi się do starożytnych diadochów, tłumaczony także jako książę koronny) – Królestwo Grecji Książę Sparty – w 1868 r. król Jerzy I wydał dekret, zgodnie z którym jego nowo narodzony syn Konstantyn, a także każdy przyszły dziedzic korony greckiej, będzie nosić tytuł księcia Sparty. Dekret był sprzeczny z grecką konstytucją, ponieważ zakazywała ona tytułów szlacheckich. Tytuł stał się więc wyłącznie nieformalnym i kurtuazyjnym.
Obecni następcy tronu Państwo Zdjęcie Następca Data urodzenia Data objęciapierwszeństwaw sukcesji Stosunek pokrewieństwa z obecnym władcąArabia Saudyjska60pxMuhammad ibn Salman ibn Abd al-Aziz Al Su’ud31 sierpnia 1985 21 czerwca 2017syn króla Salmana ibn Abd al-Aziz Al Su’udaBahrajn60pxSalman ibn Hamad ibn Isa Al Chalifa 21 października 1969 14 lutego 2002 syn króla Hamada ibn Isy Al ChalifyBelgia 80x80pxElżbieta, księżna Brabancji 25 października 2001 21 lipca 2013 córka króla Filipa IBhutan60pxJigme Namgyel Wangchuck 5 lutego 2016 syn króla Jigme Khesar Namgyel WangchuckBrunei60pxAl-Muhtadee Billah, książę koronny 17 lutego 1974 syn sułtana Hassanala BolkiahaDania 60pxChrystian, książę koronny 15 października 2005 14 stycznia 2024 syn króla Fryderyka XHolandia79x79pxKatarzyna Amalia, księżna Oranii 7 grudnia 2003 30 kwietnia 2013 córka króla Wilhelma AleksandraHiszpania60pxEleonora, księżna Asturii 31 października 2005 19 czerwca 2014 córka króla Filipa VIJaponia60pxAkishino 30 listopada 1965 8 listopada 2020 brat cesarza NaruhitoJordania60pxHusajn ibn al-Abdulla, książę koronny 28 czerwca 1994 7 lutego 1999 syn króla Abdullaha IIKuwejt wakat 16 grudnia 2023 Lesotho60pxLerotholi Seeiso 18 kwietnia 2007 syn króla Letsie IIILiechtenstein60pxAlojzy, dziedziczny książę Liechtenstein 11 czerwca 1968 13 listopada 1989 syn księcia Jana Adama IILuksemburg89x89pxKarol, dziedziczny książę z Luksemburga 10 maja 2020 3 października 2025 syn wielkiego księcia WilhelmaMaroko60pxMulaj Hassan 8 maja 2003 syn króla Muhammada VI Monako89x89px Jakub Grimaldi, dziedziczny książę Monako 10 grudnia 2014 syn księcia Alberta II Oman 81x81px Zi Jazan ibn Hajsam Al Sa’id 21 sierpnia 1990 12 stycznia 2021 syn sułtana Hajsama ibn Tarika Al Sa’idaNorwegia77x77pxIngrid Alexandra, księżna koronna 21 stycznia 2004 28 sierpnia 2026 córka króla Haakona VIIISzwecja82x82pxWiktoria, księżna koronna 14 lipca 1977 1 stycznia 1980 córka króla Karola XVI GustawaTajlandia60pxDipangkorn Rasmijoti29 kwietnia 200513 października 2016syn króla Mahy VajiralongkornaTonga60pxTupouto’a 'Ulukalala 17 września 1985 19 marca 2012 syn króla Tupou VIWielka Brytaniai 15 państw Commonwealth realm80x80pxWilhelm, książę Walii 21 czerwca 1982 8 września 2022 syn króla Karola III
Uwagi
Nie wszystkie wymienione powyżej osoby są pewnymi następcami tronu. Część z nich będzie musiała ustąpić miejsca, gdy urodzi się osoba mająca wedle zasad sukcesji większe prawa do tronu: Eleonora, księżna Asturii – przestanie być następczynią tronu w momencie urodzenia się jej brata Książę Akishino – przestanie być następcą tronu w momencie, gdy jego bratu urodzi się syn