Dassault Mirage 2000 – współczesny francuski samolot myśliwski i myśliwsko-szturmowy.
Historia W połowie lat siedemdziesiątych XX wieku we francuskiej firmie lotniczej Dassault Aviation przystąpiono do projektowania nowego samolotu myśliwskiego serii oznaczonej Mirage. Konstrukcję tego samolotu oparto na budowanych już Mirage III i Mirage 5. Nowo zaprojektowany samolot otrzymał oznaczenie Mirage 2000. Inżynierowie wykorzystali skrzydło delta, które uznawano wtedy za przestarzałe. Środek aerodynamiczny samolotu przesunięto przed środek ciężkości, co poprawiło jego zwrotność i skróciło rozbieg, główne wady starszych skrzydeł delta. W samolocie zastosowano sterowanie komputerowe fly-by-wire, dwuczęściowe sterolotki na całej długości każdego ze skrzydeł oraz dwuczęściowe sloty wzdłuż krawędzi natarcia o kącie 58°.
Prototyp Mirage 2000 oblatano 10 marca 1978 roku. Próby w locie potwierdziły jego przydatność, a osiągi spełniały założenia jakie przed nim postawiono. Seryjny egzemplarz oblatano 20 listopada 1982, dostawy rozpoczęto w 1983 roku, a pierwsza eskadra została sformowana w 1984, co zbiegło się z 50-leciem francuskich sił powietrznych. Z powodu opóźniania rozwoju kluczowych systemów, pierwsze 37 egzemplarzy dostarczono bez docelowego silnika i radaru.
Wersje Opracowano i wprowadzono do produkcji seryjnej wersje tego samolotu: Prototypy – cztery jednomiejscowe, piąty – dwumiejscowy (przebudowany jednomiejscowy demonstrator) oblatano w 1980. Mirage 2000B (Biplace) – wersja dwumiejscowa bez działka, treningowa. 30 sztuk dla Francji i 29 na eksport (część oznaczona D). Mirage 2000C (Chasse) – wersja jednomiejscowa, myśliwska z pociskami średniego zasięgu Super 530D, pierwsze 37 sztuk miało radar Thomson-CSF RDM (Cyrano 500), silnik M53-5 (54 kN suchy/86 kN z dopalaniem) i przenosiły tylko R.530F, później zmodernizowane do 2000-5F; następne dostarczono z radarem RDI (od 1987) i silnikiem M53-P2 (64,3 kN/95 kN), mogły przenosić uzbrojenie powietrze-ziemia, misje uderzeniowe traktowano drugorzędnie z uwagi na posiadane Jaguary, 124 sztuki. Mirage 2000E – wersje eksportowe P/EH/EM/(E/R)AD/EG na bazie 2000C posiadały seryjnie silnik M53-P2, radar RDM+, przenosiły więcej typów uzbrojenia powietrze-ziemia w tym AS30L i dzienny zasobnik celowniczy ATLIS II. Indyjskie 2000H uzbrojono też w rosyjskie pociski R-73. Pierwsze egzemplarze dla Egiptu w 1986, 138 sztuk. Mirage 2000N (Nucléaire) – wersja dwumiejscowa, bez działka i pocisków Super 530, radar Antilope 5 z mapowaniem terenu, przystosowana do przenoszenia broni jądrowej (ASMP), większość mogła przenosić uzbrojenie konwencjonalne, pociski AS30L i ATLIS II. W służbie od 1988, 75 sztuk. Wycofane w 2018 roku. Mirage 2000D (Diversifié) – wersja dwumiejscowa, szturmowa na bazie 2000N, radar Antilope 50 do lotów według rzeźby terenu, nawigacja GPS ULISS 52P, gogle noktowizyjne, zmodernizowany system samoobrony oznaczony ICMS 2, zasobnik celowniczy ATLIS II (zmodernizowany) i precyzyjne uzbrojenie powietrze-ziemia: bomby AASM i GBU, pociski AS30L, Apache, SCALP EG. W służbie od 1995, 86 sztuk. Mirage 2000-5 – wersja wielozadaniowa jedno lub dwumiejscowa, radar RDY, pociski MICA IR/RF, wyświetlacz nahełmowy Thales Topsight, nowa aranżacja podwieszeń. Dostarczona od 1997 dla Tajwanu i Kataru, zmodernizowane egzemplarze dla Francji oznaczone 2000-5F, 72 nowe sztuki. Mirage 2000-5 Mk.2 – modernizacja awioniki, nowa nawigacja inercyjna i GPS Totem 3000, zasobnik celowniczy Damocles, radar RDY-2, pociski MICA ER, system samoobrony ICMS 3, nowe egzemplarze dla Grecji i Emiratów (oznaczenie 2000-9), 47 nowych sztuk. mały|lewo|Działko lotnicze DEFA GIAT 554 stosowane w samolotach Mirage 2000
Użytkownicy Wyprodukowano 5 prototypów i 601 samolotów seryjnych. Mirage 2000 od 1983 roku są na wyposażeniu Francuskich Siły Powietrznych, Dassault wyeksportował 286 nowych samolotów do siedmiu państw i 12 używanych do Brazylii. Ostatni wyprodukowany egzemplarz Mirage 2000-5 Mk.2 dla Grecji dostarczono 23 listopada 2007 roku.
mały|lewo|Samolot w barwach sił powietrznych Francji Armée de l’air – pierwotne plany Armée de l’air zakładały pozyskanie 372 egzemplarzy Mirage 2000 jednak z przyczyn finansowych, pozyskano 315 samolotów. Wśród nich znalazło się 124 maszyn w wersji Mirage 2000C, 30 samolotów w wersji Mirage 2000B, 75 Mirage 2000N oraz 86 Mirage 2000D. Força Aérea Brasileira – w 2000 roku Brazylia rozpoczęła program F-X. Jego celem było pozyskanie nowych samolotów myśliwskich, mających zastąpić wysłużone Dassault Mirage IIIEBR/DBR. Dassault wystąpił z propozycją zaprojektowania i zbudowania, opartej na zmodernizowanej wersji Mirage 2000-9, wersji Mirage 2000BR. Oferta współpracy złożono brazylijskiemu Embraerowi, zakładała wybudowanie 48 egzemplarzy, z czego 32 miałoby powstać na terenie Brazylii. W lutym 2005 roku, z powodów finansowych, projekt został zakończony. Chcąc jednak utrzymać zdolności własnego lotnictwa w zakresie utrzymania potencjału myśliwskiego, Brazylijczycy zdecydowali się na zakup we Francji tuzina używanych Mirage 2000. Dzięsięć z nich w wersji jednomiejscowej C i dwa dwumiejscowe w wersji B. Kontrakt został podpisany 15 lipca 2005 roku. Obok samolotów, Francuzi zobowiązywali się do wsparcia logistycznego, zapewnienia szkolenia personelu latającego i naziemnego, jak również przekazania pojedynczego płatowca w celach szkoleniowych. Samoloty oryginalnie pochodziły z lat produkcji 1984-1987. Przed przekazaniem stronie brazylijskiej, Dassault wyremontował samoloty. Pierwsze dwa, przyleciały do Brazylii o własnych siłach, z międzylądowaniem w Dakarze w Senegalu, 4 września 2006 roku. Dwa kolejne w październiku tego samego roku. Ostatnie z zamówionych maszyn dotarły do kraju przeznaczenia 27 sierpnia 2008 roku. Samoloty weszły w skład, należącej do 1° Grupo de Defesa Aérea, 1º Esquadrão „Jaguares”. W 2008 roku pojawiła się możliwość zakupu kolejnych dwunastu samolotów z Francji, ale ponownie na przeszkodzie w realizacji pomysłu, stanął brak środków finansowych. Na początku 2011 roku Brazylia brała pod uwagę pozyskanie Mirage 2000-9 od Zjednoczonych Emiratów Arabskich, ale nie doszło do realizacji tego planu. Po wyczerpaniu się resursów pozyskanych z Francji samolotów, ostatnie z nich zostały uroczyście wycofane ze służby w siłach powietrznych 31 grudnia 2013 roku. Egipskie Siły Powietrzne – Egipt został pierwszym zagranicznym użytkownikiem francuskich samolotów. Rozmowy dotyczące zakupu myśliwców pomiędzy Egiptem i Francją toczyły się od końca lat 70. XX wieku. Negocjacje obok Mirage 2000 dotyczyły również zakupu samolotów Dassault/Dornier Alpha Jet i śmigłowców Aérospatiale Gazelle. Wstępne, ambitne plany Egiptu, zakładały zakup 40 maszyn, 32 w wersji EM i ośmiu w wersji dwumiejscowej BM oraz uruchomienie produkcji licencyjnej kolejnych 60 samolotów. Na drodze do realizacji planów stanęły trudności finansowe, ostatecznie Egipt musiał zadowolić się zakupem 20 samolotów, szesnastu w wersji EM i czterech BM. Odpowiednią umowę zakupu podpisano w styczniu 1982 roku. 30 czerwca 1986 roku do Egiptu trafił pierwszy z zamówionych dwudziestu samolotów. Ostatnia dotarł w styczniu 1988 roku. Egipskie Mirage 2000 trafiły do 82 Squadron, należącego do 252 Tactical Fight Wing z bazy Gebel El Basur. W 1987 roku eskadra uzyskała gotowość operacyjną. W wypadkach utracono co najmniej dwa samoloty. Pierwszy z nich 3 września 1989 roku, był to Mirage 2000EM a 11 kwietnia 2019 Mirage 2000BM. W 1984 roku Egipt powrócił do rozmów na temat uruchomienia produkcji licencyjnej Mirage 2000 w fabryce w Heluanie. Tym razem plan zakładał wybudowanie 20 samolotów, i tym razem jednak na przeszkodzie stanęły względy finansowe. Ostatecznie Egipt wybudował i dostarczył jedynie elementy konstrukcyjne dla maszyn montowanych we Francji. Egipskie Mirage uzbrojone były w naprowadzane termicznie pociski rakietowe klasy powietrze-powietrze przeznaczony do niszczenia celów powietrznych na krótkich dystansach Magic 2, średniego zasięgu Super 530D. Pociski rakietowe powietrze-ziemia AS.30L Laser. Planowano przystosować samoloty do przenoszenia pocisków MBDA MICA i SCALP-EG, ale na przeszkodzie ponownie stanęły względy finansowe. W 2014 roku Zjednoczone Emiraty Arabskie wystąpiły z propozycją przekazania Egiptowi (lub sprzedaży) niekreślonej liczny własnych samolotów Mirage 2000-9. Przejęcie nie doszło do skutku. Dassault odmówił przeprowadzenia niezbędnych prac remontowych mając nadzieję, iż w ten sposób szybciej zmotywuje Egipt do zakupu maszyn Dassault Rafale co istotnie nastąpiłoRobert Czulda, Siły powietrzne Egiptu, „Lotnictwo”, nr 5 (2016), s. 48–56, Leszek A. Wieliczko, Mirage 2000 na świecie, „Lotnictwo”, nr 10 (2020), s. 42–53, .