Okręty typu Dingyuan (Ting Yuan) – dwa chińskie pancerniki z końca XIX wieku: „Dingyuan” („Ting Yuan”) i „Zhenyuan” („Chen Yuan”), zbudowane w niemieckiej stoczni Vulcan w Szczecinie. Utracone zostały podczas wojny japońsko-chińskiej 1894–1895; jeden z nich, zdobyty przez Japonię, służył następnie w marynarce japońskiej do 1911 roku jako pancernik obrony wybrzeża „Chin’en”.
Historia powstania i opis Pancerniki typu Dingyuan zostały zamówione przez Chiny w niemieckiej stoczni Vulcan w Szczecinie w związku z rozwojem chińskich sił zbrojnych od lat 70. XIX wieku w ramach polityki tzw. samoumocnienia. Za ich zamówieniem stał przede wszystkim gubernator prowincji stołecznej Li Hongzhang, dbający o rozwój północnej Flocie Beiyang. Potrzeba wzmocnienia floty o pancerniki stała się widoczna po tym, jak w 1874 roku doszło do konfrontacji na wyspie Formoza z Japonią, która miała już wówczas okręt pancerny „Azuma”, a następnie zamówiła cztery dalsze w Wielkiej Brytanii. Z uwagi na brak doświadczenia stoczni chińskich w budowie i projektowaniu nowoczesnych okrętów, konieczne było zamówienie ich w Europie. Zajmował się tym ambasador chiński Li Fengbao oraz interesujący się sprawami morskimi dyplomata Xu Jingcheng. Wielka Brytania, będąca wiodącą potęga morską, nie była jednak skłonna do sprzedaży większych okrętów Chinom, aby nie powodować zadrażnień z RosjąTak według . Według natomiast , Li Hongzhang zdecydował o zamówieniu okrętów w Niemczech, aby uniknąć zamawiania okrętów w kraju stanowiącym zagrożenie dla Chin, jak Wielka Brytania lub Francja, mimo lobbingu brytyjskich przedstawicieli.. Stocznie niemieckie, dopiero wchodzące na światową arenę, były natomiast chętne do budowy okrętów dla Chin, po atrakcyjnej cenie, . Problemem Chin była jednak w tym okresie korupcja urzędników i defraudacje funduszy przeznaczanych na marynarkę. Początkowe plany zakładały budowę 12 różnych okrętów opancerzonych, w końcu zamierzano zamówić trzy pancerniki, lecz ostatecznie z powodów finansowych zamówiono w stoczni Vulcan dwa oraz tańszy krążownik „Jiyuan”. Pierwszy z nich zamówiono 2 grudnia 1880 roku, a drugi 23 maja 1881 roku.
Konstrukcja okrętów została oparta na niemieckich pancernikach centralnobateryjnych (cytadelowych) typu Sachsen (których główny okręt był budowany w stoczni Vulcan). Głównym konstruktorem stoczni był Rudolph Haack. Na życzenie Chińczyków okręty zostały jednak zupełnie inaczej uzbrojone w stosunku do swych pierwowzorów, co spowodowało konieczność wprowadzenia istotnych zmian konstrukcyjnych i zupełnie zmieniło wygląd jednostek chińskich. Zastosowano nowocześniejsze diagonalne rozmieszczenie uzbrojenia w wieżach, wzorowane na brytyjskim pancerniku HMS „Inflexible”. W momencie konstrukcji były nowoczesnymi okrętami pancernymi, lecz rozwój techniki morskiej spowodował ich szybkie zestarzenie się. Były one największymi i najsilniejszymi okrętami oraz jedynymi pancernikami floty Chin cesarskich.
Okręty Zbudowano dwa okręty: „Dingyuan” (, spotykana także pisownia „Ting-yuën”, pol. „wieczny pokój”) i „Zhenyuan” (, czasem też „Chen-yuën”, pol. „uderzający z daleka”Polskie tłumaczenia na podst. R.N.J. Wright (op.cit.).). Koszt budowy wynosił 6,2 miliona marek (ok. 1 milion taeli) za każdy podaje, że koszt wynosił 6,2 mln. marek lub 1 mln juanów, lecz według , koszt okrętów chińskich był zawsze wyrażany w taelach i wynosił w tym przypadku ok. 1 mln taeli..
Nazwa rozpoczęcie budowy wodowanie wejście do służby„Dingyuan” („Ting Yuan”) 31 marca 1881Położenie stępki „Dingyuan” 31. 3. 1881 według R.N.J. Wright (op.cit.). Według Conway’s... – 1879. 28 grudnia 1881 październik 1885„Zhenyuan” („Chen Yuan”) marzec 1882Położenie stępki „Zhenyuan” marzec 1881 według R.N.J. Wright (op.cit.). Według Conway’s... i S.Suliga (op.cit.) – 1880. 28 listopada 1882 październik 1885
„Dingyuan” rozpoczął już w maju 1883, a „Zhenyuan” w marcu 1884, lecz dostawa pancerników została wstrzymana z powodu wojny Chin z Francją. W końcu oba pancerniki i krążownik „Jiyuan” opuściły Kilonię 3 lipca 1885 i pod niemiecką banderą handlową dopłynęły w październiku do Dagu w Chinach, gdzie zostały przyjęte do służby. Specjalnie w celu zwalczania nowych pancerników chińskich Japonia podjęła budowę silnie uzbrojonych w pojedyncze działo 320 mm krążowników typu Matsushima.
Opis Kadłub i architektura thumb|Schemat konstrukcji pancerników. Okręty przedstawiały sobą wczesne pancerniki barbetowo-wieżowe z czasów przed ukształtowaniem się typowych rozwiązań architektury przeddrednotów. Kadłub był gładkopokładowy, z wąską jednopiętrową nadbudówką na pokładzie górnym ciągnącą się na całą długość okrętu, przy czym na samym dziobie jej ściany stanowiły nadbudowę będącą przedłużeniem burt. Wysokość burt od stępki do górnego pokładu wynosiła 7,4 m. Dziobnica była pionowa, a pod wodą miała wystający na 3 m do przodu spiczasty taran. Charakterystyczną cechą tych pancerników były dwie cylindryczne wieże artyleryjskie umieszczone na barbetach diagonalnie na śródokręciu, w około ⅓ długości: pierwsza prawoburtowa, za nią lewoburtowa, na obu pancernikach i , wbrew błędnym informacjom w niektórych publikacjach, że układ wież na obu pancernikach był lustrzany i jeden miał dziobową wieżę po lewej burcie.. Nad wieżami artylerii głównej był lekki spardek z mostkiem. Na krańcach pokładu nadbudówki na dziobie i rufie były szerokie cylindryczne wieże dział artylerii średniej. Sylwetkę dopełniały dwa kominy umieszczone blisko siebie pośrodku długości okrętu oraz dwa maszty, rozsunięte ku krańcom okrętu.
Kadłub podzielony był grodziami poprzecznymi i wzdłużnymi na 24 przedziały wodoszczelne. Na większości długości, z wyjątkiem dziobu i rufy kadłub posiadał dno podwójne. Okręt posiadał dwa ciągłe pokłady kadłuba, w tym dolny pokład pancerny, poniżej linii wodnej, i pokład górny. Między pokładem pancernym a górnym znajdowały się m.in. zasobnie węglowe, zwiększające ochronę.
Uzbrojenie Artylerię główną stanowiły cztery działa odtylcowe Kruppa kalibru 305 mm wz. 1880, umieszczone w dwóch barbetach nakrytych wieżami (stanowiska barbetowo-wieżowe). Miały one długość 7625 mm (25 kalibrów – L/25), a długość przewodu lufy 6720 mm i masę 31,5 t. Według innych źródeł cytowanych przez Pastuchowa, masa wynosiła 37 ton.. Ich szybkostrzelność wynosiła 1 strzał na 3 minuty. Strzelały one pociskami o masie 329 kg, z prędkością początkową 500 m/s na efektywną odległość 7800 mWedług innych źródeł cytowanych w , masa pocisku wynosiła 382 kg i prędkość początkowa 540 m/s.. Mogły strzelać różnymi pociskami, o długości 2,8 kalibrów, 3,5 kalibrów, 4 i 5 kalibrów, o różnej masie materiału kruszącego, od 16 do 40 kg. Były to najmocniejsze działa zastosowane do tej pory na okręcie niemieckiej budowy. Diagonalne rozmieszczenie wież, stosowane w tym czasie, miało teoretycznie zapewniać prawie okrężny ostrzał wszystkich armat. Każda wieża mogła prowadzić ogień w zakresie 180° na swoją burtę i 70–80° na przeciwną. W praktyce jednak wszystkie cztery działa nie mogły prowadzić ognia na tę samą burtę z powodu ryzyka spowodowania zniszczeń na pokładzie od podmuchu dział z przeciwległej burty. Wszystkie cztery działa mogły teoretycznie prowadzić ogień jedynie na wprost dokładnie w kierunku dziobu, a w pozostałym zakresie cele ostrzeliwały dwa działa. Pociski były podawane mechanizmem hydraulicznym, a zapas amunicji wynosił po 50 pocisków na działo (ogółem 200, w tym 29 burzących).
Artyleria średnia składała się tylko z dwóch dział odtylcowych Kruppa kalibru 15 cm (faktyczny kaliber 149,1 mm), o długości 5220 mm (L/35), w tym przewodu lufy 4800 mm. Działa te miały zamek klinowy i niską szybkostrzelność 1 strzał/minutę. Umieszczone były na obrotowych platformach nakrytych cylindrycznymi wieżami na pokładzie dziobowym i rufowym, z naprowadzaniem ręcznym. Strzelały pociskami o masie 51 kg na odległość do 11 000 m.
Uzbrojenie pomocnicze do walki z torpedowcami stanowiło początkowo według różnych źródeł 6 lub 8 wielolufowych działek 37 mm Hotchkiss, w tym dwa na marsach bojowych. W toku wojny z Japonią uzbrojenie to było wzmacniane. Według opisu zdobytego pancernika „Zhenyuan”, w lutym 1895 roku stanowiło je: 2 działa 57 mm Maxim-Nordenfeldt, 4 działa szybkostrzelne 57 mm Hotchkiss, 5 dział wielolufowych 47 mm Hotchkiss, 4 działka pięciolufowe 37 mm Hotchkiss, 2 działka szybkostrzelne 37 mm Hotchkiss. Ponadto łodzie okrętu były uzbrojone w dwa działa desantowe 75 m, które mogły być stosowane na lawecie lądowej przez oddziały desantowe.
Uzbrojenie uzupełniały trzy wyrzutnie torpedowe systemu Schwarzkopf kalibru 350 mmTak według , z tym że na s. 22 błąd co do kalibru (320 mm).. Wyrzutnie były nadwodne, jedna zamontowana w stewie rufowej, strzelając do tyłu, a dwie w burtach przed cytadeląTak według . Według , wyrzutnie torped były podwodne, lecz budzi wątpliwości jak była umieszczona rufowa wyrzutnia pod wodą z uwagi na ster..
Okręty etatowo mogły przenosić na śródokręciu za kominami dwa 16-tonowe parowe kutry torpedowe II klasy. Miały one długość po 19,74 m, mogły rozwijać prędkość do 15,5 węzła i były uzbrojone w dwie stałe wyrzutnie torped 350 mm na dziobie i działko kalibru 37 mm Hotchkiss. Były również zbudowane przez stocznię Vulcan (numery 121-122 i 127-128) i na każdym pancerniku nosiły numery 1 i 2.
Opancerzenie thumb|Schemat rozmieszczenia opancerzenia i uzbrojenia pancerników (wieże artylerii głównej są błędnie pokazane na przeciwnych burtach). Zasadniczy element opancerzenia kadłuba stanowiła pancerna cytadela na śródokręciu o długości 43,5 m, przykrywająca kotłownie, maszynownie i komory amunicyjne. Jej pancerz był typu compound (warstwowy). Jej boki w formie burtowego pasa pancernego miały grubość 356 mm na linii wodnej, zmniejszającą się w dolnej części do 152 mm, a w górnej do 254 mmTak według opisu z epoki przytoczonego w , z tym, że grubość pancerza podana jest w oryginalnym opisie w calach i może być zaokrąglona.. Cytadela sięgała od 1,5 m pod linią wodną do górnego pokładu. Pas najgrubszego pancerza 356 mm miał wysokość ok. 2,9 m i sięgał na 0,6 m pod linię wodną. Przejścia między burtowymi ścianami cytadeli a poprzecznymi ścianami takiej samej grubości z przodu i tyłu, były według rysunków zaokrąglone. Na całej długości kadłuba był pokład pancerny grubości 76 mm, który poza cytadelą przebiegał w rejonie linii wodnej i w części dziobowej obniżał się w kierunku stewyWedług , cały pokład pancerny był w rejonie linii wodnej, ale według rysunku w , w rejonie cytadeli opancerzony był pokład górny nad nią o grubości 76 mm, co jest bardziej racjonalne..
Barbety dział, ustawione na pokładzie górnym, były osłonięte wspólnym pancerzem compound o grubości 305 mm. Wieże nad nimi miały grubość ścian 152 mm i były nakryte zdejmowanym wypukłym dachem o grubości 25 mmTak według , z tym że jest tam jeszcze niejasna informacja o pancerzu grubości 305 mm w rejonie ambrazur. natomiast podaje w kontekście wież tylko tarcze grubości 25 mm (1 cala).. Między wieżami znajdowało się opancerzone stanowisko dowodzenia o grubości ścian 203 mm. Wieże dział 150 mm miały grubość ścian 51 mm i dachu 10 mm (inne źródła podają grubość ścian 76 mm).
Napęd