Franz Carl Heimito Ritter von Doderer (ur. 5 września 1896 w Hadersdorf-Weidlingau koło Wiednia, zm. 23 grudnia 1966 w Wiedniu) – austriacki pisarz i autor, głównie powieści i opowiadań. Jego (ograniczony) dorobek liryczny i eseistyczny, a także dzienniki, są mniej znane. Dzięki powieściom miejskim „Die Strudlhofstiege oder Melzer und die Tiefe der Jahre” (opublikowanej w 1951) i „Die Dämonen” (1956), będącym jego opus magnum, stał się czołową postacią literatury austriackiej lat 50. i pierwszej połowy lat 60. XX w.
Życiorys Urodził się jako syn Wilhelma Carla Gustava von Doderer, inżyniera budownictwa. Był najmłodszym z sześciorga rodzeństwa. W 1914 roku ukończył szkołę średnią. Następnie podjął studia prawnicze w Wiedniu. Na czas ten przypadł wybuch pierwszej wojny światowej, który przerwał mu edukację. Heimito von Doderer został powołany do wojska jako chorąży. Dostał się do niewoli rosyjskiej. Jesienią 1916 roku zesłano go na Syberię. Spędził tam 4 lata. Na zesłaniu poświęcił się twórczości literackiej. Po powrocie do Austrii jesienią 1920 podjął studia z zakresu historii i psychologii na Uniwersytecie Wiedeńskim. Ukończył je, uzyskując stopień doktora..
W kwietniu 1933 został członkiem nazistowskiej partii NSDAP, z której po krótkim czasie wystąpił. Wychowywany w tradycji luterańskiej, jeszcze w 1939 określał się jako osoba "wierząca w Boga", w 1940 przeszedł na katolicyzm, co bywa uznawane za najbardziej wyrazisty przejaw jego dystansowania się od ideologii narodowosocjalistycznej.
Podczas II wojny światowej został powołany do wojska i służył jako oficer rezerwy w Luftwaffe. Po kapitulacji III Rzeszy dostał się do niewoli alianckiej w Norwegii. Do Wiednia powrócił w maju 1946. W 1958 Doderer otrzymał Großer Österreichischer Staatspreis (Wielką Austriacką Nagrodę Literacką).thumb|200px|Kamień pamiątkowy w miejscu, w którym stał dom narodzin Doderera
Dzieła 1923: Gassen und Landschaft 1924: Die Bresche 1930: Das Geheimnis des Reichs 1930: Der Fall Gütersloh 1938: Ein Mord, den jeder begeht 1940: Ein Umweg 1951: Die erleuchteten Fenster oder die Menschwerdung des Amtsrates Julius Zihal 1951: Die Strudlhofstiege oder Melzer und die Tiefe der Jahre 1953: Das letzte Abenteuer 1956: Die Dämonen. Nach der Chronik des Sektionsrates Geyrenhoff 1957: Ein Weg im Dunkeln 1958: Die Posaunen von Jericho 1959: Grundlagen und Funktion des Romans 1959: Die Peinigung der Lederbeutelchen 1962: Die Merowinger oder die totale Familie 1963: Roman Nr.7/1. Die Wasserfälle von Slunj 1964: Tangenten. Tagebuch eines Schriftstellers 1940 – 1950 1966: Unter schwarzen Sternen 1966: Meine neunzehn Lebensläufe und neun andere Geschichten
Spuścizna 1967: Roman No. 7/II. Der Grenzwald 1968: Frühe Prosa. Die Bresche – Jutta Bamberger – Das Geheimnis des Reichs 1969: Repertorium 1970: Die Wiederkehr der Drachen 1972: Die Erzählungen 1976: Commentarii 1951 bis 1956. Tagebücher aus dem Nachlaß 1986: Commentarii 1957 bis 1966. Tagebücher aus dem Nachlaß 1986: Heimito von Doderer / Albert Paris Gütersloh: Briefwechsel 1928 – 1962 1991: Die sibirische Klarheit 1996: Gedanken über eine zu schreibende Geschichte der Stadt Wien 1996: Tagebücher 1920 – 1939 1996: Von Figur zu Figur
Opracowania Wolfgang Fleischer: Das verleugnete Leben. Die Biographie des Heimito von Doderer. Kremayr & Scheriau, Wien 1996 Henner Löffler: Doderer-ABC. Ein Lexikon für Heimitisten. dtv, München 2001 Helmut Pany (Hrsg.): Des Dichters Saitenspiel. Heimito von Doderer und die Musik. Doblinger, Wien 1993 Lutz-Werner Wolff: Heimito von Doderer. Rowohlt, Reinbek 2000 Jürgen Busche: Eidyllion – das heißt kleines Bildchen. Über Arno Schmidt und Heimito von Doderer, in: Jörg Drews/Hans-Michael Bock: Der Solipsist in der Heide. edition text + kritik, München 1974 Dorothea Zeemann: Jungfrau und Reptil. Leben zwischen 1945 und 1972. Suhrkamp, Frankfurt/Main 1982 Kai Luehrs-Kaiser/Gerald Sommer (Hrsg.): „Flügel und Extreme“: Aspekte der geistigen Entwicklung Heimito von Doderers.“ (Schriften der Heimito von Doderer-Gesellschaft; 1). Königshausen & Neumann, Würzburg 1999 Gerald Sommer (Hrsg.): „Gassen und Landschaften: Heimito von Doderers „Dämonen“ vom Zentrum und vom Rande aus betrachtet“ (Schriften der Heimito von Doderer-Gesellschaft; 3). Königshausen & Neumann, Würzburg 2004 Dietrich Weber: „Doderer-Miniaturen“ Hrsg. v. Henner Löffler u. Kai Luehrs-Kaiser. (Schriften der Heimito von Doderer-Gesellschaft; Sonderband 2) Christopher Dietz: Wer nicht riechen will, muss fühlen. Geruch und Geruchssinn im Werk Heimito von Doderers, Edition Präsens, Wien 2002
Przypisy
Linki zewnętrzne Towarzystwo Heimito von Doderera https://web.archive.org/web/20060411080445/http://www.derkanon.de/romane/autor_doderer.html
Kategoria:Austriaccy pisarze Kategoria:Pisarze niemieckojęzyczni Kategoria:Pisarze związani z Wiedniem Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1966