Marian Leon Kantor-Mirski, ps. „Mirski” (ur. 22 czerwca 1884 w Hohenbach, zm. 1 kwietnia 1942 w Auschwitz-Birkenau) – polski nauczyciel, urzędnik, legionista, publicysta, badacz historii Zagłębia Dąbrowskiego, społecznik, ojciec Tadeusza Kantora, kapitan administracji Wojska Polskiego.
Życiorys Urodził się 22 czerwca 1884 r. we wsi Hohenbach (obecnie Czermin) koło Mielca, był synem Franciszka, urzędnika skarbowego i Antoniny z Jaworskich. Ukończył seminarium nauczycielskie w Tarnowie i podjął pracę w szkolnictwie powszechnym. Uczył w Sędziszowie Małopolskim, we wsiach i miasteczkach powiatu strzyżowskiego – Zawadka, Wielopole Skrzyńskie oraz Pstrągówka, gdzie w 1909 r. został kierownikiem szkoły. Po wybuchu I wojny światowej służył w 3. pułku piechoty II Brygady Legionów Polskich pod pseudonimem „Mirski”, a po odzyskaniu niepodległości, do 1922 r. w stopniu kapitana w Wojsku Polskim. W latach 1923–1928 organizował szkolnictwo powszechne na Górnym Śląsku. Był kierownikiem szkół w Rudzie Śląskiej, Katowicach i Szopienicach. Działał w Polskim Stronnictwie Chrześcijańsko-Demokratycznym, Związku Obrony Kresów Zachodnich, Stowarzyszeniu Chrześcijańsko-Narodowym Nauczycielstwa Szkół Powszechnych Okręgu Śląskiego. Redagował czasopisma „Szkoły Śląskie” i „Młody Polak”. Po przewrocie majowym w 1926 r. został usunięty z Chrześcijańskiej Demokracji i przeniesiony na emeryturę. W maju 1928 r. podjął pracę w Powiatowej Kasie Chorych w Sosnowcu i rozpoczął współpracę z „Kurierem Zagłębia”. Zainteresował się regionem zagłębiowskim i drukował wiele artykułów o tematyce regionalnej w prasie sosnowieckiej. W latach 1931–1932 wydawał w zeszytach szkice historyczne – monografie poszczególnych miast i wsi – zatytułowane „Z przeszłości Zagłębia Dąbrowskiego i okolicy”. Ukazały się 2 tomy i część (17 zeszytów) trzeciego tomu. Był autorem wielu opracowań, a wśród nich m.in. „Warowny klasztor w Mstowie” (1929), „Sławetny cech szewski królewskiego i wolnego miasta Będzina w XVI – XVIII wieku” (1936), „Ziemia olkuska w przeszłości” (1936) i „Lud Zagłębia Dąbrowskiego”. W latach 1932–1935 wydawał cykl „Ziemia Zawierciańska”, a w 1934 r. opublikował „Od Rarańczy do Kaniowa: wspomnienia legjonowe z r. 1918”. Część jego prac została w rękopisie. Od 1931 r. był redaktorem tygodnika Towarzystwa Artystyczno-Literackiego „Gontyna”, a od 1932 „Wędrowca”. Na początku 1938 r. opuścił Sosnowiec i osiedlił się w Tarnowie. Będąc ochotnikiem uczestniczył w kampanii wrześniowej. Podczas okupacji hitlerowskiej prowadził działalność konspiracyjną w Związku Walki Zbrojnej. W listopadzie 1940 r. został aresztowany i osadzony w więzieniu w Tarnowie, a następnie w obozie koncentracyjnym w KL Auschwitz–Birkenau, gdzie 18 marca 1942 lub 1 kwietnia 1942 r. został zamordowany.
Odznaczenia Krzyż Walecznych (1921)„Na wniosek gen. br. Hallera Józefa za męstwo i odwagę wykazane w bitwie Kaniowskiej w składzie b. II Korpusu Wschodniego w dniu 11.5.18 r.”, Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2098 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 42, s. 1675) Krzyż i Medal Niepodległości (1937)
Upamiętnienie W Sosnowcu Marian Kantor-Mirski jest patronem jednej z ulic w dzielnicy Józefów.
Przypisy
Linki zewnętrzne Marian Kantor – publikacje w bibliotece Polona
Marian Kantor-Mirski – publikacje w zasobach Śląskiej Biblioteki Cyfrowej
Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Galicyjscy nauczyciele Kategoria:Kapitanowie administracji II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Sosnowcem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego – ofiary KL Auschwitz Kategoria:Oficerowie II Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Powstańcy śląscy Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli w 1942 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Ludzie urodzeni w Czerminie (województwo podkarpackie) Kategoria:Regionaliści zagłębiowscy