Whoopi Goldberg, właśc. Caryn Elaine Johnson (ur. 13 listopada 1955 w Nowym Jorku) – amerykańska aktorka, piosenkarka, komiczka, kompozytorka, scenarzystka i prezenterka telewizyjna.
Laureatka Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej w filmie Uwierz w ducha (1990), Grammy za najlepszy album komediowy Whoopi Goldberg: Original Broadway Show Recording (1986) i Tony Award za najlepszy musical Thoroughly Modern Millie (2002).
Życiorys Młodość Urodziła się na nowojorskim Manhattanie jako córka Emmy Johnson (z domu Harris; 1931–2010), pielęgniarki i nauczycielki, oraz Roberta Jamesa Johnsona Jr. (1930–1993), duchownego baptystycznego. Po odejściu ojca, została z matką i bratem Clydem (ur. 1949, zm. 2015). Uczęszczała do miejscowej katolickiej szkoły im. Św. Kolumby i nowojorskiego liceum Washington Irving High School. Miała kłopoty z nauką, zwłaszcza z czytaniem. Dopiero wiele lat później dowiedziała się, że ma dysleksję. Uznano, że jest opóźniona w rozwoju i leniwa. Była upokarzana przez nauczycieli i rówieśników.
W wieku ośmiu lat wzięła udział w inscenizacji jako imbryk do herbaty w nowojorskim teatrze Helena Rubenstein Children’s Theatre. Następnie kontynuowała naukę w programie artystycznym dla dzieci Hudson Guild i uczęszczała do prestiżowej High School for the Performing Arts.
Jako 13-latka po raz pierwszy zaszła w ciążę i dokonała aborcji. Dzięki pomocy specjalistów udało jej się wydostać z uzależnienia od narkotyków. Po odwyku stwierdziła, że chciałaby zostać aktorką. Wtedy przybrała pseudonim i rozpoczęła swoją karierę. Początkowo wybrała pseudonim „Whoopi Cusion” – poduszka-pierdziuszka, od nazwy popularnej zabawki, jednak za poradą matki zaczęła używać nazwiska Goldberg, twierdząc że ma żydowskich przodków.
Kariera mały|lewo|upright|Whoopi Goldberg (1992)
Uczyła się aktorstwa pod kierunkiem Uty Hagen w Herbert Berghoff Studio. Po ukończeniu studiów Goldberg od czasu do czasu grała małe role w produkcjach na Broadwayu, takich jak Hair, Pippin i Jesus Christ Superstar, ale także utrzymywała się, wykonując dorywcze prace, takie jak murowanie i służąc jako wizażystka w zakładzie pogrzebowym. Występowała w eksperymentalnej grupie Blake Street Hawkeyes w Berkeley. W 1974 przeniosła się do San Diego i pomogła założyć San Diego Repertory Theatre, gdzie wystąpiła w przedstawieniach: Matka Courage i jej dzieci Bertolta Brechta i Wychodzenie to gra Marshy Norman. Na rozpoczęcie kariery komediowej w San Francisco, opracowała „widowisko na jedną aktorkę” pt. The Spook Show (Straszące Widowisko). Dzięki temu programowi Mike Nichols zwrócił na nią uwagę i w latach 1984–1985 przeniósł show na Broadway.
Jej występ został zauważony przez kogoś z biura Stevena Spielberga. Została poproszona o przesłuchanie do głównej roli Celie, maltretowanej kobiety w Głębokim Południu w dramacie Kolor purpury (1985). Film zebrał dobre recenzje wśród krytyków i okazał się sukcesem, a Goldberg została uhonorowana Złotym Globem dla najlepszej aktorki w filmie dramatycznym i była nominowana do Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. W większości ról filmowych z lat 80. XX wieku grała kobiety o wyrazistych i mocnych charakterach. Za postać Camille Brand w serialu Na wariackich papierach (1986) była nominowana do nagrody Emmy dla wybitnej aktorki gościnnej w serialu dramatycznym. Nakręciła serię niedocenianych komedii, takich jak Jumpin’ Jack Flash (1986) Penny Marshall, Włamywaczka (Burglar, 1987) Hugh Wilsona, Śmiercionośna ślicznotka (Fatal Beauty, 1987) Toma Hollanda czy Homer i Eddie (1989) Andrieja Konczałowskiego. Rola Clary Mayfield, pokojówki hotelowej, kobiety pełnej spokoju, zrozumienia i miłości w dramacie Roberta Mulligana Sercu Klary (Claras Heart, 1988) przyniosła jej nominację do NAACP Image Awards.
Za kreację fałszywej medium w melodramacie fantasy Uwierz w ducha (Ghost, 1990) zdobyła Oscara, Złoty Glob, Nagrodę Brytyjskiej Akademii Filmowej i Nagrodę Saturna w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa. Zasiadała w jury konkursu głównego na 44. MFF w Cannes (1991). Jako Deloris Van Cartier / siostra Mary Clarence w familijnej komedii muzycznej Emile’a Ardolino Zakonnica w przebraniu (Sister Act, 1992) otrzymała nominację do Złotego Globu dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu. Z kolei rola Guinan w monumentalnej produkcji science fiction z serii Star Trek – Star Trek: Następne pokolenie (1988–1993) przyniosła jej w 1995 nominację do Nagrody Saturna w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa.
Dzięki rozpoznawalności i charakterystycznemu urokowi chętnie zapraszana była do wielu seriali telewizyjnych i produkcji kinowych. W 2001 była pierwszą w historii kobietą, która została uhonorowana Nagrodą im. Marka Twaina za amerykański humor. W latach 2003–2004 grała we własnym, 22-odcinkowym serialu komediowym Whoopi, nadawanym przez sieć telewizyjną NBC.
Prowadziła poranną audycję radiową Wake up with Whoopi (2006–2008). Od 2007 prowadzi program ABC Network The View.
17 września 2003 nadano jej tytuł honorowy ambasadorki dobrej woli UNICEF.
Jest właścicielką Le Mont Hotel w Nowym Jorku. W 2016 wystąpiła w produkcji off-broadwayowskiej White Rabbit Red Rabbit.
Życie prywatne W latach 1973–1979 jej mężem był Alvin Martin, z którym ma córkę Alexandrę (ur. 1973). Podczas produkcji filmu dokumentalnego Who Are They? (1986), poznała holenderskiego operatora i reżysera Davida Claessena. Pobrali się 1 września 1986, a dwa lata później (1988) rozwiedli się. Od kwietnia 1992 do lutego 1994 była w związku z Tedem Dansonem. 1 października 1994 wyszła za mąż za Lyle’a Trachtenberga, organizatora związku, w październiku 1995 doszło do rozwodu. Od sierpnia 1995 do marca 2001 była związana z Frankiem Langellą.
Filmografia Filmy fabularne 1982: Citizen 1985: Kolor purpury (The Color Purple) jako Celie 1986: Jumpin’ Jack Flash jako Terry Doolittle 1987: Śmiercionośna ślicznotka (Fatal Beauty) jako Rita Rizzoli 1987: Włamywaczka (Burglar) jako Bernice Rhodenbarr 1988: Whoopi Goldberg: Fontaine… Why Am I Straight jako Fontaine 1988: Serce Klary (Clara’s Heart) jako Clara Mayfield 1988: Telefon (The Telephone) jako Vashti Blue 1989: Mistrzowski strzał (Kiss Shot) jako Sarah Collins 1989: Homer i Eddie (Homer & Eddie) jako Eddie Cervi 1990: Uwierz w ducha (Ghost) jako Oda Mae Brown 1990: Długa droga do domu (The Long Walk Home) jako Odessa Cotter 1991: Babka z zakalcem (Soapdish) jako Rose Schwartz 1991: Blackbird Fly 1991: Prywatka 2 (House Party 2) jako profesor (niewymieniona w czołówce) 1992: Gracz (The Player) jako detektyw Susan Avery 1992: Sarafina! jako Mary Masembuko 1992: Zakonnica w przebraniu (Sister Act) jako Deloris Van Cartier / Siostra Mary Clarence 1993: Nagi w Nowym Jorku (Naked in New York) jako Tragiczna maska na ścianie w teatrze 1993: W krzywym zwierciadle: Strzelając śmiechem (Loaded Weapon 1) jako sierżant Billy York (niewymieniona w czołówce) 1993: Made in America jako Sarah Mathews 1993: Zakonnica w przebraniu 2: Powrót do habitu (Sister Act 2: Back in the Habit) jako Deloris Van Cartier / Siostra Mary Clarence 1994: Corrina, Corrina jako Corrina Washington 1994: Klan urwisów (The Little Rascals) jako mama Buckwheata 1994: Star Trek: Pokolenia (Star Trek: Generations) jako Guinan (niewymieniona w czołówce) 1995: Theodore Rex jako Katie Coltrane 1995: Księżyc i Valentino (Moonlight and Valentino) jako Sylvie Morrow 1995: Słoneczni chłopcy (The Sunshine Boys) jako pielęgniarka (niewymieniona w czołówce) 1995: Chłopaki na bok (Boys on the Side) jako Jane 1996: Opowieści z krypty – orgia krwi (Bordello of Blood) jako pacjentka w szpitalu (niewymieniona w czołówce) 1996: Duchy Missisipi (Ghosts of Mississippi) jako Myrlie Evers 1996: Bogus, mój przyjaciel na niby (Bogus) jako Harriet Franklin 1996: Partner (The Associate) jako Laurel Ayres 1996: Eddie jako Edwina Eddie Franklin 1997: Idąc na całość (Destination Anywhere) jako Cabbie 1997: Kopciuszek (Cinderella) jako królowa Constantina 1997: Przed zmierzchem (In the Gloaming) jako Myrna 1997: Spalić Hollywood (An Alan Smithee Film: Burn Hollywood Burn) jako ona sama 1998: Rycerz Artura (A Knight in Camelot) jako Vivien Morgan 1998: Alegria jako Dziecko klown 1998: Jak Stella zdobyła miłość (How Stella Got Her Groove Back) jako Delilah 1999: Waśnie w świecie baśni (The Magical Legend of the Leprechauns) jako Wielka Banshee 1999: Powrót gwiazdy (Jackie’s Back!) jako siostra Ethyl Washington Rue Owens 1999: Alicja w Krainie Czarów (Alice in Wonderland) jako Kot Cheshire 1999: Głębia oceanu (The Deep End of the Ocean) jako Candy Bliss 1999: Przerwana lekcja muzyki (Girl, Interrupted) jako siostra Valerie 2000: Rocky i Łoś Superktoś (The Adventures of Rocky and Bullwinkle) jako sędzia 2000: Więcej psów niż kości (More Dogs Than Bones) jako Cleo 2001: Golden Dreams jako Calafia, królowa Kalifornii 2001: Co tworzy rodzinę (What Makes a Family) jako Terry Harrison 2001: Zawód święty Mikołaj (Call Me Claus) jako Lucy Cullins 2001: Królestwo niebieskie (Kingdom Come) jako Raynelle Slocumb 2001: Małpiszon (Monkeybone) jako Śmierć 2001: Wyścig szczurów (Rat Race) jako Vera Baker 2002: Gwiazdka muppetów (It’s a Very Merry Muppet Christmas Movie) jako Daniel’s ‘Boss’ 2002: Star Trek: Nemesis jako Guinan (niewymieniona w czołówce) 2003: Nowi sąsiedzi (Good Fences) jako Mabel 2006: The Last Guy on Earth 2006: Domowe spumoni (Homie Spumoni) jako Thelma 2007: Młody geniusz (If I Had Known I Was a Genius) jako Mama 2008: A Muppets Christmas: Letters to Santa jako Taksówkarz 2009: Stream jako Jodi 2010: The Little Engine That Could jako Tower 2010: For Colored Girls jako Alice / White 2011: A Little Bit of Heaven jako Bóg 2013: Sensitive Men jako przywódczyni duchowa 2014: A Day Late and a Dollar short jako Viola 2014: Big Stone Gap jako Fleeta Mullins 2014: Black Dog, Red Dog jako Calliope 2014: Wojownicze żółwie Ninja jako Bernadette Thompson 2021: Zakonnica w przebraniu 3Dominic Patten, ‘Sister Act 3’ Officially Set For Disney+; Whoopi Goldberg Returning, Tyler Perry Producing, deadline.com, 10 grudnia 2020Rob Picheta, Hallelujah! 'Sister Act 3' is in production, with Whoopi Goldberg starring, edition.cnn.com, 11 grudnia 2020
Seriale telewizyjne 1986: Na wariackich papierach (Moonlighting) jako Camille Brand 1988–1993: Star Trek: Następne pokolenie (Star Trek: The Next Generation) jako Guinan 1989: CBS Schoolbreak Special jako Mariah Johnston 1990–1991: Bagdad Cafe jako Brenda 1991: A Different World jako dr Jordan 1998: Smap x Smap jako Gość na obiedzie 1998: Pomoc domowa (The Nanny) jako Edna 2000: Życie przede wszystkim (Strong Medicine) jako doktor Lydia Emerson 2002: Absolutnie fantastyczne (Absolutely Fabulous) jako Goldie 2003: Freedom: A History of Us jako Harriet Tubman / Patricia King / Sojourner Truth / Millie Freeman / Lucy Parsons 2003–2004: Whoopi jako Mavis Rae 2004: Littleburg jako major Whoopi 2006: So noTORIous jako mama Belle 2006: Prawo i bezprawie: Zbrodniczy zamiar (Law & Order: Criminal Intent) jako Chesley Watkins 2006: Wszyscy nienawidzą Chrisa (Everybody Hates Chris) jako Louise 2008: Life on Mars jako brat Lovebutter 2009: The Cleaner jako Paulina Kmec 2012: Glee jako Carmen Tibideaux
Dubbing 1990–1992: Kapitan Planeta (Captain Planet and the Planeteers) jako Gaja (sezony I–III) 1992: Defenders of Dynatron City jako panna Megawatt 1993: Yuletide in the 'hood 1994: A Cool Like That Christmas 1994: Król lew (The Lion King) jako Shenzi 1994: Władca Ksiąg (The Pagemaster) jako Bajeczka 1995–1997: Happily Ever After: Fairy Tales for Every Child jako Babcia Gąska 1997: Opowieść wigilijna (A Christmas Carol) jako Duch teraźniejszych świąt 1997: Tracey bierze na tapetę... (Tracey Takes On...) jako Bóg 1997: Mother Goose: A Rappin’ and Rhymin’ Special jako Babcia Gąska 1998: Titey jako góra lodowa 1998: Gdzie jest bobas? (The Rugrats Movie) jako Ranger Margaret