Macedonia (Macedonia Grecka, Macedonia Egejska, gr. Μακεδονία Makedonia) – kraina historyczna w Grecji.

Etymologia nazwy Według greckiej mitologii, Makedon (Μακεδών / Μακηδών, transl. Makedōn / Makēdōn) był pierwszym przywódcą Macedonów (Mακεδνοί), plemienia które zasiedliło zachodnią, południową i środkową część regionu oraz założyło Królestwo Macedonu. Według Herodota, Makednoi byli odłamem Dorów. Wszystkie nazwy pochodzą najprawdopodobniej od doryckiego przymiotnika makednós (μακεδνός), oznaczającego „wysoki”. Makednoi uchodzili za ludzi wysokich i bardzo prawdopodobne jest, że chciano to zaznaczyć w nazwie plemienia.

Historia

Ludność Macedonia zamieszkana jest w znacznej większości przez (95% do 98%) Greków. Dokładna liczebność mniejszości językowych i etnicznych nie jest oczywistaFloudas, Demetrius Andreas; 24 (1996) Journal of Political and Military Sociology, 285; „A Name for a Conflict or a Conflict for a Name? An Analysis of Greece’s Dispute with FYROM”.. Należą do nich posługujący się własnym językiem, jednak uważający się za Greków – romanofonów Wlachowie (Arumuni) oraz słowiańskojęzyczni Bułgarzy oraz Macedończycy. Obecność tych drugich wzbudza kontrowersje w GrecjiPorównaj Greece Against its Macedonian Minority.The „Rainbow” Trial. ETEPE Athens, 1998.. Greckie władze określają ich jako słowiańskojęzycznych Greków (etnicznych Greków, zeslawizowanych w przeszłości). Sytuacja ta znajduje pewne odbicie także w raporcie Greckiego Komitetu Helsińskiego, stwierdzającego, że grecką Macedonię zamieszkuje około 200 tysięcy osób, posługujących się językami słowiańskimi. Tym niemniej, według raportu, tylko od 5.000 do 7.300 wyborców głosuje w lokalnych wyborach na kandydatów organizacji macedońskiej mniejszości Vinożito (Tęcza), co może odpowiadać 7–10 tysiącom ludnościRaport Greckiego Komitetu Helsińskiego.. Według tegoż raportu od 10 do maksymalnie 30 tysięcy, spośród osób, używających języka słowiańskiego, identyfikuje się narodowościowo ze słowiańską większością Republiki Macedonii. Jednocześnie ludność greckojęzyczna podkreśla oburzenie, że jako Macedończycy od co najmniej trzech tysiącleci, okradani są aktualnie, ze swej historii, przez próbę zawłaszczenia (i to na wyłączność) imienia „Macedończycy”, oraz praw historycznych do starożytnej Macedonii, przez sąsiedzki naród słowiański, zamieszkujący Republikę Macedonii. Stanowi to źródło międzynarodowego konfliktu z sąsiednią Republiką Macedonii o nazwę dla tej republiki i zamieszkującej ją narodowości. Prócz potomków starożytnych Makedonów, oraz potomków Słowian, Macedonię (grecką) zamieszkują też potomkowie ok. 600 tysięcy greckich repatriantów z krajów bałkańskich, oraz wybrzeży Azji Mniejszej. Przybyli tu w ramach wymiany ludności, pomiędzy Grecją a sąsiednimi krajami, organizowanej i nadzorowanej przez Ligę Narodów, po Traktacie Lozańskim, w latach 1923–1930. Szybka urbanizacja Macedonii oraz powszechność zjawiska rodzin mieszanych, dokonała już rzeczywistej integracji Macedończyków – Greków i SłowianNa tę integrację społeczeństwa wskazują m.in. informacje z przytaczanego już raportu Greckiego Komitetu Helsińskiego..

Geografia thumb|200px|Biała Wieża, Saloniki Powierzchnia lądowa: 34 177 km² Liczba ludności (2023): ok. 2,7 mln gęstość zaludnienia: ok. 79 mieszk./km² Stolica: Saloniki Najwyższy punkt: Mitikas w masywie Olimpu - 2918 m n.p.m. Najniższy punkt: linia brzegowa Morza Egejskiego - 0 m n.p.m.

Położenie Macedonia leży w północnej części Grecji, rozciągając się od granicy z Albanią i Macedonią Północną na zachodzie i północy, po Trację na wschodzie oraz Morze Egejskie na południu. Region obejmuje zróżnicowane krajobrazy: pasmo gór Pindos w zachodniej części, Nizinę Salonicką w centrum, Półwysep Chalcydycki z trzema charakterystycznymi „palcami” (Kasandra, Sithonia i Athos) oraz góry Rodopy na wschodzie. Na południowej granicy regionu, w pobliżu Tesalii, wznosi się masyw Olimpu, którego najwyższy szczyt — Mitikas — jest jednocześnie najwyższym punktem Grecji.

Podział administracyjny greckiej Macedonii

Macedonia jest podzielona na 3 regiony administracyjne (περιφέρεια – periféria, l.mn. περιφέρειες – periféries), które dzielą się na 13 nomosów (νομός – nomós, l. mn. νομοί – nomí). thumb|350px|Położenie Macedonii w Grecji Macedonia Zachodnia (Δυτική Μακεδονία – Ditiki Makedonia) 1. Kastoria 2. Florina 3. Kozani 4. Grewena

Macedonia Środkowa (Κεντρική Μακεδονία – Kendriki Makedonia) 5. Pela 6. Imatia 7. Pieria 8. Kilkis 9. Saloniki 10. Chalkidiki 11. Seres

Macedonia Wschodnia i Tracja (Ανατολική Μακεδονία και Θράκη – Anatoliki Makedonia kie Thraki) 12.Drama 13. Kawala W części trackiej także: Ksanti, Rodopi i Ewros.

Góra Athos (Ayion Oros) na półwyspie Chalkidiki ma status okręgu autonomicznego.

Główne miasta Największe miasta Macedonii liczące ponad 25 tys. mieszkańców:

Miasto (nazwa polska) Miasto (nazwa grecka) Liczba mieszkańców (2006) center 1 25px Saloniki Θεσσαλονίκη 1 084 000Ludność obszaru jednolitej zabudowy miejskiej, dane ze źródeł regilnalnych, z maja 2009. . Więcej informacji o ludności zawiera hasło Grecja. 2 25px Kawala Καβάλα 63 774 3 25px Katerini Κατερίνη 56 434 4 25px Seres Σέρρες 56 145 5 25px Drama Δράμα 55 632 6 25px Kozani Κοζάνη 49 812 7 25px Weria Βέροια 47 411 8 25px Ptolemaida Πτολεμαΐδα 36 393 9 25px Janitsa Γιαννιτσά 31 442 10 25px Edessa Έδεσσα 25 619

Gospodarka W Macedonii znajdują się ośrodki przemysłu spożywczego, maszynowego, chemicznego, włókienniczego. W Macedonii występują złoża węgla brunatnego, rud żelaza oraz złoża chromu. Prowadzona jest uprawa pszenicy, kukurydzy, jęczmienia, ryżu, bawełny, winorośli tytoniu szlachetnego. Liczne cieki wodne, zbiorniki, kanały i pompy irygacyjne, zapewniają wysoką produktywność upraw. W niektórych rejonach występuje bogata szata leśna, a na terenach górskich prowadzony jest wypas owiec i kóz. W wielu rejonach, zwłaszcza w Salonikach, na Półwyspie Chalcydyckim i na tzw. Riwierze olimpijskiej bardzo wysoki stopień rozwoju osiągnęła infrastruktura turystyczna.

Sławna Macedonio thumb|200px|Filip II Macedoński Sławna Macedonio (po grecku Μακεδονία ξακουστή, czytaj Makedonia Ksakusti) – patriotyczna pieśń pochodząca z Grecji, będąca nieformalnym hymnem regionu w północnej Grecji, oparta na motywie greckiej pieśni rycerskiej i choreografii, z okresu bizantyńskiego. Tytuł pieśni pochodzi od pierwszych jej słów, Makedonia ksakusti (po grecku Sławna Macedonio). Aktualna jej wersja znana jest od okresu wkrótce po wojnach bałkańskich.

Alfabet grecki Alfabet łaciński Polskie tłumaczenie Μακεδονία ξακουστή του Αλεξάνδρου η χώρα, που έδιωξες τους βάρβαρους κι ελεύθερη είσαι τώρα!

Eίσαι και θα σαι ελληνική, Ελλήνων το καμάρι, κι εμείς τα Ελληνόπουλα σου πλέκουμε στεφάνι!

Οι Μακεδόνες δεν μπορούν να ζούνε σκλαβομένοι, όλα και αν θα χάσουνε η λεφτεριά τους μένει!Makedonia ksakusti tu Aleksandru i hora, pu ediokses tus varvarus ki elefteri ise tora!

ise ke tha se elliniki Ellinon to kamari, ki emis ta Ellinopula su plekume stefani!

I Makedones den mporun na zune sklavomeni, ola ke an tha hasune i lefteria tus meni!Sławna Macedonio, kraino Aleksandra, która wygnałaś barbarzyńców, i teraz jesteś wolna!

Jesteś i będziesz grecka, dumo Hellenów, I my, greckie dzieci, pleciemy Ci laur! (koronę królewską)

Macedończycy nie potrafią żyć zniewoleni, nawet gdy utracą wszystko ich wolność im pozostaje! thumb|200px|jedna z antycznych złotych koron macedońskich, eksponat ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Salonikach thumb|200px|inny złoty wieniec – korona, wraz z larnaksem, zdobionym wizerunkiem Słońca z Werginy, oba znaleziska pochodzą z grobu króla Filipa II

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Geografia Grecji Kategoria:Krainy historyczne Grecji Kategoria:Macedonia (kraina historyczna)