13 września, środa Po raz pierwszy od początku powstania samoloty radzieckie dokonały zrzutów broni i żywności nad terenem Śródmieścia, zaś radzieckie wojska wkroczyły na Pragę.

Brzeg Wisły, istotny dla walk Niemców z sowietami, był nadal w rękach powstańczych, mimo prób jego odebrania. Polskie oddziały opuściły Port Czerniakowski, jedną stronę ul. Łazienkowskiej i Szpital św. Łazarza przy ul. Książęcej.

SS-mani Dirlewangera szturmowali przy wsparciu lotnictwa i dział szturmowych gmach ZUS przy ulicy Czerniakowskiej, broniony zaciekle przez pluton ppor. Andrzeja Samsonowicza „Xięcia” z batalionu „Zośka”. W ogarniętym pożarem budynku spłonęło żywcem blisko 60 rannych ze znajdującego się tam powstańczego szpitala.Adam Borkiewicz, Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej, Instytut wydawniczy PAX, Warszawa 1969 r., str. 448. Resztę wynoszono na ulicę wśród toczącego się wokół boju, wskutek czego ginął i personel i pacjenci. Powstańcze pielęgniarki i sanitariuszki dają w trakcie ewakuacji liczne dowody męstwaSzpitale powstańczej Warszawy cz. II, za https://www.nil.org.pl. Niemcy przedostali się do gmachu ZUS dopiero nocą. W zajętej przez siebie części budynku wymordowali pozostających tam wciąż rannych powstańców i cywilówAdam Borkiewicz, Powstanie warszawskie..., op.cit., str. 449.. Pod ostrzałem karabinów maszynowych prowadzonego z budynku szkoły powszechnej przy ul. Czerniakowskiej 128, powstańcy wycofali się z Portu Czerniakowskiego, a także z parzystej strony ul. Łazienkowskiej.

Oddziały niemieckie wysadziły mosty: Poniatowskiego, średnicowy, Kierbedzia i obydwa mosty pod Cytadelą.

13 września w rejonie ulicy Marszałkowskiej zginął kapral podchorąży Wojciech Mencel, student polonistyki, poeta, jeden z redaktorów pisma Sztuka i Naród. W czasie powstania był dowódcą patrolu megafonów Biura Informacji i Propagandy Armii Krajowej. W walkach o ZUS zginął między innymi Ryszard Klauze, sierżant I plutonu "Sad" kompanii "Rudy". W walkach na Książęcej 1 zginęli podporucznik Wojciech Lenart z II plutonu "Alek" 2. kompanii "Rudy" i Wiesław Tyczyński z III plutonu "Felek". W szpitalu na Czerniakowskiej zmarł Zbigniew Sokola-Maniecki, dowódca drużyny w 1. kompanii "Maciek".

Przypisy

wrzesień, 13