Filip I, zwany Pobożnym (ur. 14/15 lipca 1515Urodziny nastąpiły w nocy z 14 na 15 VII, nie wiadomo dokładnie o której godzinie, część źródeł przekazuje godzinę 2 po północy. Por. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, T. II, s. 160–165 oraz E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 438–440. w Szczecinie, zm. 14 lutego 1560 w WołogoszczyE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 438–440.) – syn Jerzego I, księcia pomorskiego, szczecińskiego i wołogoskiego oraz .
Życiorys Był drugim dzieckiem i zarazem drugim synem (najstarszym, który dożył wieku dojrzałego) księcia Jerzego I i . Imię otrzymał po ojcu matki, palatynie reńskim Filipie Wittelsbachu, z którego gościny korzystał podczas studiów w Heidelbergu. Po śmierci ojca w 1531 stał się współwładcą księstwa pomorskiego u boku swego stryja Barnima IX PobożnegoK. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 111..
W wyniku podziału księstwa, do którego doszło 21 października 1532, został księciem wołogoskim panującym nad ziemiami na zachód od Odry i na Rugii. Dodatkowo w 1541 przyłączył do swego władztwa ziemie między Tywą a Odrą, Gryfino oraz komturię swobnickąEdward Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 438..
13 grudnia 1534 podczas obrad sejmu ziemskiego w Trzebiatowie – Filip I i Barnim IX wprowadzili luteranizm na Pomorzu Zachodnim, jako religię państwowąS. Wesołowska, Szkic do dziejów szkolnictwa w Trzebiatowie od XIV wieku do czasów współczesnych, [w:] W. Łysiak (red.), Trzebiatów – historia i kultura II, s. 81.. Zmiana religii (konwersja), mimo sprzeciwu większości obradujących, nastąpiła na skutek decyzji jaką podjęli książęta pomorscy, którzy skorzystali z przysługujących im przywilejów. Reformacja na Pomorzu Zachodnim przewidywała m.in. sekularyzację dóbr kościelnych oraz utworzenie Pomorskiego Kościoła EwangelickiegoInicjatorem wprowadzenia nowej religii był Jerzy I, książę pomorski, szczeciński i wołogoski. Za: J.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 239–240..
W ślad za sojuszem pomorsko-saskim z 1535 doszło w roku następnym do ślubu Filipa I z Marią, córką elektora saskiego. Najpierw, 26 lutego 1536 doszło do wymiany obrączek i ślubu cywilnego, natomiast w dniu następnym, tj. 27 lutego w Torgau została odprawiona przez Marcina Lutra uroczysta msza ślubnaEdward Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 438–439..
W 1537 przystąpił do związku szmalkaldzkiego, który od 27 lutego 1537 zrzeszał protestanckich książąt przeciw katolickiemu cesarzowi Karolowi V Habsburgowi. Wraz z Barnimem IX został w późniejszym czasie oskarżony przez cesarza o zdradę, która została wybaczona dzięki wstawiennictwu króla polskiego Zygmunta Starego.
W czasie swojego panowania w księstwie wołogoskim zreorganizował zarządzanie dobrami książęcymi, dzięki czemu powiększył znacznie dochody państwa i wzmocnił obronność kraju (przebudował m.in. zamek we Wkryujściu). Dbał również o rozwój nauki. Zorganizował m.in. bibliotekę na zamku w Wołogoszczy oraz przyczynił się do utworzenia Pedagogium w Szczecinie.
Książę Filip zmarł 14 lutego 1560 w Wołogoszczy, w wieku 45 lat. Został pochowany tamże 21 lutego, w kościele parafialnym pod wezwaniem św. Piotra. Jego księstwo odziedziczyli dwaj najstarsi synowie, tj. Jan Fryderyk i Bogusław XIII. Do czasu uzyskania wieku sprawnego pozostawali pod opieką m.in. Barnima IX PobożnegoJ.W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 200..
Małżeństwo i dzieci Filip I wołogoski był żonaty z Marią, córką Jana, elektora saskiego i Małgorzaty (Anhalt). Z małżeństwa pochodziło liczne potomstwo: Jerzy II (ur. 13 lutego 1540, zm. 16 listopada 1544) – zmarł w wieku dziecięcym, Jan Fryderyk (ur. 27 sierpnia 1542, zm. 9 lutego 1600) – książę wołogoski i szczeciński, Bogusław XIII (ur. 9 sierpnia 1544, zm. 7 marca 1606) – książę wołogoski i szczeciński; książę na Bardzie, Nowopolu, Lęborku, Darłowie i Bytowie, Ernest Ludwik (ur. 1 listopada 1545, zm. 17 czerwca 1592) – książę wołogoski, Amelia (ur. 28 stycznia 1547, zm. 16 września 1580) – prawdopodobnie mniszka, Barnim X Młodszy (ur. 15 lutego 1549, zm. 1 września 1603) – książę na Darłowie, Bytowie i Bukowie; książę szczeciński, Eryk III (ur. 22 sierpnia 1551, zm. 12/13 grudnia 1551) – zmarł w wieku niemowlęcym, Małgorzata (ur. 19 marca 1553, zm. 5 września 1581) – żona Franciszka II, księcia sasko-lauenburskiego, Anna (ur. 18 września 1554, zm. 10 września 1626) – żona Ulryka III, księcia meklemburskiego na Güstrowie i Schwerinie, Kazimierz VII (ur. 22 marca 1557, zm. 10 maja 1605) – książę na Darłowie i Bytowie; książę szczecińskiE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 449–458, 460-464..
Źródła współczesne przypisywały Filipowi I i Marii saskiej również syna Filipa II i Zofię, jednak literatura przedmiotu podważa ich istnienieE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 464–465.. Za domniemanego nieślubnego syna Filipa I uchodzi Ludwik, pan na Putbus (ur. 1549, zm. 10 sierpnia 1594), syn Jerzego I i Anny Katarzyny, hrabianki Hohenstein na Vierraden, nieznane są jednak okoliczności, w jakich mogłoby dojść do bliższego związku pomiędzy księciem wołogoskim a Anną KatarzynąE. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 459–460..
Genealogia
Bogusław Xur. 28 lub 29 V 1454zm. 5 X 1523 Anna Jagiellonkaur. 12 III 1476zm. 12 VIII 1503 Filip Wittelsbach elektor Palatynatu Reńskiegour. 1448zm. 1508 Małgorzata bawarskaur. ?zm. ? Jerzy I pomorskiur. 11 IV 1493zm. na przeł. 9/10 V 1531 Amelia reńskaur. 25 VII 1490zm. 6 I 1525
Maria saskaur. 15 XII 1516zm. w okr. 5–7 I 1583OO 26 II 1536 Filip I wołogoski(ur. 14/15 VII 1515,zm. 14 II 1560) Jerzy II ur. 13 II 1540zm. 16 XI 1544 Jan Fryderyk ur. 27 VIII 1542zm. 9 II 1600 Bogusław XIII ur. 9 VIII 1544zm. 7 III 1606 Ernest Ludwik ur. 1 XI 1545zm. 17 VI 1592 Amelia ur. 28 I 1547zm. 16 IX 1580 Barnim X Młodszy ur. 15 II 1549zm. 1 IX 1603 Eryk III ur. 22 VIII 1551zm. 12/13 XII 1551 Małgorzata ur. 19 III 1553zm. 5 IX 1581 Anna ur. 18 IX 1554zm. 10 IX 1626 Kazimierz VII ur. 22 III 1557zm. 10 V 1605
Przypisy
Bibliografia Opracowania
Rymar E., Rodowód książąt pomorskich, T. II, Szczecin 1995, .
Szymański J.W., Książęcy ród Gryfitów, Goleniów – Kielce 2006, . Wesołowska S., Szkic do dziejów szkolnictwa w Trzebiatowie od XIV wieku do czasów współczesnych, [w:] Łysiak W. (red.), Trzebiatów – historia i kultura II, Poznań 2001, .
Opracowania online v. Bülow, Philipp I., Herzog von Pommern-Wolgast (niem.), [w:] NDB, ADB Deutsche Biographie (niem.), [dostęp 2012-03-30]. Madsen U., Philipp I. Herzog von Pommern-Wolgast (niem.), [dostęp 2012-03-30].
Kategoria:Władcy Pomorza Zachodniego Kategoria:Gryfici Kategoria:Urodzeni w 1515 Kategoria:Zmarli w 1560 Kategoria:Ludzie urodzeni w Szczecinie