Laura Jeanne Reese Witherspoon (ur. 22 marca 1976 w Nowym Orleanie) – amerykańska aktorka i producentka filmowa.

Laureatka Oscara za rolę June Carter w Spacerze po linie. Zagrała w wielu gatunkach filmowych, ale najbardziej znana jest z komedii romantycznych, w których często przedstawia urocze, ale zdecydowane postacie. W 2006 i 2015 znalazła się na liście 100. najbardziej wpływowych ludzi na świecie ogłoszonej przez „Time”, a w 2019 „Forbes” wymienił ją wśród 100. najpotężniejszych kobiet na świecie.

Życiorys Rodzina i edukacja Urodziła się w Ochsner Baptist Medical Center w Baton Rouge w stanie Luizjana, podczas gdy jej ojciec, chirurg dr John Draper Witherspoon, był studentem szkoły medycznej przy Tulane University; urodził się w Georgii i służył jako porucznik w rezerwie United States Army Reserve do 2012 i prowadził prywatną praktykę jako otolaryngolog. Jej matka, dr Mary Elizabeth „Betty” Witherspoon (z domu Reese), pochodziła z Harriman w Tennessee, uzyskała łącznie trzy stopnie naukowe, w tym stopień naukowy doktora i profesora pielęgniarstwa na Uniwersytecie Vanderbilt. Jest potomkinią w linii prostej Johna Witherspoona, który podpisał Deklarację Niepodległości Stanów Zjednoczonych jako przedstawiciel New Jersey i jedyny duchowny. Jej starszy brat, John Draper, podjął pracę jako agent nieruchomości.

Wychowywała się w wierze kościoła episkopalnego w Nashville, gdzie uczęszczała do prywatnej szkoły dla dziewcząt Harpeth Hall. Po ukończeniu szkoły średniej przez rok studiowała na wydziale literatury angielskiej na Uniwersytecie Stanforda w Kalifornii, po czym udała się do Los Angeles, gdzie rozpoczęła karierę aktorską.

Kariera thumb|left|Witherspoon w Gabinecie Owalnym, 2009 W wieku siedmiu lat zaczęła pracować jako dziecięca modelka na Głębokim Południu.

Przed kamerą zadebiutowała jako Ellie Perkins w melodramacie telewizyjnym Diane Keaton Dziki kwiat (Wildflower, 1991) z Beau Bridgesem, Susan Blakely, Williamem McNamarą i Patricią Arquette. Za rolę Dani, dziewczyny zakochanej w chłopaku z sąsiedztwa, w osadzonym w latach 50. filmie Człowiek z księżyca (1991) zyskała nominację do nagrody Young Artist Award. Kolejną nominację do tej pory uzyskała za występ w telewizyjnej produkcji Desperate Choices: To Save My Child (1992) w NBC.

Jeszcze w szkole średniej wystąpiła w dwóch filmach: Jack Niedźwiadek (1993) i w realizowanym dla wytwórni Disneya A Far Off Place (1993); podczas nagrywania tego drugiego musiała spędzić kilka miesięcy na pustyni Kalahari. Po zakończeniu zdjęć do tych filmów otrzymała drugoplanową rolę w serialu Return to Lonesome Dove (1993) w CBS. Później na jakiś czas zrezygnowała z grania i skupiła się na studiowaniu.

Została dostrzeżona jako Wendy Pfister w czarnej komedii Cholerny świat (S.F.W., 1994) u boku Stephena Dorffa. Powróciła do na ekran rolą maltretowanej dziewczyny w dreszczowcu Jamesa Foleya Lęk (1996) z Markiem Wahlbergem i Spojrzeniu mordercy (1996) z udziałem Kiefera Sutherlanda.

Odrzuciła propozycję zagrania w horrorze Krzyk (1996) i Koszmarze minionego lata (1997). Rozważano jej kandydaturę do roli Julii w ekranizacji Romeo i Julia (1996). Jej kariera nabrała szybszego tempa po tym, jak zagrała w dwóch filmach: Półmrok (1998) i Miasteczko Pleasantville (1998). Za główną rolę w Wyborach (1999) otrzymała szereg wyróżnień, między innymi od Narodowego Stowarzyszenia Krytyków Filmowych, a także nominacje do nagród American Comedy Award, Złotego Globu i Satelity. thumb|Witherspoon na TIFF (2016) Za gościnny występ w roli Jill Green, siostry Rachel (Jennifer Aniston), w dwóch odcinkach sitcomu Przyjaciele (2000) w NBC została uhonorowana kolejną w swojej karierze nominacją do American Comedy Award. Główna rola Elle Woods w komedii romantycznej Legalna blondynka (2001) okazała się dużym komercyjnym sukcesem, a film stał się hitem lata, dlatego producenci postanowili nakręcić dwa sequele: Legalna blondynka 2 i Legalna blondynka 3 (2020).

W 2007 została globalnym ambasadorem marki Avon. Użyczała tym kosmetykom swojego wizerunku, była rzecznikiem marki i zasiadała jako honorowy członek w Fundacji Avonu. Wspólnie z fundacją działała na rzecz szerzenia informacji na temat programów prowadzonych przez fundację w obszarach, takich jak profilaktyka raka piersi, przeciwdziałanie przemocy w rodzinie czy pomoc osobom poszkodowanym w wypadkach losowych. Witherspoon udziela się również na rzecz dzieci w zarządzie organizacji Save The Children.

Życie prywatne Na przyjęciu z okazji swoich 21. urodzin w marcu 1997 poznała Ryana Phillippe’a, z którym zaręczyła się w grudniu 1998, a 5 czerwca 1999 wyszła za niego w Charleston w Karolinie Południowej. Mają dwójkę dzieci: córkę Avę (ur. 9 września 1999) i syna Deacona (ur. 23 października 2003). 5 października 2007 wzięli rozwód.

28 grudnia 2010 ogłosiła swoje zaręczyny z Jimem Tothem, za którego wyszła 26 marca 2011. Mają syna, Tennessee’a Jamesa (ur. 27 września 2012). W marcu 2023 wydali wspólne oświadczenie o rozstaniu, a cztery miesiące później się rozwiedli.

Filmografia Filmy fabularne 1991: Dziki kwiat (Wildflower) jako Ellie Perkins 1991: Człowiek z księżyca (The Man in the Moon) jako Danielle 'Dani' Trant 1992: Desperate Choices: To Save My Child jako Cassie Robbins 1993: Jack Niedźwiadek (Jack the Bear) jako Karen Morris 1993: W sercu Afryki (A Far Off Place) jako Nonnie Parker 1994: Cholerny świat (S.F.W.) jako Wendy Pfister 1996: Strach (Fear) jako Nicole Walker 1996: Spojrzenie mordercy (Freeway) jako Vanessa 1998: Półmrok (Twilight) jako Mel Ames 1998: Miasteczko Pleasantville (Pleasantville) jako Jennifer / Mary Sue Parker 1998: Pechowa przesyłka (Overnight Delivery) jako Ivy Miller 1999: Spisek doskonały (Best Laid Plans) jako Lissa 1999: Szkoła uwodzenia (Cruel Intentions) jako Annette Hargrove 1999: Wybory (Election) jako Tracy Flick 2000: American Psycho jako Evelyn Williams 2000: Mały Nicky (Little Nicky) jako Holly 2001: Łabędzie nutki (The Trumpet of the Swan) jako Serena (głos) 2001: Legalna blondynka (Legally Blonde) jako Elle Woods 2002: Dziewczyna z Alabamy (Sweet Home Alabama) jako Melanie Carmichael 2002: Bądźmy poważni na serio (The Importance of Being Earnest) jako Cecily Cardew 2003: Legalna blondynka 2 (Legally Blonde 2: Red, White & Blonde) jako Elle Woods 2004: Vanity Fair. Targowisko próżności (Vanity Fair) jako Becky Sharp 2005: Spacer po linie (Walk the Line) jako June Carter 2005: Jak w niebie (Just Like Heaven) jako Elizabeth Masterson 2006: Penelope jako Annie 2007: Transfer (Rendition) jako Isabella Fields El-Ibrahimi 2008: Cztery Gwiazdki (Four Christmases) jako Kate 2009: Potwory kontra Obcy (Monsters vs. Aliens) jako Olbrzymka Susan Murphy (głos) 2010: Skąd wiesz? (How Do You Know) jako Lisa Jorgenson 2011: Woda dla słoni (The Water for Elephants) jako Marlena 2012: A więc wojna (This Means War) jako Lauren 2012: Uciekinier (Mud) jako Juniper 2013: Diabelska przełęcz (Devil’s Knot) jako Pam Hobbs 2014: 9 Kisses jako dziewczyna na przyjęciu kostiumowym 2014: W dobrej wierze (The Good Lie) jako Carrie Davis 2014: Dzika droga (Wild) jako Cheryl Strayed 2014: Wada ukryta (Inherent Vice) jako prokurator Penny Kimball 2015: Gorący pościg (Hot Pursuit) jako Cooper 2016: Sing jako Rosita (głos) 2017: Gunter Kinder-Niania jako Rosita (głos) 2017: Home Again jako Alice Kinney 2018: Pułapka czasu (A Wrinkle in Time) jako pani ŻeCoProszę 2020: Legalna blondynka 3 (Legally blonde 3) jako Elle Woods 2023: U ciebie czy u mnie? (Your Place or Mine) jako Debbie 2025: Serdecznie zapraszamy (You’re Cordially Invited) jako Margot

Seriale telewizyjne 1993: Powrót nad Brazos (Return to Lonesome Dove) jako Ferris Dunnigan 2000: Bobby kontra wapniaki (King of the Hill) jako Debbie (głos) 2000: Przyjaciele (Friends) jako Jill Green 2002: Simpsonowie (The Simpsons) jako Greta Wolfecastle (głos) 2015: Muppety (The Muppets) jako Reese Witherspoon 2015: Nature Is Speaking jako Home (głos) od 2017: Wielkie kłamstewka (Big Little Lies) jako Madeline Martha Mackenzie od 2019: The Morning Show jako Bradley Jackson

Producent 2003: Legalna blondynka 2 (producent wykonawczy) 2006: Penelope (producent) 2008: Cztery Gwiazdki (producent) 2017: Wielkie kłamstewka (producent) 2022: Gdzie śpiewają raki (producent)

Nagrody i nominacje 1993: Desperate Choices: To Save My Child – (nominacja) Young Artist Award najlepsza aktorka w filmie telewizyjnym 1999: Miasteczko Pleasantville – Young Artist Award najlepsza aktorka 2000: Wybory – (nominacja) Złoty Glob najlepsza aktorka w musicalu lub komedii 2000: Wybory – Nagroda dziennikarzy najlepsza aktorka 2002: Legalna blondynka – MTV Movie Awards najlepsza aktorka komediowa 2002: Legalna blondynka – (nominacja) MTV Movie Awards najlepsza rola kobieca 2002: Legalna blondynka – (nominacja) Złoty Glob najlepsza aktorka w musicalu lub komedii 2003: Dziewczyna z Alabamy – (nominacja) MTV Movie Awards najlepsza aktorka 2003: Dziewczyna z Alabamy – Teen Choice Awards Ulubiony pocałunek z Josh Lucas 2003: Dziewczyna z Alabamy – (nominacja) Teen Choice Awards Ulubiona aktorka komedii 2005: Spacer po linie – (nominacja) MTV Movie Award najlepsza aktorka 2006: Spacer po linie – BAFTA najlepsza aktorka 2006: Spacer po linie – Oscar najlepsza aktorka 2006: Spacer po linie – Złoty Glob najlepsza aktorka w musicalu lub komedii

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Amerykańskie aktorki filmowe Kategoria:Amerykańskie aktorki dziecięce Kategoria:Amerykańskie aktorki telewizyjne Kategoria:Amerykańskie aktorki głosowe Kategoria:Amerykańskie modelki Kategoria:Laureatki nagrody BAFTA dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej Kategoria:Laureatki Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej Kategoria:Laureatki Złotego Globu dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu Kategoria:Laureatki Actor Award za najlepszy występ aktorki w roli pierwszoplanowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Orleanie Kategoria:Urodzeni w 1976