Neutralny Moresnet (, , , ) – istniejące w latach 1815–1919 terytorium sporne o powierzchni 270 hektarów (2,7 km²) położone między Prusami i Królestwem Niderlandów (później Niemcami i Belgią), 7 km na południowy zachód od Akwizgranu.
thumb|left|Trójstyk granic Niemiec, Belgii i Niderlandów Vaalserberg obecnie. Do 1915 r. był to czwórstyk, gdyż stykały się tu również granice Neutralnego Moresnetu. Terytorium Neutralnego Moresnetu nie należało do żadnego z tych państw, stanowiąc w zasadzie niezależne państwo. Na północy granice terytorium sięgały aż do Vaalserbergu, tworząc tym samym punkt (czwórstyk), w którym spotykały się terytoria czterech krajów (Neutralnego Moresnetu, Niderlandów, Belgii i Niemiec).
Neutralność terytorium była rezultatem braku porozumienia na kongresie wiedeńskim w 1815 r. między Prusami a Królestwem Zjednoczonych Niderlandów, do którego należała również współczesna Belgia. Obfitujący w bogactwa naturalne (rudy cynku) obszar został podzielony, fragment przydzielono Holandii, fragment Prusom, pozostawiając jednak część jako obszar neutralny. W 1815 r. terytorium neutralne miało 256 mieszkańców, w 1858 r. już 2575, w 1907 r. prawie 3800, a w 1914 r. ponad 4600. W XIX wieku Belgia i Prusy wielokrotnie prowadziły bezskuteczne negocjacje na temat likwidacji trwałego prowizorium. W czasie I wojny światowej obszar był okupowany przez Niemcy i dopiero traktat wersalski z 28 czerwca 1919 r. przyznał Belgii władzę nad Neutralnym Moresnetem. Powtórna okupacja niemiecka miała miejsce w l. 1940–1944.
W 1908 r. główny lekarz kopalni rudy cynku, Wilhelm Molly, próbował na terytorium Neutralnego Moresnetu ustanowić pierwsze państwo esperantystów.
Władzę nad regionem sprawował burmistrz.
Burmistrzowie Neutralnego Moresnetu Arnold Timothée de Lasaulx (tymczasowo): 1817 – 21 lutego 1859 Adolf Hubert van Scherpenzeel-Thim: 21 lutego 1859 – 30 maja 1859 Joseph Kohl: 1 czerwca 1859 – 3 lutego 1882 Oskar Bilhartz: 3 lutego 1882 – 20 czerwca 1885 Hubert Schmetz: 20 czerwca 1885 – 15 marca 1915 Wilhelm Kyll: 29 marca 1915 – 7 grudnia 1918 Pierre Grignard: 7 grudnia 1918 – 10 stycznia 1920
Obecnie region jest częścią niemieckojęzycznej gminy Kelmis w Belgii.
Neutralny Moresnet trafił również na karty literatury polskiej. Mówi się o nim w powieści Władysława Zambrzyckiego „Kwatera bożych pomyleńców”.
Zobacz też Moresnet
Przypisy
Linki zewnętrzne w Kelmis – informacje o terytorium Neutralnego Moresnetu
Kategoria:Terytoria neutralne Kategoria:Historia Belgii